II SA/Rz 27/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. A. K. został wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie. Po otrzymaniu powyższego wezwania złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że jest studentem pierwszego roku na Uniwersytecie [...]. Mieszka z rodzicami, pozostając na ich utrzymaniu. Siostra wnioskodawcy studiuje z kolei w [...]. Dochód uzyskiwany przez matkę to 1000 zł, natomiast przez ojca to 1600 zł. Dane zawarte w oświadczeniu strony uznano za niewystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, dlatego wezwano do ich uzupełnienia. W odpowiedzi A. K. podał, że oplata za gaz za okres od września do listopada 2016 r. wyniosła 566 zł, natomiast za okres od listopada 2016 r. do stycznia 2017 r. - 1371 zł. Z kolei oplata za energię elektryczną za te same okresy wyniosła odpowiednio 498 zł i 436 zł, a za wodę i kanalizację (listopad 2016 r. - luty 2017 r.) 159 zł. Średnie miesięczne wydatki na wyżywienie to 300 zł na osobę, na telefon to 69,80 zł, na utrzymanie samochodu to 400 zł (w tym paliwo na dojazd do uczelni). Skarżący wskazał, że jego siostra utrzymuje się z otrzymywanego stypendium socjalnego w wysokości 300 zł oraz środków przekazywanych jej przez babcię. Jemu natomiast także przyznane zostało stypendium socjalne w wysokości 400 zł. Wobec powyższego skarżący podniósł, że uiszczenie opłaty sądowej w kwocie 200 zł stanowi "poważne obciążenie" dla budżetu domowego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W świetle art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. W art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ustawodawca przewidział, że jego przyznanie możliwe jest wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przy czym wykazanie powyższego należy do strony. To więc ubiegający się o wsparcie winien udowodnić, że go faktycznie wymaga. Powyższe wskazuje, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter, czego jasnym potwierdzeniem jest treść art. 199 P.p.s.a. Unormowanie to stanowi mianowicie, że o ile przepis szczególny nie przewiduje inaczej, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Pomoc ze środków Skarbu Państwa przewidziana jest więc dla osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, które dzięki własnemu staraniu z obiektywnych przyczyn nie mogą ponieść ciężaru związanego z kosztami danego postępowania sądowego i fakt znajdowania się z tego rodzaju sytuacji wykażą w należyty sposób. Przechodząc do niniejszego wniosku uznano, że nie jest on zasadny, bowiem nie wynika z niego, by A. K. nie był w stanie samodzielnie pokryć wydatków związanych z postępowaniem sądowym, które zainicjował swoją skargą. Porównując bowiem zadeklarowane przez stronę wydatki tj. ok. 2100 zł ze wskazanymi dochodami tj. 3000 zł (przy przyjęciu, że siostra w istocie utrzymuje się sama tzn. z pobieranego stypendium oraz środków pieniężnych od babci) wskazać należy, że do dyspozycji rodziny pozostaje kwota ok. 900 zł. Jest ona wystarczająca do pokrycia zarówno obecnych kosztów sądowych w sprawie – 200 zł, jak też tych, które mogą pojawić się na dalszych etapach postępowania. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku pozostaje kwestia wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Wraz z odpowiedzią na wezwanie o dodatkowe dane przedłożył on mianowicie rachunki związane z płatnościami za dostarczenie mediów. Na części z nich widnieje adres W. K. – ojca strony: [...], zaś na części adres: [...]. Sugeruje to, że ojciec strony jest właścicielem co najmniej dwóch nieruchomości, jednak nie wiadomo jaki jest sposób ich wykorzystywania, bowiem skarżący okoliczności tej nie ujawnił. Poza tym, zwrócenia uwagi wymaga, że wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych swoich oraz pozostałych domowników, przez co nie można choćby częściowo potwierdzić wysokości uzyskiwanych przez wymienionych dochodów i ponoszonych wydatków. Podkreślenia wymaga, że o takie wyciągi wnioskodawca był wzywany w trybie art. 255 P.p.s.a., który dopuszcza taką możliwość w celu pełniejszego wyjaśnienia sytuacji finansowej strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie orzecznictwo sądowe przesądziło, że brak odpowiedzi strony na tego rodzaju wezwanie bądź też odpowiedź niepełna może skutkować odmową uwzględnienia żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.01.2015 r. II OZ 58/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się mianowicie, iż czynności określone w art. 255 Pp.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Skoro więc dochód rodziny wnioskodawcy jest wystarczający do poniesienia obecnie kosztów wpisu od skargi, a następnie ewentualnie pozostałych kosztów sądowych, a ponadto wnioskodawca uchylił się od pełnego wykonania skierowanego do niego wezwania, to uznano, że nie udało mu się wykazać spełnienia w jego wypadku przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dlatego orzeczono o odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.