II SA/Rz 236/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2007 r. r. nr [...] w przedmiocie dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]. Wójt Gminy decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2006 roku ,po rozpatrzeniu wniosku L. P. złożonego w dniu 4 grudnia 2006 r. , przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego , K. P. ,kwotę 80,00 zł miesięcznie w okresie od 1 grudnia 2006 r. do 31 sierpnia 2007 roku. Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 104 i 130 k.p.a. w zw. z art. 5,6,13 ust.1 pkt.1, ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm./ i rozporządzenia Rady Ministrów z 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych / Dz. U. Nr 130 poz. 903/. Organ uznał, że L. P. spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, tj. od grudnia 2006. Od decyzji L. P. złożyła odwołanie nie zgadzając się z przyznaniem jej dodatku do zasiłku rodzinnego od dnia 1 grudnia 2006, bowiem jej zdaniem świadczenie powinno być przyznane 1 od marca 2006 roku. Zarzuciła, że w dniu 4 grudnia 2006 roku przedłożyła w GOPS prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Krośnie stwierdzający, że jej małoletni syn K. jest niepełnosprawny od urodzenia. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2007 roku [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej decyzji wskazano : art. 4 ust.2 pkt.1, art. 8 pkt.5, art. 13 ust.1 pkt.1 i ust.2 pkt.2, art. 24 ust.2, ust.3a, ust.3b i ust.4 ustawy z 28 listopada 2003 roku oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 r),§ 3 pkt.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130 poz. 903). Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 13 ust.1 pkt.1 i ust.2 ustawy, wnioskowany dodatek przysługuje matce na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka do ukończenia przez nie 16 roku życia, jeżeli dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości 80 zł miesięcznie na dziecko powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Stosownie do art. 24 ust.1 – 2 ustawy, prawo do tych świadczeń ustala się na okres zasiłkowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przepis art. 24 ust. 3a i 3bstanowią, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia , prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W przypadku o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. K. P. , orzeczeniem z dnia 16 lutego 2005 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od 2- go miesiąca życia do dnia 28 lutego 2006 r. Ta okoliczność stanowiła podstawę do przyznania świadczeń do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności orzeczenia. Ponowne orzeczenie o niepełnosprawności ustalone zostało wyrokiem Sądu Rejonowego ,Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie Wydział IV , sygn. IV.[...] z 10 listopada 2006 roku. Sąd zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 26 kwietnia 2006 i ustalił, że K. P. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia do kwietnia 2008 i wymaga stałej opieki w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyrok ten L. P. złożyła w dniu 4 grudnia 2006 r. wraz z wnioskiem o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna. Wnioskowane świadczenie mogło być zatem przyznane począwszy od miesiąca, w których wpłynął udokumentowany wniosek o ustalenie prawa do świadczenia, do ostatniego dnia miesiąca, do którego został przyznany zasiłek rodzinny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła, że jej syn od urodzenia pobiera świadczenie i co roku staje przed komisją lekarską. Od marca 2006 trwała sprawa orzeczenia o niepełnosprawności syna, gdyż odwołała się od niekorzystnego orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności i utrzymującego go w mocy orzeczenia Zespołu Wojewódzkiego . Dopiero wyrok sądu z 10 listopada 2006 roku zmienił zaskarżone orzeczenie i ustalił iż K. P. wymaga stałego współudziału opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r./. zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy , naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Stan faktyczny jest bezsporny: decyzją [...] z [...] pażdziernika 2005 roku Wójt Gminy przyznał L. P. zasiłek rodzinny dla syna K. P. na okres od 1 pażdziernika 2005 r do 31 sierpnia 2006 roku wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 pażdziernika 2005 do dnia upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności – t.j. 28 lutego 2006. Z powodu nie zaliczenia małol. K. P. do osób niepełnosprawnych przez Powiatowy , a następnie - Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności , skarżąca skierowała sprawę do Sądu Rejonowego - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, który wyrokiem w sprawie IV.[...] z dnia 10 listopada 2006 roku ustalił, że małoletni K. P. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia do kwietnia 2008 roku i wymaga stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po rozpatrzeniu wniosku L. P. z 26 września 2006 roku Wójt Gminy B, decyzją [...] przyznał jej świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na K. P. na okres od 1 września 2006 roku do 31 sierpnia 2007 roku oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez K. P. w kwocie 100 zł, jednorazowo. W dniu 4 grudnia L. P. złożyła w GOPS wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, załączając w/w wyrok Sądu Rejonowego w K.. W wyniku rozpatrzenia wniosku przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 grudnia 2006 do 31 sierpnia 2007, tj do ostatniego dnia miesiąca, do którego został przyznany zasiłek rodzinny. Kwestię sporną stanowi w sprawie nie przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od 1 marca 2006 roku do 30 listopada 2006 roku, organy uznały bowiem, że prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek. W przypadku zaś utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności , jeżeli osoba uzyska ponowne orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego(...) prawo to ustala się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Zgodnie art. 4 ust.1ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 139poz. 992 z 2006 r. ze zm./ zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka . Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków przysługuje rodzicom , jednemu rodziców, albo opiekunowi prawnemu dziecka / art. 4 ust.2 pkt.1 /, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł / art. 5 ust.1/. Stosownie do przepisu art. 8, do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki , m.in. tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego / pkt.5/. Dodatek ten przysługuje matce lub ojcu (...) na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności /art. 13 ust.1 pkt.1/ . Organy orzekające w sprawie przyznały L. P. ten dodatek od miesiąca , w którym złożyła wniosek w GOPS, tj. od grudnia 2006 roku uznając, że spełnia przesłanki wymienione w art. 13 ustawy. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji przepisy dotyczące postępowania w sprawie przyznania świadczeń miały następującą treść : - art. 24 ust. 1 ustawy : Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy ,z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14 – 16 i 15 b. W myśl ustępu 2 – prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami , do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca , w którym upływa termin ważności orzeczenia / ust.3 /. W dacie tej obowiązywał również ust.3a ustawy świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267 poz. 2260),która weszła w życie w dniu 14 stycznia 2006 roku, w brzmieniu : " w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności , jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia , prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia , nie wcześniej jednak niż od miesiąca , w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Wskazaną nowelą , w ust. 3a dodano zapis " nie wcześniej jednak, niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Warunkiem uzyskania prawa do omawianego świadczenia jest więc otrzymanie ponownego orzeczenia o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności będące kontynuacją poprzedniego orzeczenia. Ustawodawca określił termin powstania prawa do świadczeń w przypadku kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności w ten sposób, że ustala się je począwszy od pierwszego dnia miesiąca po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. Ustawodawca użył zwrotu ‘wniosek o kontynuację świadczenia". Przepis art. 23 ust.1 ustawy stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek uprawnionego podmiotu. Z przepisu tego wynikają dwa skutki wniosku – ustalenie prawa do świadczeń oraz ich wypłata. Użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust. 3a ustawy wyrażenie "prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności" jest terminem prawa materialnego , dla kontynuacji którego konieczne jest ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności z tej samej przyczyny niepełnosprawności. Użyty w tym przepisie zwrot "złożenie wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego" należy rozumieć jako czynność procesową, warunkującą wypłatę świadczenia rodzinnego z tytułu kontynuacji prawa do tego świadczenia za cały okres niepełnosprawności. "Kontynuację świadczenia" należy więc rozumieć jako ciąg dalszy jego pobierania z tej samej podstawy prawnej. Unormowany w zacytowanym przepisie szczególny tryb kontynuacji świadczenia rodzinnego uzupełniony został w ust.3 b . Wskazano nim, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3a , osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ II instancji uzasadniając odmowę przyznania zaległego świadczenia stwierdził, że skarżąca nie dołączyła zaświadczenia z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności potwierdzającego złożenie wniosku o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności syna. Wyjaśniając tę okoliczność , odpowiadając na pytanie Sądu ,skarżąca wyjaśniła do protokołu rozprawy , że wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności złożyła w grudniu 2005 roku, a zatem – przeszło dwa miesiące przed upływem ważności orzeczenia o niepełnosprawności syna. Akta sprawy zawierają wyrok Sądu Rejonowego w K. z 10 listopada 2006 r. IV.[...] zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 kwietnia 2006 roku , utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu . Nie zawierają jednak informacji, kiedy skarżąca wystąpiła o orzeczenie niepełnosprawności syna, niemniej porównanie daty orzeczenia organu odwoławczego / Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności / i wyroku Sądu Rejonowego wskazuje, że uzyskanie orzeczenia o odpowiednim stopniu niepełnosprawności na kolejny okres zasiłkowy trwało 8 miesięcy na skutek długotrwałego i niezawinionego przez stronę postępowania, co spowodowało, iż nie mogła złożyć wniosku o dalszą wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego. Nie jest natomiast znana data złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wyjaśnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie w sprawie , pozwoli bowiem ustalić czy wniosek o orzeczenie niepełnosprawności K. P. był złożony w czasie ważności poprzedniego orzeczenia ,a także - czy nastąpiła kontynuacja świadczenia rodzinnego. W ocenie Sądu organy orzekające błędnie przyjęły , że kontynuacja prawa może nastąpić najwcześniej od daty złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego. Jest to naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy , bowiem decydowało o czasokresie , za który należy wypłacić świadczenia z tytułu kontynuacji prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazując na powyższe, Sąd orzekł , jak w sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Pomimo uwzględnienia skargi Sąd nie opatrzył niniejszego wyroku klauzulą wynikającą z przepisu art. 152 P.p.s.a , dający Sądowi prawo do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż spowodowałoby to nieuzasadnione wstrzymanie wypłaty do zasiłku rodzinnego na dziecko z orzeczoną niepełnosprawnością.