II SA/Rz 28/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik/spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- Decyzją z dnia [..] listopada 2010r., [..], P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. utrzymał w mocy decyzję nr [..] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [..] października 2010r., [..], którą odmówiono S.S. stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacji płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, ujętej w pozycji nr 5 wykazu chorób zawodowych. W podstawie prawnej P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał przepis art. 138 §1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz.869). W uzasadnieniu natomiast zawarto ustalenie, że skarżący pracował w narażeniu na pyły i gazy drażniące drogi oddechowe w latach 1980-1997. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wpłynęło do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. w dniu [..].06.2009r., po 12 latach od zaprzestania pracy w narażeniu zawodowym. Podejrzenie to dotyczyło choroby ujętej w pozycji nr 5 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Organ podał, że zgodnie z dokumentacją lekarską od 2007 r. zainteresowany leczony był z powodu zapalenia oskrzeli. Podczas pracy zawodowej w badaniach profilaktycznych nie odnotowano przeciwwskazań do wykonywania pracy na zajmowanych stanowiskach. Jedynie w 1995 r. odnotowano jednokrotne przekroczenia wartości najwyższych dopuszczalnych stężeniach pyłów i gazów drażniących na stanowiskach pracy zainteresowanego. Wykonane w trakcie postępowania diagnostycznego badania czynnościowe płuc (spirometria) wykazały upośledzenie parametrów wentylacyjnych o charakterze mieszanym z przewagą obturacji o wartościach wskaźnika FEV1 powyżej 60 % wartości należnej. Dalej wskazano, że dla uznania schorzenia za zawodowe konieczne jest spełnienie kilku przesłanek. Po pierwsze, pracownik wykonywać musiał pracę w narażeniu na czynnik szkodliwy. Po drugie, występuje u niego schorzenie zgodne z wykazem chorób zawodowych powinno odpowiadać skutkom zdrowotnym narażenia zawodowego. Po trzecie, jednostki medyczne wydać muszą pozytywne orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej i stwierdzić zależność miedzy objawami choroby a narażeniem zawodowym. Organ podkreślił, że zgodnie z definicją za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznana choroba musi spełniać te kryteria i być wymieniona w rozporządzeniu. Ważnym kryterium jest także czas w jakim ujawniło się schorzenie. W przypadku analizowanego schorzenia okres ten wynosi jeden rok od ustania narażenia zawodowego. Ostatecznie organ wskazał, że w przypadku skarżącego nie została spełniona przesłanka medycznego rozpoznania i czasu rozpoznania. Zatem mimo braku dowodów dotyczących pomiarów stężeń czynników szkodliwych stwierdzenie choroby zawodowej nie było możliwe. Za organem I instancji wskazano, że brak jest dowodów dotyczących wykonywania pomiarów dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych w zakładach pracy. Jednak fakt ten nie może negatywnie wpłynąć na niekorzyść pracownika, ponieważ ten nie miał żadnego wpływu na ich wykonywanie. Przyjęto zatem, że skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego na gazy i pyły przez okres około 17 lat. Rozstrzygnięcie decyzji wydano na podstawie orzeczeń medycznych jednostek orzeczniczych. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący uznając decyzję za krzywdzącą. Podniósł, że leczenie rozpoczął już w 2007r., kiedy to rozpoznano u niego chorobę – przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Lekarz rozpoznający tę chorobę poinformował go, że wywołuje ją praca w warunkach szkodliwych w POM w P. i ZNTK w G. W zakładach tych nie prowadzono pomiarów stężeń, a lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę nad pracownikami przeprowadzał badania powierzchownie. Podsumowując stwierdził, że stan jego zdrowia i zebrana dokumentacja potwierdzają spełnienie przesłanek do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargę jako niezasadną należało oddalić w całości. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie i rozstrzygając w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (zob. art.1 §1-§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), oraz art. 3 §1 i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1270, ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Ocena ta polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala ewentualnego naruszenia przepisów postępowania uzasadnia zastosowanie środków z art. 145-149 p.p.s.a. Postępowanie w sprawie dotyczyło ustalenia choroby zawodowej. Wymaga to uwzględnienia przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. 1998, nr 21, poz.94, z późn.zm.). Art. 235 [1] k.p. stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Na podstawie art. 237 §1 k.p. Rada Ministrów w dniu 30 czerwca 2009 r. wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2009, nr 105, poz.869). Dla rozpoznania choroby zawodowej określonej w kategorii 5 - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli należy ustalić, że spowodowało ono trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Okres, w którym wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym nie może przekroczyć 1 roku. Wskazane rozporządzenie określa sposób postępowania przy rozpoznawaniu danej jednostki chorobowej. Postępowanie to toczy się w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000, nr 98, poz.1071, z późn. zm.), a wskazane rozporządzenie stanowi tylko jego uzupełnienie. Do wszczęcia postępowania niezbędne było zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej. Następnie inspektor sanitarny wszczął postępowanie i skierował byłego pracownika S.S., którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do właściwej jednostki orzeczniczej. Po tym skierowaniu poddano skarżącego właściwym badaniom, w tym przy użyciu spirometru. Wykazało ono upośledzenie sprawności funkcji oskrzeli (i płuc), co wpływa na ich wydolność organiczną, jednak stwierdzony wskaźnik obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) wynosił 74%. Od orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. skarżący odwołał się i został skierowany na badanie do Instytutu Medycyny Pracy w S. Wyniki ponownych badań pokryły się z poprzednio wykonanymi. Nie wykazały one, aby wskaźnik obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) był niższy niż 60%. Obie jednostki orzecznicze wydały zatem orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organy wskazały, że obecnie nie ma możliwości ustalenia występujących w środowisku pracy skarżącego stężeń czynników szkodliwych. Nie przyjęły jednak tej okoliczności jako niekorzystnej dla skarżącego z uwagi na to, że nie miał on wpływu na to, czy pomiary tę będą wykonane i w jakich okresach oraz porach. Wskazały, że skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego na pyły i gazy drażniące. Takie stanowisko organów, oparte na ocenie ustalonych warunków pracy i rodzaju wykonywanej pracy, w tym środków i narzędzi używanych przy jej wykonaniu, należy uznać za stwierdzenie oparte na prawdopodobieństwie, co jest dopuszczalne w świetle art. 235 [1] k.p. Przesłanką wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby był jednak brak rozpoznania medycznego wskazanej jednostki chorobowej. Żadne z dwóch opinii jednostek medycznych nie wskazuje na to, aby wskaźnik upośledzenia funkcji oskrzeli wynosił poniżej 60% parametru wyjściowego. Badanie wykonano przy użyciu właściwego aparatu spirometrycznego. Jednostki orzecznicze wydały swoje opinie na podstawie przeprowadzonych bezpośrednio na osobie skarżącego badań lekarskich i pomocniczych. Miały także do dyspozycji analitycznej informacje o warunkach pracy i rodzajach wykonywanych przez skarżącego prac, w tym źródeł narażenia zawodowego, w którym niewątpliwie pracował. W dalszej kolejności Inspektor Sanitarny dokonał oceny narażenia zawodowego. Podejmowane były także próby zebrania szerszego materiału dowodowego, jednak w Archiwum Zakładowym nie było innych dokumentów dotyczących warunków pracy aniżeli dołączone do akt sprawy. W końcu skarżący wykorzystał tryb odwoławczy przed jednostkami medycznymi. Dopiero w następstwie ponownego badania wydano decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Postępowanie organów w ocenie Sądu było prawidłowe i nie naruszyło reguł procesowych określonych w k.p.a., w tym art. 7, 8, 77 §1, 80 i 81 k.p.a. Zapewniono skarżącemu wszystkie gwarancje procesowe, w tym czynny udział w postępowaniu. Zebrano dostępny materiał dowodowy, a o stanie zdrowia skarżącego wypowiedziały się właściwe jednostki medyczne, które przeprowadziły stosowne badania. Należy podkreślić, że postępowanie dotyczyło podejrzenia choroby pod nazwą przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, dla stwierdzenia którego nie wystarczy jedynie złe samopoczucie i wskazywane przez skarżącego dolegliwości, lecz niezbędne jest ustalenie wskaźnika upośledzenia funkcji oskrzeli na poziomie poniżej 60%. Tymczasem przeprowadzone badania wskazują, że u skarżącego wskaźnik ten wynosił w dniu badania 74%. Mimo zatem niewątpliwego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc i pracy oskrzeli niemożliwe było stwierdzenie przez organy choroby zawodowej o wskazanej nazwie wobec braku ziszczenia się przesłanki rozpoznania medycznego. Organy są związane wydanymi opiniami, jeżeli te spełniają wymogi procesowe, w tym jednoznaczne stwierdzenia i nie są lakoniczne. Zalegające w aktach opinie odpowiadają wymogom prawa, a przeprowadzone badania ustaliły stopień upośledzenia. Z ustaleniem tym organy nie mogły polemizować, gdyż stwierdzenie tej okoliczności wymagało wiadomości specjalnych oraz specjalistycznego badania. Organy były uprawnione jedynie do zbadania, czy w sprawie przeprowadzono badanie, które jest właściwe dla ustalenie niezbędnych okoliczności faktycznych przy takiej jednostce chorobowej, z czego się wywiązały. Mając na względzie powyższe, orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę w całości oddalił jako bezzasadną. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na treść art. 239 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.