II SA/Rz 276/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 stycznia 2024 r. nr SKO.4161/61/2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o rozgraniczeniu działek - skargę oddala – II SA/Rz 276/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 25 marca 2019 r. nr WI-MK.6830.10.2018 Burmistrz [...], po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek A.D., orzekł o rozgraniczeniu działki nr [...] (własność A.D.) z działką [...] (własności M.W.) oraz z działkami nr: [...] (własności J.N.), [...] (własności G.K.) tylko w punktach stycznych z działką nr [...], położonymi w B., gm. B.. Natomiast postanowieniem z 25 marca 2019 r. nr WI-MK.6830.10.2018 Burmistrz ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego. Pismem z 4 kwietnia 2019 r. A.D. (dalej; "skarżąca") zażądała przekazania sprawy do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w R. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w R. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w B., Gmina B., powiat [...], województwo podkarpackie stanowiącej działkę nr [...] z działką nr [...] oraz z działkami nr [...] i nr [...] tylko w punktach stycznych – zgodnie z wariantem I opisanym i wyrysowanym na mapie rozgraniczenia nieruchomości sporządzonej przez biegłego geodetę T.W. w opinii z [...] października 2021 r. Pismem z 6 kwietnia skarżąca zwróciła się do Burmistrza [...] z żądaniem zwrotu poniesionych przez nią kosztów, w kwocie 1050 zł, tytułem rozgraniczenia jej działki nr [...]. Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r. nr WI-MK.6830.10.2018 Burmistrz [...] odmówił zwrotu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W dalszej kolejności w piśmie z 1 września 2023 r., skierowanym do Burmistrza [...], skarżąca zwróciła się o uchylenie wskazanej na wstępie decyzji tego organu z dnia 25 marca 2019 r. o rozgraniczeniu nieruchomości. Burmistrz [...] decyzją z dnia 28 września 2023 r. nr WI-MK.6830.10.2018 odmówił uchylenia decyzji własnej z 25 marca 2019 r. o rozgraniczeniu działki nr [...] z działką [...] oraz z działkami nr: [...], [...] tylko w punktach stycznych z działką nr [...], położonymi w B., gm. B. W podstawie prawnej organ wskazał art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 29, art. 30 ust. 1 i art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm. - dalej: "P.g.i.k."). W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wskazała, że strony nie respektują prawomocnego postanowienia Sądu i traktują decyzję Burmistrza o rozgraniczeniu jak obowiązującą. W celu uniknięcia konfliktów strony powinny zostać poinformowane o uchyleniu, wygaśnięciu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. nr SKO.4161/61/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z 28 września 2023 r. i jednocześnie umorzyło postępowanie organu I instancji Powołując się na art. 33 P.g.i.k., stanowiący postawę materialnoprawną decyzji o rozgraniczeniu, Kolegium wyjaśniło, że regulacja umożliwiająca przekazanie, na żądanie strony prowadzonej przez organ administracji sprawy rozgraniczenia sądowi, stanowi wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z momentem złożenia wniosku o przekazanie sprawy sądowi, jednoinstancyjne postępowanie administracyjne kończy się, a decyzja rozgraniczeniowa traci moc już w samym momencie skutecznego złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Natomiast dalsze losy tego wniosku nie mają wpływu na utratę mocy decyzji rozgraniczeniowej. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r., sygn. III CZP 48/14, w której podkreślono, że użycie w art. 33 ust. 3 P.g.i.k. zwrotu o przekazaniu sprawy oznacza, że ustawodawca uznaje, że sprawa o rozgraniczenie jest prowadzona w odpowiednim dla niej jednym postępowaniu, obejmującym obligatoryjny etap administracyjny i fakultatywny etap sądowy. Tylko przy takim rozumieniu konstrukcji postępowania rozgraniczeniowego można mówić o przekazaniu sprawy z fazy administracyjnej do jej dalszego rozpoznawania w postępowaniu sądowym. Kolegium zaznaczyło, że w takim ujęciu, postępowanie sądowe stanowi kolejny etap rozpoznawania sprawy i jego wszczęcie prowadzi do kontynuowania postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. Skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną. Utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi. SKO stwierdziło zatem, że skorzystanie przez odwołującą ze środka anulacyjnego w postaci żądania przekazania sprawy rozgraniczenia sądowi na podstawie art. 33 ust. 3 P.g.i.k. powoduje, że utraciła swój byt prawny decyzja Burmistrza [...] z 25 marca 2019 r. Niezależnie od dalszych losów postępowania przed sądem decyzja o rozgraniczeniu nie odzyskuje swojego bytu w obrocie prawnym. Z tej przyczyny Kolegium żądanie skarżącej o wycofanie wniosku o rozgraniczenie uznało także za bezzasadne. Organ stwierdził, że powyższe okoliczności na skutek bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisaną decyzję złożyła A.D. domagając się jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na naruszenie i niezgodność z przepisami postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zwróciła się o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca zakwestionowała sposób przeprowadzenia rozgraniczenia przez geodetę J.J., który w jej ocenie nadużył uprawnień, ustanowił nowy przebieg linii granicznej na podstawie własnych pomiarów w terenie oraz samodzielnie przesunął punkty styczne działek. Podkreśliła, że nie wyraziła zgody na bezprawne utworzenie nowego przebiegu linii granicznej. Organ zaakceptował wadliwe materiały, a zatem naruszył prawo, nie wywiązał się ze swoich obowiązków. Wydał decyzję na podstawie materiałów obarczonych błędami i wadami. Sąd rejonowy orzekł o rozgraniczeniu na jej korzyść, a biegły geodeta podważył granice ustanowione przez geodetę w postępowaniu administracyjnym. Na skutek wadliwości pomiarów decyzja o rozgraniczeniu nie mogła się ostać, a tym samym wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie zwróciło się o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja ww wad i uchybień nie zawiera, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Decyzje organów obu instancji w niniejszej sprawie zostały wydane w trybie art. 154 § 1 k.p.a., na skutek wniosku skarżącej o uchylenie decyzji Burmistrza [...] o rozgraniczeniu. Postępowanie rozgraniczeniowe z wniosku skarżącej toczyło się przed tym organem w latach 2018 – 2019 i w administracyjnym toku instancji zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 25 marca 2019 r. o rozgraniczeniu.. Art. 154 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten reguluje nadzwyczajny tryb zmiany lub uchylenia decyzji, które nie były dotknięte kwalifikowanymi wadami, ale których rozstrzygnięcia stały się nieadekwatne do zmienionych w czasie okoliczności. Celem tego postępowania nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz weryfikacja decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w tym przepisie. Uchylenie decyzji w tym trybie może dotyczyć zarówno decyzji wadliwych, jak i prawidłowych (por. wyrok NSA z dnia 9.11.2007 r., I OSK 1531/06, wyrok WSA w Łodzi z dnia 7.03.2019 r., III SA/Łd 1022/18), po spełnieniu przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej określonych w tym przepisie (interes społeczny lub słuszny interes strony). Niewątpliwie zatem, by mogło dojść do zastosowania art. 154 k.p.a. musi istnieć przedmiot tego nadzwyczajnego postępowania jakim jest kwestionowana w tym trybie decyzja administracyjna. W rozpoznawanej sprawie skorzystała w 2019 r. z przewidzianego w art. 33 ust. 3 ustawy P.g.i k. prawa do przekazania sprawy do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w R. Przepis ten stanowi, że strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (ust. 3). Takie brzmienie tego przepisu oznacza, że żądanie strony niezadowolonej z rozgraniczenia orzeczonego decyzją administracyjną przekazania sprawy sądowi powszechnemu wyklucza zastosowanie trybu odwoławczego przewidzianego w k.p.a., a wskazaną w art. 33 ust. 3 P.g.i.k. regulację należy traktować jako lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. dotyczących odwołań od decyzji. W orzecznictwie nie ma wątpliwości co do skutków prawnych przewidzianych w art. 33 ust. 3 P.g.i.k. działań. W szczególności opisywał je Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powoływanej przez Kolegium uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt III CZP 48/14 (OSNC 2015/3/27), gdzie podkreślił, że - po przekazaniu sprawy, w wyniku żądania zgłoszonego w trybie art. 33 ust. 3 P.g.ik.- postępowanie sądowe stanowi kolejny etap, kontynuację postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. SN stwierdził, że "skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną; utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi". W rozpoznawanej sprawie niezadowolona z decyzji o rozgraniczeniu skarżąca zażądała przekazania sprawy do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w R. i postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w R. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości działki nr [...] z działką nr [...] oraz z działkami nr [...] i nr [...] tylko w punktach stycznych. Nie ulega zatem wątpliwości, że jak słusznie wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium, utraciła byt prawny decyzja administracyjna Burmistrza [...] z dnia 25 marca 2019 r. o rozgraniczeniu. Jako, że decyzja ta przestała istnieć w obrocie prawnym, bezprzedmiotowe stało się postępowanie dotyczące jej uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a., a tym samym prawidłowe jest zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko o konieczności umorzenia postepowania organu I instancji. Jednocześnie stwierdzić należy, że poza zakresem kontroli Sądu pozostawały kwestie prawidłowości ustalenia przebiegu granic przez biegłego geodetę w postepowaniu administracyjnym. Z wszystkich tych przyczyn, Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.