II SA/Rz 279/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Robert Sawuła SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. sprawy ze skargi C. L. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania -skargę oddala- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r. znak: [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia C. L. na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2009r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu utrzymał je w mocy. W podstawie prawnej powołał art. 58, art. 59 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej następnie k.p.a. W uzasadnieniu podniesiono, iż wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] listopada 2009r. organ pierwszej instancji odmówił C. L. przywrócenia terminu do złożenia wniosku (z 5 marca 2009r.) o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2002r. znak: [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono L. G. i B. A. – "[...]" spółce cywilnej w L. pozwolenia na budowę ośrodka sportów zimowych "[...]" na szczegółowo wymienionych działkach położonych w W. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia (z dnia [...] listopada 2009r.) było przyjęcie, iż o przyczynie wznowienia postępowania C. L. dowiedziała się w dacie wyroku Sądu Rejonowego w L., który zapadł w dniu 10 grudnia 2008r., nie zaś w momencie powzięcia informacji, iż orzeczenie to stanowi podstawę wznowienia. Według Starosty, okoliczności takie jak nieznajomość prawa, wiek, wykształcenie podstawowe czy też przewlekła choroba nie mogą być uznane za usprawiedliwiające uchybienie terminu do złożenia wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie C. L. podniosła, iż przyjęcie, że data wyroku jest datą dowiedzenia się o podstawie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest błędne. Od razu po tym, jak dowiedziała się "z Kościoła" o możliwości wznowienia postępowania złożyła stosowny wniosek. Wcześniej nie posiadała wiedzy, iż data wydania wyroku będącego podstawą wznowienia jest jednocześnie datą dowiedzenia się o okoliczności wznowieniowej. Nie została bowiem nigdy pouczona w tym zakresie. Przystępując do analizy okoliczności sprawy Wojewoda powołał art. 58 § 1 k.p.a. ustanawiający warunki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Do przesłanek tych należą: niezawinione uchybienie terminowi oraz uprawdopodobnienie tej okoliczności, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia, jednoczesne z wnioskiem dopełnienie czynności dla której zakreślony był termin. Organ podniósł, że we wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę C. L. podała dwie przesłanki wznowienia tj. fałszywość dowodów, na których podstawie ustalono istotne w sprawie okoliczności oraz fakt wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych (nowych dowodów) istniejących w dacie wydawania decyzji, nie znanych jednak organowi ją podejmującemu. Na potwierdzenie ich zaistnienia wnioskodawczyni powołała się na wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 10 grudnia 2008r. sygn. akt [...]. Następnie organ II instancji zacytował treść art. 148 § 1 k.p.a., według którego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wojewoda wskazał, iż z pisma C. L. z dnia 7 sierpnia 2009r. wynika, iż dowiedziała się ona o "okoliczności wznowieniowej" w dniu 5 marca 2009r. od duchownego Kościoła [...]. Jednakże akta sprawy wskazują, że w dniu 10 grudnia 2008r. składająca zażalenie była obecna podczas ogłaszania wyroku, na który powołała się w swym wniosku o wznowienie postępowania. W związku z powyższym to właśnie w tej dacie dowiedziała się ona o okoliczności dającej podstawę wznowienia. Miesięczny termin z art. 148 § 1 k.p.a. upłynął zatem względem niej 10 stycznia 2009r., podczas gdy wniosek złożony został dopiero w dniu 5 marca 2009r. Organ nie zgodził się z poglądem składającej zażalenie, iż termin ten powinien być liczony od momentu dowiedzenia się przez stronę o samej instytucji wznowienia postępowania. Kwestia świadomości prawnego znaczenia określonej okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia nie stanowi bowiem przyczyny usprawiedliwiającej opóźnienie w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania. Wojewoda wskazał także na to, iż w swojej decyzji z dnia [...] marca 2008r. o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanego przez C. L. pozwolenia na budowę sygnalizował możliwość wznowienia tego postępowania. Konkludując Wojewoda stwierdził, iż C. L. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] stycznia 2010r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie C. L., wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie jej terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, jak też o zasądzenie kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, iż nie można przyjmować, że data wyroku z dnia 10 grudnia 2008r. to jednocześnie data dowiedzenia się przez nią o okoliczności dającej podstawę do wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę. Sąd, który orzeczenie to wydał nie pouczył jej bowiem o takiej możliwości. Podkreśliła, iż niedopuszczalnym jest przyjmowanie przez Wojewodę, że okoliczności takie jak nieznajomość prawa, wiek, wykształcenie podstawowe czy też choroba nie mogą usprawiedliwiać uchybienia terminu. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu wymienia podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Rozpoznawanie skarg na decyzje i postanowienia organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., decyzja administracyjna lub postanowienie podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takich naruszeń, w związku z czym skarga nie jest zasadna. Prawidłowa jest wykładnia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zaprezentowana w zaskarżonym postanowieniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest kwestionowany pogląd, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia w którym dowiedziała się o instytucji wznowienia postępowania /tak m. innymi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 276/07 – LEX 505249/. Nie jest też istotna w przypadku terminu z art. 148 § 1 k.p.a. świadomość w zakresie prawnego znaczenia okoliczności faktycznej jako podstawy wznowienia /tak WSA w Gliwicach w wyroku z 22 stycznia 2009 r. IV SA/GL 502/08 – LEX 481525, wyrok WSA w Warszawie z 26 marca 2008 r. V SA/Wa 2816/07 – LEX 480547/. Sam przepis art. 148 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, iż dniem od którego należy liczyć termin 1 miesiąca jest dzień, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie że okoliczność ta może być podstawą tego wznowienia. Na marginesie zauważyć wypada, że skoro F. P. zmarł w 1991 r. to okoliczność, że w kwietniu 2002 r. nie mógł on podpisać zgody na wejście na działkę ewidencyjną Nr 137 w związku z budową przyłączy wodociągowego i elektrycznego - a w konsekwencji, że zostało popełnione przestępstwo polegające na podrobieniu podpisu F. P. skarżąca jako córka zmarłego znała już wnosząc podanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie wiedziała tylko kto to przestępstwo popełnił. Niezależnie od powyższego /a więc od stwierdzenia czy termin miesięczny rozpoczął bieg z datą dowiedzenia się przez C. L. o tym, że ktoś złożył podpis za nieżyjącego od ponad 10 lat F. P. czy też od dnia ogłoszenia wyroku skazującego za popełnienie tego przestępstwa, podczas którego C. L. była obecna/ nie ulega wątpliwości, że skarżąca uchybiła miesięcznemu terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania, skoro złożyła je dopiero w piśmie z dnia 5 marca 2009 r., które wpłynęło do organu w dniu 9 marca 2009 r. Według przepisu art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w wypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak winy można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie stanowi braku winy strony nieznajomość prawa ani wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. W wyroku z 29 sierpnia 1997 r. sygn. III SA 101/96 NSA przyjął: "nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania". Również sam wiek skarżącej, jej wykształcenie czy ogólnikowe wskazania dotyczące przewlekłych chorób, które nie umożliwiały jej przecież wcześniejszego złożenia wniosku z dnia 8 października 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji i udziału w postępowaniu wywołanym tym wnioskiem ani obecności w dniu 10 grudnia 2008 r. na ogłoszeniu wyroku przez Sąd Rejonowy w L. nie mogą być uznane za przesądzające o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...]. Skarżąca nie wskazywała też okoliczności, że jej stan zdrowia po ogłoszeniu wyroku pogorszył się do tego stopnia aby nie była w stanie sporządzić bądź podyktować podania o wznowienie postępowania, nadać tego pisma w urzędzie pocztowym osobiście bądź wyręczając się innymi osobami. Bez znaczenia jest też fakt, że nikt nie pouczył C. L. o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania chociaż akurat w tej materii Wojewoda zauważył, że sygnalizował taką możliwość w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2008 r. znak: [...]. Skarżąca także w ocenie Sądu nie uprawdopodobniła, że wniesienie przez nią podania o wznowienie postępowania administracyjnego po upływie terminu było przez nią niezawinione. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że takimi okolicznościami nie jest nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi /tak NSA w wyżej powołanym wyroku z dnia 29 sierpnia 1997 r. oraz w wyroku z dnia 10 grudnia 1999 r. sygn. V SA 946/99 LEX 4950/. Zauważyć też wypada, że sprzeczne ze sobą są działania skarżącej, która złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a następnie kwestionuje prawidłowość obliczania przez organy terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania – a konkretnie wskazuje inną niż to przyjęły organy datę, od której należy liczyć ten termin odmiennie oceniając treść przepisu art. 148 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom skarżącej stanowisko Wojewody [...] nie narusza prawa ani zasad logiki. Wznowienie postępowania jest instytucją prawa procesowego, której wdrożenie zostało obwarowane konkretnymi przepisami w tym m. innymi cytowanym wyżej przepisem art. 148 § 1 k.p.a. Jeżeli terminowi wynikającemu z tej normy prawnej uchybiono, to istnieje możliwość jego przywrócenia ale także na podstawie obowiązujących przepisów i po spełnieniu przesłanek przewidzianych konkretnie w art. 58 k.p.a. Tymi przesłankami są: 1. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 2. złożenie przez tą osobę wniosku o przywrócenie terminu, 3. dochowanie nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Tylko w razie spełnienia łącznie wszystkich wyżej wymienionych przesłanek organ miałby obowiązek przywrócenia terminu. Niespełnienie choćby jednej powoduje, że brak do tego podstaw. Jeśli więc skarżąca w wystarczający sposób nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu miesięcznego terminu liczonego od daty dowiedzenia się o okoliczności, która stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, to zgodnie z wyżej powołanym przepisem art. 58 k.p.a. organ nie był uprawniony do uwzględnienia jej wniosku. W świetle powyższego skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa brak podstaw do uwzględnienia skargi. Dlatego należało ją oddalić na postawie art. 151 p.p.s.a.