II SA/Rz 275/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia alimentacyjnego -skargę oddala- Wnioskiem z dnia 10 października 2012 roku W. G. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: K. Z. i S. Z. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] odmówił W. G. - opiekunowi prawnemu K. Z. i S. Z., prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K. Z. i S. Z. na okres od 1 października 2012 do 30 września 2013 roku. W. G. złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej także SKO lub Kolegium, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 9 ust 2 w związku z art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zwanej dalej "ustawą". Wskazała, że alimenty otrzymywane przez K. Z. i S. Z. od matki E. Z. nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu dochodów rodziny. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2 ww. ustawy "świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł, zaś do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Skarżąca jest opiekunem prawnym K. Z. i S. Z. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 kwietnia 2008r., sygn. akt [...] to dochód K. i S. nie może być brany pod uwagę. Ponadto odwołująca się zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu za podstawę zaskarżonej decyzji dochodów wynikających z oświadczenia skarżącej, z którego wynikało, iż w 2011 roku otrzymała alimenty od matki K. i S. Z. – E. Z. w kwocie łącznie 16.000 zł (1500 x 12) oraz alimenty od ojca G. Z. w kwocie 1500 zł za styczeń 2011r., co łącznie daje kwotę 19.500 zł, a w przeliczeniu na dwanaście miesięcy i dwie osoby wynosi 812,50 zł miesięcznie i przekracza kwotę 725 zł. Zdaniem odwołującej się wyliczenie organu jest błędne, a poza tym skarżąca nie otrzymała w 2011roku żadnych alimentów od G. Z. W. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K. i S. Z. od 1 października 2012r. do 30 września 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2012r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1, pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami), dalej "k.p.a." w związku z art. 1a, ust 2 ustawy, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że W. G., jest opiekunem prawnym dwójki dzieci, na które ma zasądzone prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego [...] - Wydział Cywilny alimenty w wysokości po 750 zł miesięcznie, na każde dziecko od każdego z rodziców tj. E. Z. i G. Z. płatne do rąk W. G. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem z dnia 10 października 2012r. W. G. w 2011 roku otrzymała alimenty od córki w zasądzonej wysokości tj. po 750 zł miesięcznie na każde dziecko tj 750 x 2 x 12 = 18 000 zł. Do kwoty dochodu doliczono także zasądzone alimenty od ojca dzieci w wysokości po 750 zł na każde dziecko za miesiąc styczeń 2011 roku tj. 1500 zł - tj. do czasu podjęcia przez odwołującą się czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą poprzez złożenie w dniu 22 lutego 2011 roku w Sądzie Okręgowym [...] wniosku o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego G. Z. zamieszkałego w Wielkiej Brytanii na rzecz dzieci K. Z. i S. Z. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że egzekucja alimentów od ojca dzieci od 22 lutego 2011 roku jest bezskuteczna. Łączny dochód podopiecznych wyniósł zatem za 2011 rok 18 000 + 1500 = 19 500 zł co w przeliczeniu na 1 osobę miesięcznie daje kwotę (19. 500 :12 : 2 = 812,50 zł na 1 osobę) 812,50 zł. Przepis art. 2 pkt 4, ustawy stanowi, że ilekroć mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych czyli dochód - to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: alimenty na rzecz dzieci, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów. Art. 2 pkt 12 ustawy stanowi, że przez rodzinę należy rozumieć następujących członków jej członków: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), a także osobę uprawnioną. Do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. W związku z powyższym dla ustalenia dochodu osoby uprawnionej wzięto pod uwagę kwotę 812,50 zł wynikającą z ww. wyliczeń, która jest wyższa niż kryterium dochodowe wynikające z zapisu art. 9 ust 1 i 2 ustawy, z którego wynika, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia oraz przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że gdyby nawet nie uwzględniać w dochodzie osoby uprawnionej zasądzonych alimentów od ojca dzieci to i tak kwota otrzymywanych alimentów od matki dzieci jest wyższa niż kryterium dochodowe bowiem dzieci otrzymują 750 zł miesięcznie każde od matki, a kryterium uprawniające do zaliczki alimentacyjnej wynosi 725 zł miesięcznie. W. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012r., zarzucając naruszenie art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt. 12 ustawy raz naruszenia art, 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podała, że nie zgadza się z powyższą decyzją, albowiem narusza ona interes prawny K. Z. i S. Z. Nie zgodziła się z organem, który w zaskarżonej decyzji wskazał, że dla ustalenia dochodu osoby uprawnionej do alimentów (K. Z. i S. Z.) wzięto pod uwagę kwotę 812,50 zł. Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do błędnych wyliczeń MOPS zawartych w decyzji z dnia [...] listopada 2012r. Ponadto zupełnie nietrafnym było przyjęcie do wyliczeń kwoty 1. 500, 00 zł tytułem alimentów za styczeń 2011 roku, albowiem K. Z. i S. Z. nie otrzymali tej kwoty od ojca G. Z. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż dochodem rodziny, są alimenty otrzymywane przez K. Z. i S. Z. od matki E. Z. Art. 9 ust. 2 ustawy wskazuje, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725, 00 zł. K. Z. i S. Z. pozostają pod opieką prawną skarżącej W. G. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 22.04.2008r. Zgodnie z art. 2 pkt. 12 lit. a ustawy, w którym zawarta jest definicja rodziny, ustawodawca wskazał również krąg osób które nie zaliczają się do rodziny m.in. dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do zarzutu podniesionego przez skarżącą i nie uzasadniło swojego stanowiska w tym przedmiocie. W tej sytuacji stanowisko organu, iż alimenty otrzymane od matki E. Z. stanowią dochód rodziny i winny być brane pod uwagę przy ustaleniu kryterium dochodowego jest nietrafne. Ponadto taka interpretacja organu całkowicie zwalnia ojca dzieci G. Z. od odpowiedzialności z tytułu alimentów i przerzuca ten obowiązek na matkę dzieci E. Z. Ponadto z art. 8 i 11 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli a także są zobowiązane wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. organ winien precyzyjnie odnieść się do zarzutów skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 P.p.s.a. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r.o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U.2012.1228), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Definicja dochodu rodziny znajduje się natomiast w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.06.139.992 ze zmianami), do której odsyła w tym zakresie art. 2 pkt 5 ustawy. Dochód rodziny, stosownie do treści wskazanej wyżej regulacji, to suma dochodów członków rodziny; zaś stosownie do art. 3 pkt 2a) ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Art. 2 pkt 12 ustawy zawiera definicję rodziny do której na gruncie ustawy zalicza się następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Zgodnie zaś z art. 18 ust.1 ustawy, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu, przy czym przez pojęcie "okres świadczeniowy" ustawa rozumie okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8). Skoro zatem w stanie faktycznym sprawy wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wpłynął do organu dnia 10 października 2012r., to stosownie do zacytowanych wyżej przepisów ustawy oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, w razie uwzględnienia wniosku prawo do tego świadczenia przyznane zostałoby za okres od 1 października 2012r. do 30 września 2013r., zaś przeciętny miesięczny dochód członków rodziny organy winny obliczać za rok 2011r. Jest to kwestia bezsporna. Przedmiotem zarzutu skarżącej, a tym samym kwestią wymagającą wyjaśnienia jest natomiast to, kogo należy uznać za członka rodziny, a tym samym czyj dochód uwzględniać przy obliczaniu dochodu na przypadającego na członka rodziny. W świetle przytoczonej powyżej definicji rodziny wskazać należy, że przy obliczaniu dochodu przypadającego na członka rodziny pod uwagę brane powinny być dochody osób uprawnionych: K. Z. i S. Z., a nie podlegają uwzględnieniu dochody W. G., która nie należy do tej samej, w rozumieniu ustawy, rodziny, co osoby uprawnione. Fakt wyłączenia z kręgu rodziny dziecka pozostającego pod opieką prawną miałby znaczenia w sytuacji, gdyby to W. G. domagała się przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla swojego dziecka występując jako rodzic osoby uprawnionej. Wówczas przy obliczaniu dochodu przypadającego na członka jej rodziny nie podlegałby uwzględnieniu dochód dziecka, dla którego została ustanowiona opiekunem prawnym. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organu w powyższym zakresie. Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest sprawa faktycznej zapłaty na rzecz K. Z. i S. Z. alimentów od ojca G. Z. w kwocie 1. 500 zł w styczniu 2011r. Kwota ta została wykazana w wypełnionej przez pracownika organu I instancji w części wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdzie wymienione zostały dochody członków rodziny osiągnięte w 2011r. Sąd stwierdza jednak, że akta sprawy nie zawierają dowodów potwierdzających fakt zapłaty tej kwoty na rzecz uprawnionych, co konsekwentnie zarzucała W. G. w pismach zalegających w aktach sprawy, także w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ II instancji odniósł się do tego zarzutu, wskazując w decyzji, że wliczeniu do dochodu podlegała kwota zasądzonych alimentów do czasu uznania, że egzekucja alimentów jest bezskuteczna (do dnia złożenia przez W. G. w dniu 22 lutego 2013r. wniosku o podjęcie czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą). Sąd stwierdza jednak, że stanowisko to nie jest prawidłowe. W pierwszej kolejności bowiem organy zobligowane były do ustalenia, czy kwota ta została rzeczywiście zapłacona przez G. Z. i dopiero w takiej sytuacji można było ją zaliczyć do dochodu faktycznie uzyskanego w 2011r. Jednocześnie jednak wskazać należy, że pominięcie kwoty 1. 500 zł spowodowałoby wprawdzie, że dochód osiągnięty przez każdego z członków rodziny uległby zmniejszeniu do kwoty 750 zł na osobę, jednak nie osiągnąłby kwoty ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Tym samym chociaż niewyjaśnienie tej kwestii stanowi naruszenie przepisów podstępowania, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy i nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.