II SA/Rz 224/09

Dnia 17 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy – postanawia – odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 maja 2009 roku, sygn. akt II SA/Rz 224/09, którym przyznano skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części wniosek oddalono oraz odmówiono ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 224/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przyznał skarżącej R. B. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części, w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono (pkt I) oraz ustanowienia adwokata (pkt II postanowienia). Następnie wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 224/09 WSA w Rzeszowie oddalił skargę R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych projektu decyzji o warunkach zabudowy na zamierzenie inwestycyjne p.n.: "budowa budynku mieszkalnego wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. 14 położonej w H., budowa zjazdu indywidualnego z drogi powiatowej nr ewid. 159 relacji B. – B. do działki nr ewid. 14" na rzecz L. J. W dniu 12 marca 2010 r. R. B. złożyła osobiście w tut. Sądzie pismo zatytułowana "zażalenie". W piśmie tym zawarła m. in. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powyższy wniosek tut. Sąd, potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 19 maja 2009 r. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu PPF, dlatego też tut. Sąd wezwał R. B., działającą przez pełnomocnika adw. M. K. do złożenia ww. wniosku na urzędowym formularzu. W dniu 19.04.2010 r. (data wpływu do tut. Sądu) R. B. zastosowała się do wezwania Sądu i złożyła wniosek na urzędowym formularzu. We wniosku tym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Rozpoznawany w niniejszej sprawie wniosek R. B. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata – art. 245 § 2 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Takimi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika (tj. radcy prawnego, adwokata, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego). Ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy w całości (por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09). Z powyższego wynika, iż wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 19 maja 2009 r., którym przyznano skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części oraz ustanowiono adwokata. W niniejszej sprawie skarżąca, w złożonych formularzach i wyjaśnieniach podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką dzieci w wieku 6 lat i 2,5 roku. Rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z wynagrodzenia za pracę męża skarżącej w kwocie 1476 zł brutto miesięcznie. Dochód z gospodarstwa ustalony według powierzchni przeliczeniowej wynosi 1898 zł rocznie. Obecnie dochód na członka rodziny wynosi 402,40 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, iż rozwiązała umowę o pracę za porozumieniem stron celem opieki nad dziećmi, w styczniu zakończył jej się urlop wychowawczy, a od dnia 17 lutego 2010 r. została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku (wydana z upoważnienia Starosty [...] decyzja z dnia [...].02.2010 r., nr [...]). Posiadane wartościowe składniki majątkowe obejmują dom o pow. 116,5 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,06 ha. R. B. wskazała, iż średnie wydatki jej rodziny w skali miesiąca obejmują: ogrzewanie domu i opłatę za wodę – 250 zł, gaz – 50 zł, prąd – 100 zł, bilety miesięczne – 240 zł, ubezpieczenie jej i jej męża – 36 zł, nakłady związane z prowadzeniem gospodarstwa i domu – ok. 200 zł, wydatki na zakup żywności, "życie", środki czystości – 300 zł, wydatki na telefon komórkowy – 25 zł. Wskazała, iż posiada także samochód osobowy marki Suzuki rok produkcji – 1996 r., a wydatki związane z jego utrzymaniem wynoszą ok. 100 zł/mc. Podniosła, iż nie pobiera dopłat do produkcji rolnej, ani nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Na własny użytek pobiera pożytki z gospodarstwa rolnego (m.in. ziemniaki, warzywa, uprawia "koniczynę i zboże dla kilku królików"). Dodatkowo wraz z rodziną korzysta ze wsparcia rodziców. Jak wyżej wskazano, aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 19 maja 2009 roku uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakiej wysokości dochody uzyskuje jej rodzina, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za media, wyżywienie, odzież) itd.. Mając powyższe na uwadze tut. Sąd stwierdza, iż wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów R. B. pozwala uznać, że przyznane jej postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części i ustanowienie adwokata jawi się jako adekwatne i wystarczające, a zatem częściowo uwzględniające żądanie strony. Wprawdzie skarżąca od stycznia nie pobiera zasiłku wychowawczego, rozwiązała umowę o pracę za porozumieniem stron, od 17 lutego 2010 r. uznana została za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, to jednak zestawienie miesięcznego dochodu skarżącej i jej rodziny z ponoszonymi wydatkami i opłatami pozwalają na stwierdzenie, iż będzie ona mogła partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Jak wskazała sama skarżąca dochód miesięczny na członka rodziny wynosi 402,40 zł, co łącznie daje kwotę 1609,60 zł miesięcznie. Średnie miesięczne wydatki przeznaczane na żywność, opłaty związane z utrzymaniem domu i inne cele wpływające na obciążenie domowego budżetu wynoszą 1301 zł. Zestawienie tych kwot pozwala stwierdzić, iż skarżącej pozostaje pewna kwota środków, która może być przeznaczona na pokrycie części kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarżąca pobiera także pożytki z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Podkreślenia wymaga, iż na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmować mogą opłatę kancelaryjną od wniosku za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku - w przypadku jej oddalenia (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej - w przypadku jej wnoszenia (250 zł). Zatem przy uwzględnieniu częściowego zwolnienia koszty te wynieść mogą 175 złotych. Ponadto R. B. nie będzie ponosiła kosztów związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. Instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie zwolnienia R. B. od kosztów sądowych w całości, tut. Sąd działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Ubocznie Sąd jeszcze raz podkreśla, że przyznane częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje wpisu od skargi, gdyż wniosek o prawo pomocy wywiera skutki od daty jego wniesienia i nie obejmuje kosztów, które strona miała obowiązek uiścić lub też uiściła przed jego złożeniem. Zatem wniosek R. B. o zwrot połowy uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 250 zł nie może zostać uwzględniony.