II SA/Rz 227/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w(...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nakazu wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza (...) z dnia (...), Nr (...); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz skarżącej R.P. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 227/09 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S. działając na podstawie art. 104, art. 127 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 7 ust. 7 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005r. nr 236, poz. 2008 ze zm. zwana dalej w skrócie u.c.p.g.) nakazał R. K. (aktualnie P.) zamieszkałej w S. przy ul. [...] nr [...], współwłaścicielce nieruchomości nr 1523 przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, przebiegającej przez działkę nr 809/1 w ul. [...]. Odwołanie od decyzji wniosła R. P. zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie odprowadzania ścieków bytowych z nieruchomości, której jest współwłaścicielką, naruszenie zasad współżycia społecznego i równości obywateli wobec prawa zagwarantowanego Konstytucją RP i wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz zobowiązanie Urzędu Miasta i Gminy S. do podłączenia jej nieruchomości do kanalizacji sanitarnej bez żadnych zobowiązań. Strona podniosła, że odczyt mapy wyraźnie wskazuje, że nieruchomość jest podłączona do kanalizacji sanitarnej, odprowadzanie ścieków bytowych do kanalizacji odbywało się na podstawie umowy nr [...] na dostawę wody i odprowadzanie ścieków. Umowa została rozwiązana przez P. Sp. z o.o. w S. w części dotyczącej ścieków. Z urzędu miasta otrzymała pismo, z którego wynika, że w przypadku niewniesienia opłaty partycypacyjnej w budowie sieci kanalizacyjnej, to nieruchomość nie zostanie podłączona do sieci. Według skarżącej kolegium winno wyjaśnić, czy nieruchomość powinna być objęta nakazem przyłączenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. nr nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. o nakazie orzeczonym dla R. P. W uzasadnieniu decyzji SKO powołało się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006r. nr 123, poz. 858 ze zm.; dalej u.z.ś.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Realizacja wspomnianych obowiązków została zagwarantowana przez treść art. 5 ust. 7 u.c.p.g.. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż w obrębie nieruchomości nr 1532 położonej w S. istnieje sieć kanalizacyjna, do której przedmiotowa nieruchomość nie jest podłączona nie jest sporne, że R. P. jest współwłaścicielką ww. nieruchomości. Zarzut nierównego rozłożenia kosztów partycypacji w budowie sieci w ocenie organu nie ma żadnego związku z treścią nałożonego obowiązku, bo decyzja w swej istocie nie rozstrzyga kwestii finansowych budowy przyłącza. W rozpatrywanym stanie nie nastąpiło naruszenie zasady równości obywateli względem prawa. Skargę w imieniu R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) wniósł jej mąż M. P., którego umocowanie zawiera załączone do skargi pełnomocnictwo z dnia 17 lutego 2009r. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności. Argumentację skargi poszerzono w piśmie procesowym strony z dnia 30 marca 2009r. W treści tego pisma podniesiono, że decyzje oraz uchwały organów Gminę S. dotyczące budowy kanalizacji sanitarnej zostały podjęte niezgodnie z przepisami prawa. Inwestor nie wybudował odcinka przewodu kanalizacyjnego łączącego nieruchomość skarżącej z siecią kanalizacyjną. Taki przyłącz powinien zostać wykonany przez inwestora do granicy rozdziału nieruchomości. Podłączenie nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej na podstawie decyzji administracyjnej skutkuje ponoszeniem znacznych obciążeń finansowych przez skarżącą między innymi poprzez konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza Miasta S., a także zobowiązanie organów do naprawy sytuacji poprzez podłączenie nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej bez udziału strony. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz podtrzymał argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach prawa. Skarga jest uzasadniona, ale nie wszystkie wnioski mogły zostać uwzględnione. Sądy administracyjne są sądami kasatoryjnymi, co wynika z wyżej przytoczonych przepisów i nie mogą orzekać merytorycznie, pomimo uwzględnienia skargi. Zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącą współwłaścicielkę nieruchomości 1523 położonej w S. nakaz przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej przebiegającej przez działkę nr 809/1 w ul. [...]. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego, jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Realizacja obowiązku ma nastąpić nie tylko na nieruchomości, której skarżąca jest współwłaścicielką, ale też na nieruchomości nr 809/1. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z ewidencji gruntów i budynków można ustalić pozostałych współwłaścicieli nieruchomości 1523, którzy nie brali udziału w postępowaniu, czego dowodzi rozdzielnik zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przez organy nie jest możliwe ustalenie właściciela działki nr 809/1, któremu niewątpliwie w tym postępowaniu zgodnie z art. 28 k.p.a. przysługuje przymiot strony. Podmiot ten nie będąc stroną został pozbawiony udziału w kontrolowanym postępowaniu. Okoliczność ta po myśli art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie istnienia przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego obliguje Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie decyzji obydwu instancji. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgłoszony przez skarżącą jest zasadny. Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie słusznie wywiodły na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g., że realizacja obowiązku podłączenia nieruchomości do kanalizacji, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy może być nałożona decyzją administracyjną. Organy jednak nie dostrzegły, że nałożenie tego obowiązku doznaje pewnych ograniczeń, które wynikają z treści samego przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Stosownie do tego przepisu właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach prawa; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniająca wymagania określone w przepisach prawa. Ustawodawca w przepisie tym wprowadził alternatywę: - albo istnieje sieć kanalizacyjna – wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy nieruchomości wyposażonej w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymogi określone w przepisach odrębnych – wtedy przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe; - albo sieć kanalizacyjna nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona – wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera definicji sieci kanalizacyjnej, ani przyłącza kanalizacyjnego. Definicje te znajdują się w powołanej wyżej ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z art. 2 pkt 7 u.z.ś. sieć - to przewody kanalizacyjne lub wodociągowe wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego. Przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt 5 u.z.ś.). Z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm.; zwana dalej w skrócie u.s.g.) wynika, że zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, realizacja którego może nastąpić między innymi przez wybudowanie sieci kanalizacyjnej. Powołane wyżej przepisy zakreślają dla organów orzekających o nałożeniu obowiązku w drodze decyzji przyłączenia nieruchomości do sieci granice przedmiotowe tego obowiązku. Obowiązek może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki do podłączenia nieruchomości do sieci i może dotyczyć wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może natomiast powodować rozbudowy sieci kanalizacyjnej, bo to na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 u.g.n. należy do zadań gminy i gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Obowiązek właściciela przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje dopiero po stworzeniu przez gminę warunków do jej podłączenia. Termin wykonania tego obowiązku zostaje ustalony decyzją wydaną na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g.(por. Wojciech Radecki "Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Komentarz" Wydawnictwo ABC, 2008 wyd. III lub LEX komentarze do art. 5 u.c.p.g.). Nałożenie obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej winno być również poprzedzone ustaleniem, czy inwestycja zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. nr 156. poz. 1118 ze zm.) została dopuszczona do użytkowania. Skarżąca do odwołania dołączyła kserokopię pierwszej strony decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2000r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego objętego załącznikiem nr 1-4 i udzielenia pozwolenia na budowę dla Miasta i Gminy S. Z treści tej decyzji wynika, że budowa kanalizacji sanitarnej w S. – etap II podetap II – wraz z zasilaniem energetycznym przepompowni ścieków obejmowała również działkę nr 1523. Kwestia faktycznie wykonanej trasy kanalizacji sanitarnej i jej dopuszczenie do użytkowania mogą mieć istotny wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia w ponownie prowadzonym postępowaniu dla oceny możliwości wykonania obowiązku i dlatego organ dokładne wyjaśni tę okoliczność. Sąd wypowiadając się o udziale stron stwierdził, że na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie jest możliwe ustalenie, gdzie znajduje się działka nr 809/1, gdyż nie zawierają one aktualnego wyrysu z ewidencji gruntów i budynków obejmującego działkę nr 809/1 i nr 1532. Uzupełnienie materiału o taki wyrys z pokazaniem przebiegu zrealizowanej inwestycji pozwoli określić, czy nałożony obowiązek polega na wykonania przyłącza kanalizacyjnego do sieci kanalizacyjnej, czy też ma polegać na rozbudowie sieci kanalizacyjnej. Trafnie organy ustaliły, że nieruchomość 1523 jest współwłasnością kilku pomiotów. Okoliczność ta została potwierdzona na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej. Organy orzekające w sprawie nie rozważyły jednak, kto w takiej sytuacji powinien być adresatem obowiązku. Rację ma SKO, że kwestia finansowania budowy sieci kanalizacyjnej nie ma wpływu na powstanie obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci. Uchybienie przez organy orzekające obowiązkowi dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. stanowi przesłankę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) w związku z art.135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a wstrzymał wykonanie obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie: - uzupełnienie materiału sprawy o wyrys z mapy ewidencji gruntów pokazujący przebieg trasy kanalizacji na działce nr 809/1, do której ma zostać podłączona nieruchomość nr 1523; ustali, czy inwestycja została oddana do użytkowania; wyjaśni kwestię pozwolenia na budowę sieci kanalizacyjnej obejmującego działkę skarżącej i oceni możliwość wykonania obowiązku włączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej oraz ustali czy adresatem obowiązku nie powinni być wszyscy współwłaściciele nieruchomości; - ustali strony postępowania w sposób opisany w uzasadnieniu wyroku i zapewni im czynny udział na każdym etapie postępowania zgodnie z art. 10 § 1k.p.a. - w oparciu o ustalenia z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ wyda decyzję odpowiadającą warunkom zawartych w przepisach prawa materialnego, co zostało opisane w niniejszym uzasadnieniu, jak i art. 107 § 3 k.p.a.