II SA/Rz 269/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...]. Po doręczeniu skarżącej w/w postanowienia wraz z uzasadnieniem - w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej - wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w tym zakresie formularzu PPF - zwróciła się ona o ustanowienie dla niej adwokata, przedstawiając w uzasadnieniu argumenty świadczące jej zdaniem o zasadności skargi. Wg zawartego we wniosku oświadczenia M. W. (78 lat) zamieszkuje sama w murowanym domu o pow. 46 m² (wg podanych informacji "o naruszonej konstrukcji przez inwestora"). Oprócz niego na posiadany przez nią majątek składa się działka o pow. 500 m² wraz budynkiem gospodarczym (drewutnią). Skarżąca utrzymuje się z emerytury, której wysokość łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 1536 zł. Z uwagi na stan zdrowia pozostaje w systematycznym leczeniu przeznaczając na zakup leków ok. 360 zł. miesięcznie. Pozostałe ponoszone wydatki obejmują energię i opał (ok. 500 zł.) oraz utrzymanie domu (678 zł.). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ustanowienie adwokata objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej. Ocena wniosku dokonana na podstawie zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazuje jednak, że M. W. warunku tego nie spełnia. Uzasadnienie wniosku odnosi się wyłącznie do zasadności skargi, zamiast wskazywać fakty przemawiające za słusznością przyznania prawa pomocy; zarówno w tej, jak i w dalszej części wniosku skarżąca w żaden sposób nie wykazała, czym miałby się dla niej objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakiej jej uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby niezaspokojone w związku z ewentualnym ustanowieniem pełnomocnika z wyboru (podkreślić należy, iż wskazany uszczerbek dotyczy zagrożenia dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych jak żywność czy lekarstwa, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków). Ocena warunków materialno – bytowych skarżącej nie wskazuje, aby odbiegały one od ogólnie przyjętych standardów. Pobierana emerytura (1536 zł.) stanowi dla niej stałe i co najważniejsze nie należące do szczególnie niskich źródło dochodów, które z uwagi na brak innych osób pozostających na jej całkowitym lub częściowym utrzymaniu może przeznaczyć wyłącznie na zaspokojenie swoich osobistych potrzeb (suma wymienionych w oświadczeniu wydatków wskazuje, iż mimo odmiennego oznaczenia rubryki w której została wpisana wysokość tego świadczenia, wskazana kwota jest kwotą netto). Przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych kwotę ponad 1,5 tys. zł. miesięcznie należy uznać jako dostatecznie wysoką do zaspokojenia niezbędnych potrzeb skarżącej i umożliwiającą jej jednocześnie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania wygospodarowanie niezbędnych środków na ustanowienie adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej (przepisy postępowania sądowoadministracyjnego wymagają jedynie jej sporządzenia przez osobę uprawnioną, co przyczynia się do ograniczenia ponoszonych przez stronę wydatków). Podstawą wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru jest umowa między nim a klientem, co także pozwala wpływać na jego wysokość i dostosować go do rodzaju sprawy oraz własnych możliwości płatniczych. Wątpliwości nie budzi związany z zaawansowanym wiekiem skarżącej stan jej zdrowia i wysokość środków finansowych, jakie przeznacza na leczenie - zakup lekarstw (ok. 360 zł./m-c). Zastrzeżenia budzi jednak ta część jej oświadczenia, z której wynika, że pozostałą część jej emerytury, tj. ok. 1200 zł. pochłaniają wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. Mając na uwadze okoliczność, iż skarżąca zamieszkuje sama a jej dom ma stosunkowo niewielką powierzchnię uznano, że wydatki te są zawyżone w stosunku do rzeczywiście ponoszonych, a w każdym bądź razie – mając na uwadze przede wszystkim zakup żywności i opłaty - pozwalają jej poczynić wymagane oszczędności. O słuszności takiego stanowiska przekonuje również wcześniejsze opłacenie przez wnioskodawczynię (w takich samych okolicznościach życiowych) w innej sprawie z jej skargi (sygn. akt II SA/Rz 304/08) wpisu w kwocie 200 zł. i opłaty kancelaryjnej (100 zł.) od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W sprawie tej dwukrotnie też odmówiono przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2008 r. i wydane przez Sąd w wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 29 stycznia 2009 r.). Ze złożonego obecnie wniosku nie wynika, aby od tego czasu warunki życiowe skarżącej zmieniły się, a zwłaszcza uległy pogorszeniu w stopniu uzasadniającym jego uwzględnienie. W związku z powyższym brak jest podstaw, aby wyłączyć z zastosowania wobec skarżącej wynikający z art. 199 P.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). W tej sytuacji należy uznać, że M. W. nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w związku z czym jej wniosek nie może być rozpoznany zgodnie z jej oczekiwaniami. Nie narzucając wnioskodawczyni jakichkolwiek działań, należy jednak ubocznie zwrócić uwagę na obiektywną bezzasadność ustanawiania w niniejszej sprawie pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na brak realnych szans jej uwzględnienia; wniesiona skarga została odrzucona z powodu zaskarżenia decyzji wydanej przez organ administracji w I instancji, a skargę do sądu skutecznie można wnieść wyłącznie od orzeczenia, w stosunku do którego stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Jak zostało to opisane w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi, skarga na decyzję wydaną przez SKO w dniu [...] stycznia 2009 r. w następstwie wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. została zarejestrowana i będzie prowadzona pod sygn. akt II SA/Rz 268/09. Na niej też skarżąca powinna skoncentrować swoje działania. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.