II SA/Rz 277/13

II SA/Rz 277/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 11 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 277/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowienia. II SA/Rz 277/13 U Z A S A D N I E N I E Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. H. Z. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 277/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt I OZ 638/13, oddalił zażalenie skarżącej na w/w postanowienie WSA. Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2013 r. H. Z. ponownie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca wniosła sprzeciw. Z informacji uzyskanych od H. Z. wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z synem K. Z. – uczniem technikum. Skarżąca posiada dom o powierzchni około 140 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni około 2,14 ha, uprawiane na własne potrzeby. Dochód wnioskodawcy stanowią jedynie dopłaty z UE w wysokości około 2 000 zł rocznie. Na comiesięczne wydatki rodziny składają się następujące kwoty: 125 zł (składka z tytułu ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego), 34 zł (podatek), 100 zł (lekarstwa), 25 zł (telefon), 30 zł (internet), 60 zł (gaz), 190 zł (energia elektryczna), 50 zł (dojazdy syna do szkoły), 200 zł (internat i wyżywienie syna), 200 zł (korepetycje syna), 100 zł (odzież i środki czystości). Artykuły żywnościowe wnioskodawczyni uzyskuje z własnego gospodarstwa. Mąż skarżącej – Z. Z. mieszka w innym miejscu, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Przekazywał na syna kwotę 200 zł miesięcznie na opłacenie internatu i wyżywienia, jednakże obecnie znajduje się w trudnej sytuacji – jest chory i w związku z tym zaprzestał przekazywania tych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca występując z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie jak w podaniu z dnia 5 kwietnia 2013 r., domaga się w istocie zmiany prawomocnego postanowienia WSA z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 277/13. Mając powyższe na uwadze wniosek H. Z. podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 P.p.s.a., stanowiącym że postanowienia nie kończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Jednak informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku będącym przedmiotem rozpoznania nie dają podstaw do zmiany w/w postanowienia WSA, tj. przyznania jej prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Zaznaczyć należy, że skarżąca w niniejszej sprawie jest zwolniona od kosztów sądowych zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Ubiegając się o ustanowienie adwokata domaga się przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady określonej art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że wykazanie zaistnienia takiej okoliczności, tj. niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, leży po stronie wnioskodawcy. Osoba wnioskująca jest zobligowana do pełnego i wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji rodzinnej i bytowo – materialnej, w sposób umożliwiający ocenę zasadności złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu uzależnione jest od tego, co zostało wykazane przez wnioskodawczynię. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że analiza wniosku skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona zmianę swojej sytuacji materialno – bytowej, skutkującą niemożnością poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy warunkująca zmianę prawomocnego postanowienia WSA w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej dotyczącego przyznania prawa pomocy. W porównaniu do wniosku z 5 kwietnia 2013 r. zmianie uległa ilość osób tworzących wspólne gospodarstwo domowe oraz dochód rodziny – obecnie mąż wnioskodawczyni mieszka w innym domu oraz nie utrzymuje z nią kontaktów. Nie wspomaga jej również finansowo. Deklarowane przychody skarżąca określa na kwotę około 2 000 zł rocznie, czyli w przeliczeniu około 166 zł miesięcznie, natomiast miesięczne wydatki przekraczają kwotę 1 100 zł. Różnicę pomiędzy dochodami a wydatkami skarżąca uzasadniła faktem zaciągania pożyczek u rodziny. Nie wyjawiła jednak, od kogo i w jakiej wysokości zaciąga lub zaciągnęła pożyczki na pokrycie w/w różnicy. Zdaniem Sądu lakoniczne stwierdzenie, że brakującą kwotę (w wysokości około 1 000 zł) pożycza comiesięcznie od rodziny, nie jest należytym udokumentowaniem swojej sytuacji materialno - bytowej. Należy podkreślić, że pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. wnioskodawczyni została wezwana m.in. do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych za okres od 1 października 2013 r. do dnia wykonania wezwania, obejmujących wskazanie ich salda końcowego. W piśmie tym pouczono skarżącą, że powyższe należało wykonać w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania złożonego wniosku w oparciu o dotychczas przedstawione dane. Pomimo upływu w/w terminu H. Z. nie przedłożyła wyciągu z rachunków bankowych. Podniosła, że nie odnotowuje wpływów na rachunek bankowy, gdyż dopłata z UE jest raz w roku, a następnie nie wykonuje żadnych operacji bankowych, stąd nie może przedstawić takiego wyciągu. W ocenie Sądu niezależnie od posiadanego salda końcowego rachunku bankowego oraz częstotliwości przeprowadzanych operacji bankowych skarżąca winna takie wyciągi przedłożyć. Zaniechanie tego obowiązku stanowi kolejną uzasadnioną wątpliwość co do faktycznej sytuacji materialno – bytowej skarżącej, a jak wskazano powyżej to składający wniosek o prawo pomocy winien w sposób nie budzący wątpliwości zobrazować swoją aktualną sytuację materialną. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że część deklarowanych przez H. Z. miesięcznych wydatków tj. opłaty za telefon i internet trudno uznać za takie, których nieponiesienie mogłoby powodować powstanie uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wydatki na kształcenie można zaliczyć do wydatków koniecznych do utrzymania tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki, jak np. czesne (J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." 2011 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa (wydanie V), ISBN: 978-83-7620-986-9, komentarz do art. 246 P.p.s.a.). Ponadto Sąd nie neguje faktu, iż zerwanie umowy z operatorem telefonicznym lub dostawcą internetu mogłoby wiązać się z naliczeniem przez nich kar umownych, jednakże dla oceny sytuacji materialno – bytowej skarżącej, a zarazem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy istotny jest sam fakt, że mogła ona sfinansować takie wydatki. W ocenie Sądu zebrany w toku postępowania materiał nie pozwalał na stwierdzenie, że H. Z. wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką warunkująca możliwość zmiany prawomocnego postanowienia WSA w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, orzekając na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił odmówić zmiany postanowienia WSA z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 277/13.