II SA/Rz 233/23
WyrokWSA w Rzeszowie2023-03-06
Skład orzekający: Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu rzekomego braku wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ponieważ materiał dowodowy w sprawie był wyczerpujący i nie budził wątpliwości co do spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji błędnie ocenił potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego, co skutkowało nieuzasadnionym uchyleniem decyzji.Stan faktyczny
Skarżący K. T. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu opieki nad niepełnosprawnym bratem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności powstałej po ukończeniu 38 roku życia. Organ I instancji trzykrotnie odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ II instancji (Samorządowe Kolegium Odwoławcze) dwukrotnie uchylił decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, zwłaszcza w zakresie związku między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką. Skarżący wniósł sprzeciw od decyzji Kolegium.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 16 listopada 2022 r. nr SKO.4111/984/2022.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu K. T. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 16 listopada 2022 r. nr SKO.4111/984/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 16 listopada 2022 r. nr SKO.4111/984/2022 wydana w przedmiocie odmowy przyznania K. T. (dalej: "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 2 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Wnioskiem z 8 marca 2022 r. Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji", "Wójt") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2016 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 38-go roku życia. Do wniosku Skarżący dołączył oświadczenie, w którym wskazał, że ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad bratem rezygnuje i nie podejmuje zatrudnienia oraz oświadczenie o zakresie sprawowanej opieki. Skarżący oświadczył również, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2022 r. nr [...].
Decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niespełnieniem przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 615; dalej: "u.ś.r.").
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Wójt decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] ponownie odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] ponownie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
W związku z ww. decyzją kasacyjną Kolegium, Skarżący wniósł o uchylenie od miesiąca marca 2022 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem, przyznanego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2022 r. nr [...]. W następstwie rozpoznania wniosku, Wójt decyzją z [...] października 2022 r. nr [...] uchylił Skarżącemu od 1 marca 2022 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem.
Następnie po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy [...] decyzją z 18 października 2022 r. nr GOPS.5212.1394.39.2022 odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wskazał, że pomimo tego, że Skarżącemu uchylono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz pomimo tego, że Skarżący spełnia wszystkie inne pozytywne przesłanki ustawowe wynikające zarówno z art. 17 ust. 1 i 1a oraz z art. 17 ust. 5 u.ś.r., to zachodzi jedna negatywna przesłanka ustawowa z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zdaniem Wójta art. 17 ust. 1b u.ś.r. nadal pozostaje w obrocie prawnym, jako przepis prawa powszechnie obowiązującego, co uniemożliwia mu samodzielne rozstrzyganie w ramach jego swobodnej interpretacji.
Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym opisał stan zdrowia swojego brata i wyjaśnił, że nie może podjąć zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania nad nim całodobowej opieki. Skarżący podniósł, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego kryterium wieku powstania niepełnosprawności stoi w sprzeczności z Konstytucją i przy ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy go pominąć. Skarżący zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie jego prośby.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 16 listopada 2022 r. nr SKO.4111/984/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia wywiera orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 w części w jakiej podważa zgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium podało, że ww. wyrokiem TK orzekł, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, SKO wyjaśniło, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie Organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do okoliczności mających znaczenie prawne w sprawie, a mianowicie nie przeprowadził postępowania dowodowego w kierunku wykazania, czy Skarżący zrezygnował z zatrudnienia, bądź go nie podejmuje celem sprawowania opieki nad bratem. W ocenie Kolegium zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy, jak również uzasadnienie decyzji nie wskazuje na związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad bratem a brakiem aktywności zawodowej po stronie Skarżącego.
Organ odwoławczy stwierdził również, że do kwestii rezygnacji z zatrudnienia i związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy tą rezygnacją a koniecznością sprawowania opieki w ogóle się nie odniósł. Wskazano jedynie, że strona nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad bratem. Nie wyjaśniono natomiast, czy strona wykonywała dotychczas jakąś pracę zawodową, nie wskazano okresu, w którym praca była wykonywana, a także, czy ewentualnie dotychczas wykonywana praca zarobkowa nie mogła być godzona z koniecznością sprawowania opieki. W ocenie SKO związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy potrzebą sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a okolicznością zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej, jak również czasokresu w jakim miało to miejsce oraz rzeczywistych przyczyn nie został ustalony. Organ II instancji zaznaczył, że do istoty sprawy należy m.in. stwierdzenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy ustaniem zatrudnienia osoby dotąd czynnej zawodowo, bądź jego dalszym niepodejmowaniem z uwagi na okoliczność konieczności sprawowania opieki. Zdaniem Kolegium zawarty w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunek rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania może być uwzględniany wyłącznie wobec osób w istocie czynnych zawodowo, zdolnych i gotowych do podejmowania zatrudniania, których rezygnacja z aktywności zawodowej ścisły związek z rozpoczęciem sprawowania opieki nad osobą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego podjęte przez Organ I instancji rozstrzygnięcie jest przedwczesne.
W ocenie Kolegium prawidłowo prowadzone postępowanie wymaga od organu, po pierwsze, zebrania całokształtu materiału dowodowego, który służyłby jednoznacznemu wykazaniu spełnienia, bądź nie, przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak również rozpatrzenia sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Organ II instancji zalecił, aby Organ I instancji dokonał analizy stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Kolegium w niniejszej decyzji, a następnie ustalił, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki pozytywne prawa do świadczenia i nie zachodzą inne przesłanki negatywne prawa, poza wyłączonymi z zastosowania tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł K. T., zaskarżając ww. decyzję Kolegium w całości.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., przez bezpodstawne uchylenie decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, gdyż decyzja Organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez Organ odwoławczy.
Wobec tak sformułowanego zarzutu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący podniósł, że sprawa była przedmiotem kontroli instancyjnej już trzykrotnie, a zaskarżona decyzja, jest trzecią decyzją uchylającą kolejne decyzje Wójta w niniejszej sprawie. Zdaniem Skarżącego jeżeli organ miał uwagi co do przeprowadzonego postępowania dowodowego, powinien wykazać ewentualne braki w pierwszej decyzji uchylającej, a nie dopuszczać do kolejnych uchyleń decyzji, które nie prowadzą do pełnego wyjaśnienia sprawy. Organ Il instancji posiada możliwości, aby ewentualne niejasne kwestie wyjaśnić we własnym zakresie.
Skarżący wyjaśnił, że od 1 marca 2022 r. zrezygnował z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem i od tej pory pozostaje bez środków do życia.
Zdaniem Skarżącego Organy prowadzą postępowanie w sposób przewlekły i formalistyczny. Z tych przyczyn, brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Skarżącego Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a ewentualne niejasności mogły być wyjaśnione przez Organ odwoławczy.
W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie ponieważ Organ II instancji nie wywiązał się z obowiązku ponownego wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Przepis art 138 § 2 k.p.a. w sposób konkretny wskazuje okoliczności kiedy organ odwoławczy z tego obowiązku zostanie zwolniony, a zaistnieje postawa do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania jej do ponownego rozpatrzenia w całości. Zgodnie z tym przepisem jest to sytuacja, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wymienione w przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie, a więc naruszenie przepisów postępowania oraz brak wyjaśnienia sprawy.
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja kasacyjna Kolegium wydana w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Postępowanie dotyczy wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem. Podkreślenia wymaga, że wniosek został złożony w dniu 11 marca 2022 r. Zaskarżona do Sądu decyzja została wydana 16 listopada 2022 r. i jest trzecią z kolei decyzją tego organu. Sprzeciw wniesiony od tej decyzji do organu w dniu 1 grudnia 2022 r. został przekazany do tutejszego Sądu w dniu 13 lutego 2023 r. i choć nie ma to wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcie to jednak zarówno czas trwania postępowania administracyjnego, jak również ponad dwumiesięczny okres przekazania sprzeciwu do Sądu dodatkowo negatywnie oddziałuje na ocenę postępowania w sprawie tak wrażliwej jaką jest postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowią przepisy u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
W sprawie bezsporne jest, że osoba wymagająca opieki to J. T. legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym stwierdzono, że niepełnosprawność powstała po ukończeniu 38 roku życia, a orzeczenie ma charakter czasowy, zostało wydane do dnia [...] stycznia 2024 r. W sprawie bezsporne jest również to, że rodzice wymagającego opieki nie żyją ( odpisy skróconych aktów zgonu). Nie ma również wątpliwości co do tego, że opiekę nad wyżej wymienionym sprawuje jego brat K. T.
Organ I instancji rozpoznając sprawę trzykrotnie odmawiał przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po raz pierwszy w swojej decyzji z [...] kwietnia 2022 r., Nr [...], stwierdził że Skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wyjątkiem przesłanki odpisanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Organ II instancji decyzją z [...] czerwca 2022 r., Nr [...] zweryfikował stanowisko Organu I instancji. Prawidłowo powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym to Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne w zależności od okresu, w którym ta niepełnosprawność powstała. Jednocześnie Kolegium nakazało Organowi I instancji zbadanie czy istnieje związek pomiędzy rezygnacją, niepodejmowaniem pracy, a sprawowaniem opieki przez Skarżącego.
Odmawiając kolejny raz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z [...] sierpnia 2022 r., Nr [...] Organ I instancji po raz kolejny powołał się na art. 17 ust. 1 b u.ś.r.
Decyzją z [...] września 2022 r., Nr [...] Kolegium ponownie uchyliło decyzję Organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, jeszcze raz wskazując na nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto zwróciło uwagę na przysługujące Skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jako negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i prawo Skarżącego do wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń.
Jeszcze raz rozpoznając sprawę, Organ I instancji decyzją z 18 października 2022 r., Nr GOPS.5212.1394.39.2022 odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu stwierdził, że nie kwestionuje tego, że pogarszający się stan zdrowia J. T. uniemożliwia Skarżącemu podjęcia pracy, ani też tego, że opiekę faktycznie sprawuje Skarżący, ale dalej zdaniem tego Organu zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, która wynika z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., tj. powstanie u Skarżącego niepełnosprawności w innym aniżeli określony w tym przepisie okresie.
Uchylając tą decyzję Kolegium w decyzji z 16 listopada 2022 r., Nr SKO.4111/984/2022, stanowiącej przedmiot zaskarżenia do Sądu, ponownie stwierdziło naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. polegające na jego zastosowaniu pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jednocześnie nakazało Organowi I instancji ocenę związku pomiędzy rezygnacją z pracy, a sprawowaną opieką.
Sąd stwierdza, że to stanowisko Organu II instancji całkowicie abstrahuje od stanu faktycznego w sprawie i w sposób nieuprawniony nakazuje uzupełnienie materiału dowodowego, który jest zupełny.
Poza opisanymi wyżej decyzjami w aktach sprawy znajdują się trzy kwestionariusze z przeprowadzonych trzech wywiadów środowiskowych z: 11 marca 2022 r., 7 lipca 2022 r., 5 października 2022 r. Już w pierwszym z przeprowadzonych wywiadów zostało stwierdzone, że J. T. jest po [...], leczy się w Poradni [...], cierpi na [...] z trudem porusza się po mieszkaniu. Stwierdzono, że nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i bez opieki osób bliskich nie jest w stanie funkcjonować w środowisku ani zaspokoić podstawowych potrzeb, wymaga stałego nadzoru i nie może pozostać sam, wymaga stałej opieki. Stwierdzono jednocześnie, że opiekę tą sprawuje jego brat K. T., który jak podkreślono nie jest w stanie z tego powodu podjąć żadnego zatrudnienia. Te same okoliczności stwierdzono w kolejnych wywiadach środowiskowych.
W świetle powyższego, wątpliwości Organu II instancji co do istnienia związku pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką są całkowicie nieuzasadnione.
Zakres czynności opiekuńczych jest na tyle szeroki, że nie ma najmniejszych wątpliwości, że nie da się równocześnie świadczyć pracy czy to na podstawie umowy o pracę, zlecenia, czy w jakiejkolwiek innej formie. Stan zdrowia wymagającego opieki stwierdzony w każdym z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wskazuje na to, że podopieczny wymaga stałej i całodobowej opieki, którą co również wynika z wywiadów środowiskowych sprawuje Skarżący.
Podkreślenia wymaga również to, że również Organ I instancji nie miał wątpliwości w tym zakresie, a jedyną podstawę odmowy stanowiła przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Ponadto w aktach znajdują się stwierdzone za zgodność z oryginałem odpisy decyzji o przyznaniu Skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego:
- z [...] lutego 2015 r., Nr [...] na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2015 r.,
- z [...] listopada 2015 r., Nr [...] na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2016 r.,
- z [...] marca 2016 r., Nr [...] na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2016 r.
- z [...] listopada 2016 r., Nr [...] na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.,
- z [...] listopada 2017 r., Nr [...] na listopad 2017 r.,
- z 1[...] grudnia 2017 r., Nr [...] na okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 października 2018 r.,
- z [...] października 2018 r., Nr [...] na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r.,
- z [...] grudnia 2019 r., Nr [...] na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.,
- z [...] stycznia 2020 r., Nr [...] na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r.,
- z [...] listopada 2020 r., Nr [...] na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r.
Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r.: specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1539) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub
2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Porównując warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z aktualnie wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym stwierdzić należy, że ustawodawca większe wymogi stawia w uzyskaniu specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego nakładając obowiązek wykonywania stałej opieki, w sytuacji gdy warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki. Kolejnym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego rezygnacja z pracy bądź nie podejmowanie zatrudnienia. Przyznanie Skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego od 2015 r. wskazuje na to, że Skarżący już wówczas spełnił warunek rezygnacji z pracy bądź jej niepodejmowania.
W świetle powyższego dokonana przez Organ II instancji ocena braku wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego jest nieuzasadniona. Sąd zwraca uwagę na to, że w sytuacji gdy Organ II instancji wydaje trzecią z kolei decyzję kasacyjną, to powinna ona korespondować z poprzednimi wskazówkami i ustaleniami tego samego organu. Tymczasem w drugiej w kolejności decyzji kasacyjnej Organu II instancji stwierdził, że jedyną w zasadzie negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było pobieranie przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zatem ponowne uchylenie decyzji Organu I instancji celem dokonania dodatkowych ustaleń, w sytuacji gdy dodatkowo Wójt Gminy [...] decyzją z [...] października 2022 r., Nr [...] uchylił Skarżącemu K. T. od 1 marca 2022 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowana opieki nad bratem J. T., nie przystaje do realiów sprawy. Podkreślenia wymaga, że Skarżący aktualnie pozostaje bez środków finansowych z tytułu opieki nad bratem.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że ani zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego ani tym bardziej sformułowane w tym zakresie wskazówki Organu II instancji nie uzasadniają decyzji kasacyjnej. Zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący. Aktualnie również stan prawny nie budzi żadnych wątpliwości. Zadaniem Organu II instancji jest wydać decyzję merytoryczną.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 a §1 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło