II SA/Rz 267/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. Przedmiotem skargi AT jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] (dalej w skrócie: "SKO w [.] ") z dnia [.] stycznia 2016 roku, znak: [.] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Sekcji Realizacji Świadczeń – z upoważnienia Prezydenta Miasta [.] - z dnia [.] października 2015 roku, znak: [.] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. Wnioskiem z dnia [.] września 2015 roku AT zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] (dalej w skrócie: "MOPS w [.]") o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności oraz zasiłku okresowego na wydatki związane z leczeniem. Wyjaśnił, że nadal nie pracuje z uwagi na stan zdrowia, a jedynym źródłem jego utrzymania jest dodatek mieszkaniowy. W dniu 9 września 2015 roku pracownik MOPS w [.] przeprowadził wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalił, że wnioskujący jest rozwiedziony, mieszka samotnie w jednopokojowym mieszkaniu, wyposażonym w podstawowy sprzęt. Pobiera dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,35 od kwietnia do września 2015 roku, nie pobiera ryczałtu energetycznego, nie posiada żadnych innych źródeł dochodu. Wnioskujący nie pracuje stale bądź dorywczo, nie jest zarejestrowany w PUP, pozostaje w stałym leczeniu z powodu chorób przewlekłych – poradnia neurologiczna, nadciśnienie tętnicze, stan po urazie stopy. Podał, że aktualnie jest na etapie odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Decyzją z dnia [.] października 2015 roku, znak: [.] przyznano AT zasiłek celowy z przeznaczeniem na leczenie w kwocie 50 zł. Decyzją z dnia [.] października 2015 roku, znak: [.] przyznano AT zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 200 zł. Decyzją z dnia [.] października 2015 roku, znak: [.] przyznano At zasiłek okresowy w kwocie 180,00 zł. od dnia 1 września 2015 roku do dnia 31 września 2015 roku. W uzasadnieniu organ podał, że kwota przyznanej pomocy mieści się w prawnie określonym przedziale, a przyznano ją w oparciu o udokumentowaną w wywiadzie środowiskowym sytuację materialno-bytową. Decyzję z dnia [.] października 2015 roku, znak: [.] doręczono AT w dniu 26 października 2015 roku. W dniu 9 listopada 2015 roku wniósł on odwołanie wyrażając ogólne niezadowolenie z wysokości przyznanej pomocy. Decyzją z dnia [.] stycznia 2016 roku, znak: [.] SKO w [.], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. 2016r. poz. 23; dalej w skrócie: "Kpa") oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2015 r. poz. 163 ze zm.; dalej w skrócie: "ups"). Motywując kierunek rozstrzygnięcia SKO w [.] przytoczyło podstawy prawne określające kryteria przyznania zasiłku okresowego oraz jego wysokości. Wywiodło, że zarówno wysokość tego świadczenia, jak i okres na jaki się je przyznaje organ określa w oparciu o uznanie administracyjne. Nie oznacza to jednak pełnej swobody organu, albowiem związany jest on przyjętymi ustawą granicami wyznaczającymi jego wysokość, która powinna zostać ustalona przy uwzględnieniu potrzeb wnioskodawcy, możliwości ich samodzielnego zaspokajania oraz możliwości finansowych organu; SKO w [.] powołało się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych: sygn. akt II SA/Lu 780/10, II SA/Po 223/13. Posiadany przez wnioskującego dochód w wysokości 183,35 zł. jest niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej – 542,00 zł., a przyznana pomoc w kwocie 180,00 zł. stanowi 50% różnicy pomiędzy tym kryterium a dochodem wnioskującego. Organ miał na uwadze również fakt, że AT przyznano zasiłek celowy w kwocie 200 zł. na zakup żywności oraz w kwocie 50 zł. z przeznaczeniem na wydatki związane z leczeniem. Konkludując organ wywiódł, że trudna sytuacja wnioskodawcy została uwzględniona, a przyznając zasiłek w najniższej wysokości organ nie przekroczył uznania administracyjnego. Decyzję doręczono AT w dniu 3 lutego 2016 roku. W dniu 22 lutego 201 6 roku AT zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący wyraził niezadowolenie z zaskarżonej decyzji, zarzucił że oparto ją na kłamstwach i zażądał "wypłaty kwoty jaką U.E. przeznacza na bezrobotnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "ppsa"), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie sąd stwierdza, że decyzje wydane przez organy obu instancji są wadliwe i jako takie podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Stosownie do treści art. 39 ust. 5 ups "okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy". Przywołany wymóg oznacza, że podejmując decyzję w zakresie czasookresu przyznawania zasiłku okresowego organ powinien uwzględnić okoliczności sprawy, a więc okoliczności istotne z perspektywy hipotez norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. "Okolicznościami sprawy" w sprawie o zasiłek okresowy będzie więc sytuacja życiowa i materialna wnioskodawcy, albowiem to ona determinuje ewentualne przyznanie pomocy w tej formie i – zasadniczo – jej wysokość. Ustalenie okresu przysługiwania zasiłku, w odróżnieniu od wysokości świadczenia, nie jest ustalane na podstawie konstrukcji uznania administracyjnego. Sformułowanie, zgodnie z którym organ ustala okres na jaki przyznany ma być zasiłek okresowy, na podstawie okoliczności sprawy powoduje, że organ jest zobowiązany do wskazania konkretnych, wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji okoliczności sprawy, pozostających w związku z czasem, w jakim osoba lub rodzina powinna korzystać z pomocy społecznej. Okoliczności powyższe muszą być przy tym tak ustalone i wyjaśnione, aby same narzucały okres, w jakim zainteresowany polepszy trudną sytuację życiową – por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2014 roku, sygn. II SA/Po 39/14, W. Maciejko, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wyd. IV, wersja elektroniczna, teza 7, C. Martysz, S. Nitecki, G. Szpor, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, 1999r., s. 183. W analizowanej sprawie organy obu instancji zupełnie pominęły kwestię uzasadnienia rozstrzygnięcia w zakresie okresu, na jaki przyznano zasiłek okresowy skarżącemu; decyzja organu I instancji właściwie zupełnie pozbawiona jest merytorycznego uzasadnienia. Z akt sprawy – wywiadu środowiskowego - wynika, że skarżący podlega stałej opiece lekarskiej z uwagi na długotrwałe procesy chorobowe i z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia – jest to ustalenie przyjęte przez SKO w [.], vide uzasadnienie decyzji. Stanowiący jedyne źródło utrzymania skarżącego dodatek mieszkaniowy ostatni raz zostanie wypłacony we wrześniu 2015 roku – decyzja z [.] marca 2015 roku, zalegająca w aktach administracyjnych organu I instancji. Obowiązkiem organu było więc określenie, w jaki sposób już tylko te okoliczności przekładają się na długość okresu, w jakim wypłacana będzie pomoc. Organy tego nie uczyniły, nie wskazały również żadnych innych okoliczności, które w ich ocenie implikowały rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Biorąc pod uwagę cele pomocy społecznej, a więc umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych – art. 2 ust. 1 ups, przyznanie zasiłku okresowego na jeden miesiąc powinno mieć charakter wyjątkowy, uzasadniony okolicznościami sprawy, z którym jednoznacznie wynikałoby, że po tym okresie problemy beneficjenta pomocy społecznej zostaną przezwyciężone. Zebrane w niniejszej sprawie dowody oraz ujawnione w uzasadnieniu decyzji SKO w [.] ustalenia i oceny, na taki wniosek nie pozwalają; w kwestii długości czasookresu przyznania zasiłku okresowego analogicznie wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. III SA/Kr 932/11. Wobec przedstawionych uchybień Sąd przyjął, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, poprzez nieustalenie i nierozważenie wszystkich okoliczności faktycznych, umożliwiających prawidłowe zastosowanie art. 38 ust. 5 ups, a więc rozstrzygnięcie w przedmiocie czasookresu objęcia skarżącego pomocą społeczną we wnioskowanej formie. Naruszenie to miało charakter istotny, albowiem dotyczyło podstawy faktycznej normy materialnej, w oparciu o którą zapadło rozstrzygnięcie w sprawie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią wyżej poczynione uwagi Sądu, ustalą we właściwym zakresie sytuację życiową, bytową, dochodową i majątkową AT i podejmą rozstrzygnięcie w sprawie. Sąd zwraca również uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny odzwierciedlić w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć ustalenia w przedmiocie obciążeń finansowych skarżącego; o ile kwestionowana decyzja SKO w [.] zawiera ustalenia w przedmiocie dochodów, to pomija wydatki skarżącego, które szczegółowo wymieniono w wywiadzie środowiskowym; uzasadnienie decyzji organu I instancji w ogóle nie zawiera ustaleń faktycznych. Uwzględniając całość powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ppsa uchylił zarówno decyzję zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.