II SA/Rz 249/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii B -skargę oddala- Przedmiotem skargi R.M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej SKO) z dnia [...] grudnia 2018 r., o nr [...], wydana w sprawie zatrzymania Skarżącemu prawa jazdy kategorii B, w związku z uznaniem go za dłużnika alimentacyjnego. Organ wydając zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie kierował się następującymi okolicznościami faktycznymi i prawnymi. Otóż decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., znak [...], Prezydent Miasta [...] orzekł o zatrzymaniu skarżącemu R.M. prawa jazdy kategorii B. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał na przepisy art. 5 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.; zwana u.p.o.a.). Wyjaśniono, że w dniu 29 października 2018 r., Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] (dalej zwany MOPR) wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o zatrzymanie dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. Do tego wniosku dołączono prawomocną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., o uznaniu R.M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wyjaśniono jednocześnie, iż decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego stała się ostateczna dnia 3 września 2018 r. Zatem wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy było konieczne w świetle powołanych przepisów ustawy o osobach uprawnionych do alimentów. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył do SKO R.M. podkreślając, że jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku oraz, że już dwukrotnie składał zeznania na Policji o swym stanie majątkowym. Wobec tego Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. SKO po rozpoznaniu tego odwołania zaskarżoną do WSA decyzją z dnia 21 grudnia 2018 r., postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...]. Wyjaśniono w niej, że przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy zostały w niniejszej sprawie spełnione, albowiem MOPR pismem z dnia 29 października 2018 r., zawnioskował o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu R.M., a do tego wniosku dołączono decyzję o uznaniu R.M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jednocześnie decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego stała się ostateczna w dniu 3 września 2018 r. Zgodnie z informacją z Centralnego Ośrodka Informatyki, Strona posiada prawo jazdy kategorii B. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, iż nie jest uprawnione do badania podnoszonych przez odwołującego się okoliczności braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego oraz innych złożonych przez niego wyjaśnień, bowiem ich treść wykracza poza granice niniejszego postępowania. Podnoszone przez niego argumenty pozostają bez znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter ustawowy i pozbawiony możliwości zastosowania przez organ odmiennego rozstrzygnięcia. Tego stanu rzeczy nie mogą zmienić podniesione w odwołaniu okoliczności. Wobec tego decyzja organu I instancji jako prawidłowa powinna pozostać w obrocie prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej zwany WSA), na opisaną wyżej decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2018 r., o nr [...], R.M. zawnioskował o jej uchylenie. Zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Skarżącego, Organ odwoławczy wydał decyzję bez zbadania dowodów w sprawie, przesłuchania strony skarżącej, bez wezwania do złożenia dowodów na okoliczności prowadzonego postępowania oraz bez oceny stanu faktycznego i sytuacji materialnej skarżącego. Kolegium nieprawidłowo uznało, że nie jest uprawnione do badania podnoszonych przez stronę dowodów. Nadto orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły postępowania zgodnie z przepisami K.p.a., nie wyjaśniły wszystkich okoliczności i nie zebrały dowodów wskazujących, że skarżący uchyla się od płacenia alimentów na D.L. Decyzja wydana została wyłącznie na podstawie wniosku MOPR, bez odniesienia się do okoliczności przesłania kwoty 1800 zł tytułem alimentów za lata w których jednocześnie matka nieletniego [...] je pobrała. Kolegium odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Wyjaśniono skarżącemu, że nie wystąpiły przesłanki opisane w art. 5 ust. 6 ustawy o osobach uprawnionych do alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako zupełnie niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO wydana w sprawie zatrzymania prawa jazdy kategorii B, o nr [...], wydanego na rzecz skarżącego R.M. Zebrane w sprawie dowody potwierdzają w pełni kluczowe ustalenia Organów, co pozwoliło na zastosowanie przepisów prawa materialnego wyrażonych w u.p.o.a.. Zdaniem WSA, wszechstronnie zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy uprawniał Organy obu instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Na wstępie przypomnieć wypada, iż instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu w sytuacji dopuszczenia się przez niego tzw. uporczywej niealimentacji - art. 209 § 1 K.k., została wprowadzona ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Instytucja o jakiej tu mowa przewidziana jest też w obecnie obowiązującej u.p.o.a. Traktowana jest ona jako instrument mający w założeniu ustawodawcy przyczynić się do realizacji jednego z celów ustawy, tj. zwiększenia ściągalności alimentów (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., K 23/10). Z treści art. 5 ust. 3b u.p.o.a. wynika, że warunkiem zatrzymania prawa jazdy jest uprzednie wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzję taką wydaje się w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 u.p.o.a., a mianowicie gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub też bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z art. 5 ust. 3b u.p.a. wynika jednoznacznie, że wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis tej decyzji. Ponadto organ składa również wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], uznał skarżącego R.M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie jest tu kwestionowane, że w/w decyzja stała się ostateczna dnia 3 września 2018 r., pozwalając na wszczęcie postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Następnie w celu wykonania zapisów ustawowych Dyrektor MOPR w [...] działając w imieniu Prezydenta Miasta [...] złożył do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta [...] wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, powołując w treści pisma z dnia 29 października 2018 r., [...], przepis art. 5 ust. 3 pkt 3b u.p.o.a. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 5 ust. 5 u.p.o.a. W przepisie tym przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W takim przypadku organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma możliwości wydania innej decyzji, aniżeli decyzji zatrzymującej prawo jazdy. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej - opisanych wyżej - przesłanek nie pozostawia organowi żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 maja 2014 r., II SA/Po 293/14, LEX Nr 1495376). Powyższe potwierdza też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt K 23/10, w którym Trybunał orzekł o zgodności art. 5 ust. 3b u.p.a. z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Należy także zaznaczyć, że związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 u.p.o.a. uniemożliwia organowi zarówno badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jak i jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych, na co zwrócił uwagę WSA w Łodzi w wyroku z dnia 9 maja 2014 r., III SA/Łd 185/14, LEX Nr 1468217. Podkreśla ten fakt SKO w uzasadnieniu kwestionowanej przed WSA decyzji, a ta argumentacja zasługuje na pełną akceptację Sądu. W rozpoznawanej sprawie, nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji argumenty wyrażone we wniesionej skardze, jak twierdzenie o wywiązywaniu się skarżącego z obowiązku alimentacji wobec syna D.L. Zaznaczone kwestie prawne zostały już stronie obszernie wyjaśnione. Sąd informuje strone, iż w myśl art. 5 ust. 6 u.p.o.a. w podanych w tym przepisie okolicznościach, jak np. utrata statusu dłużnika alimentacyjnego, starosta na wniosek organu właściwego dłużnika zobligowany będzie do uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatem to od skarżącego zależy to jak długo trwać będzie stan ograniczenia go w uprawnieniach do kierowania pojazdami. Sąd nie odroczył rozprawy wyznaczonej na dzień 13 sierpnia 2019 r., albowiem informacji zawartej w notatce urzędowej starszego specjalisty WSA w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2019 r., nie można było uznać za wniosek strony o odroczenie rozprawy, jako że nie został on złożony na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego, jak również do protokołu, zgodnie z wymogami zasady pisemności jaka obowiązuje w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Rozmowa telefoniczna nie umożliwia wymaganej prawem identyfikacji rozmówcy. Ponadto, nie złożono w Sądzie jakichkolwiek dowodów potwierdzających okoliczności, o jakich mowa w/w notatce, a dotyczących osoby skarżącego. Dlatego też Sąd nie mógł stwierdzić zaistnienia przesłanek odroczenia rozprawy, o jakich mowa w art. 109 i art. 110 P.p.s.a. Ponieważ decyzja SKO prawa nie narusza, to powinna pozostać w obrocie prawnym jako w pełni akt legalny i podlegający wykonaniu. Sąd działając poza granicami skargi, a w ramach sprawy sądowo-administracyjnej nie dopatrzył się w działaniach Organów takich uchybień, które musiałyby skutkować uwzględnieniem skargi na zasadzie art. 134 § 1 P.p.s.a. Z tych wszystkich przyczyn, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. zobligowany był do oddalenia rozpoznanej skargi.