II SA/Rz 286/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.54.2024 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej "A" sp. z o.o. w G. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 286/25 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. Sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej: "strona skarżąca"; "Spółka") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda"; "organ odwoławczy"; "organ II instancji") z 20 grudnia 2024 r., nr ZK-III.654.54.2024 wydana w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dni a14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 628, art. 630 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm. – dalej: "ustawa"). Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji"), w związku z wnioskiem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [....] nr 2548/24 z 14 sierpnia 2024 r., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o przeznaczeniu samochodu ciężarowego wywrotki [....] nr rej. [...] na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że pojazd ten spełnia warunki do wykorzystania na cele obronne a także, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązku świadczeń rzeczowych, o których mowa w art. 628 ust. 5 ustawy. W związku z powyższym Burmistrz decyzją z 20 września 2024 r., nr OR.5566.5.2024, w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznaczył będący w posiadaniu A. Sp. z o.o. w G. samochód ciężarowy wywrotka [....] nr rej. [...] do oddania w używanie na rzecz [....]. Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie domagając się uchylenia rozstrzygnięcia i umorzenia postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i ust. 5, art. 640 ust. 8 ustawy w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1354 ze zm. – dalej: "rozporządzenie"), art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia, art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy, art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Wskazaną na wstępie decyzją z 20 grudnia 2024 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego Burmistrz wydając decyzję w przedmiocie przeznaczenia rzeczy ruchomej do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, prawidłowo zastosował przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 628 oraz art. 630 ust. 1 i 5. Wyjaśnił także, że przeznaczenie rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych nie powoduje ograniczeń ani utrudnień w rozporządzaniu tym przedmiotem. Zdaniem Wojewody nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego. Jako bezprzedmiotowy ocenił zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów dotyczących świadczeń w czasie mobilizacji i wojny. Decyzja dotyczy planowania obronnego w czasie pokoju. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że przedmiotem świadczenia nie są moce usługowe, lecz konkretny pojazd, który ma zostać dostarczony do wskazanego w decyzji miejsca. Określenie we wniosku miejsca dostarczenia przedmiotu świadczeń nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek umieszczenia w decyzji, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia, adresu dostarczenia tego przedmiotu. Organ nie może dokonywać żadnych zmian we wniosku. Nadto przyjęcia przedmiotu świadczeń z ramienia świadczeniobiorcy dokonuje zawsze jego przedstawiciel. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyżej opisaną decyzję wnioskując o jej uchylenie w całości, stwierdzenie nieważności decyzji w całości bowiem wydana została z rażącym naruszeniem prawa i skierowana została do osoby niebędącej stroną oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji, w szczególności nieuwzględnienie zasady rozstrzygania spraw w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania względem władzy publicznej, zwłaszcza poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, a ponadto zaniechanie szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, która w sposób rażący ogranicza prawo własności skarżącego, wyłączając w ogóle możliwość korzystania z przedmiotu świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny prowadzące w konsekwencji do naruszenia art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483); - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w postaci braku ustalenia czy pod adresem ul. [...], [...] mieści się siedziba podmiotu Z. Spółka Komandytowa oraz braku ustalenia czy spółka skarżąca dysponuje kierowcami zawodowymi posiadającymi uprawnienia do dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego objętego decyzją do wskazanego miejsca; - art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz ustalenia czy świadczenie jest możliwe do wyegzekwowania od skarżącego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w sposób oczekiwany przez organ – w okolicznościach w których posiadacz przedmiotu świadczenia (Spółka M. w osobie prezesa zarządu i prokurenta spółki skarżącej) nie posiadają uprawnień koniecznych do dostarczenia przedmiotu świadczenia objętego decyzją oraz nie zatrudniają kierowców zawodowych posiadających takie uprawnienia; - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw fatycznych i prawnych na których oparł się organ; - art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez błędne oznaczenie strony będącej adresatem decyzji, w konsekwencji skierowanie decyzji do osoby (podmiotu) nie będącej stroną niniejszego postępowania; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy brak było ku temu podstaw prawnych i faktycznych; 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe skarżącego, tj. w stosunku do rzeczy wyłączonych z obowiązku świadczeń rzeczowych; - art. 628 ust. 1 ustawy, w okolicznościach w których nie ma on zastosowania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny; - art. 630 ust. 1 w zw. z art. 629 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych; - art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że posiadacz przedmiotu ma obowiązek dostarczyć przedmiot świadczenia do wskazanego w decyzji podmiotu (firmy) pod wskazany adres, w sytuacji gdy ustawa nie nakłada takiego obowiązku na posiadacza przedmiotu świadczenia, wskazując jedynie na "oddanie" rzeczy ruchomej do używania przez Siły Zbrojne w stanie przydatnym do użytku; - art. 640 ust. 3 ustawy w zw. § 3 ust. 3 rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji z pominięciem wzoru decyzji określonej w załączniku nr 3 rozporządzenia, a w konsekwencji wydanie decyzji nie zawierającej elementów określonych we wzorze, a zawierająca elementy, które we wzorze nie zostały wskazane. W uzasadnieniu podniesiono, że organ II instancji błędne oznaczył i skierował decyzję do osoby niebędącej stroną w sprawie a mianowicie do M. Sp. z o.o. Natomiast stroną decyzji Burmistrza jest A.. Sp. z o.o. Organ w zupełności pominął okoliczność, że te dwa podmioty, które co prawda mają siedzibę pod tym samym adresem, to niezależne od siebie spółki prawa handlowego. Zatem M. Sp. z o.o. do której organ skierował decyzję, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu. Nadto Spółka ta nie jest właścicielem przedmiotu świadczenia objętego decyzją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 5 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 286/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji – jej uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Kompetencje Sądu zawarte w art. 145 § 1 P.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Dokonując tak określonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił najdalej idący zarzut skargi skutkujący stwierdzeniem nieważności tej decyzji, uznając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że decyzją z dnia 20 września 2024 r. Burmistrz [...] przeznaczył będący w posiadaniu A. Sp. z o.o. w G. samochód ciężarowy wywrotka [....] nr rej. [...] do oddania w używanie na rzecz [....]. Decyzję tę ww. strona otrzymała 12.11.2024 r. i złożyła od niej odwołanie do wojewody Podkarpackiego za pośrednictwem organu I instancji, podpisane przez prokurenta spółki, do odwołania dołączono aktualny na dzień jego złożenia odpis z KRS dotyczący spółki "M." Sp. z o.o. W sentencji zaskarżonej decyzji wskazano natomiast, że została on wydana "po rozpatrzeniu odwołania M. sp. z o.o." i decyzja ta skierowana została do tejże spółki, czyli M. sp. z o.o. Należy zwrócić uwagę, że są to dwa różne podmioty, który to fakt znany jest sądowi z urzędu (do tut. Sądu wpłynęło wiele skarg w analogicznych sprawach, w których skarżącymi są zarówno M. Sp. z o.o. jak i M.M. Sp. z o.o.), jak również skarżąca spółka akcentuje ten fakt w skardze, wskazując dwa odrębne numery KRS. W tych okolicznościach Sąd uznał, że decyzja organu II instancji została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Dla oceny wystąpienia tej przesłanki bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy skierowanie decyzji do osoby niebędącej w sprawie stroną nastąpiło na skutek zawinienia organu czy też bez tego zawinienia. Istotny jest sam fakt wadliwego skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną toczącego się postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r. VII SA/Wa 538/18). Wobec powyższego Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podst. art. 200, 205 § 2 i 210 P.p.s.a. Po uprawomocnieniu się wyroku rzeczą organu będzie rozpoznanie odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. i wydanie decyzji oraz skierowanie jej do właściwego podmiotu.