II SA/Rz 287/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-05-06
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Marcin Kamiński, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ Policji jest zobowiązany do wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy policjantowi zwolnionemu ze służby przed 6 listopada 2018 r., jeśli ekwiwalent został wypłacony w niższej wysokości przed tą datą, a nowelizacja ustawy o Policji wprowadziła przepis intertemporalny ograniczający stosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że przepis art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. narusza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) oraz art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP. Ustawodawca nie miał prawa wprowadzać regulacji intertemporalnej ograniczającej skutki czasowe wyroku TK. Organy Policji miały obowiązek uzupełnić treść art. 115a ustawy o Policji przez przyjęcie wykładni TK, a tym samym zrekonstruować normę obliczającą ekwiwalent w wysokości wynagrodzenia za jeden dzień roboczy, pomijając przepis nowelizujący.Stan faktyczny
Skarżąca L.M. wniosła o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał przepis określający wysokość ekwiwalentu za niezgodny z Konstytucją. Organy Policji odmówiły wypłaty wyrównania, powołując się na przepis przejściowy ustawy nowelizującej (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r.), który ograniczał stosowanie nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub dotyczących policjantów zwolnionych po tej dacie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie Konstytucji i przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję.
II SA/Rz 287/21
UZASADNIENIE
Komendant Wojewódzki Policji zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania L.M., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z [...] listopada 2020r. nr [...] przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (i dodatkowy).
Jak wynika z akt sprawy, L.M. we wniosku z 20 listopada 2018 roku zwróciła się o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (i dodatkowy). Skarżąca powołała się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zgodnie z którym Trybunał uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, w zakresie w jakim ustala wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia.
Decyzją z [...] listopada 2020r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji odmówił stronie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (i dodatkowy).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nastąpiła utrata mocy obowiązującej części przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r., o Policji (Dz.U.2019.161), tj. w zakresie wielkości przelicznika. Wskazał ponadto, że na mocy art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 1610, dalej: ustawa zmieniająca), wprowadzono nowe brzmienie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2020r. poz. 360, ze zm.), zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Komendant Powiatowy Policji podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018r.
Organ I instancji uznał, że z uwagi na art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu nie ma zastosowania do spraw w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy funkcjonariusza Policji, któremu wypłacono ekwiwalent pieniężny przed dniem 6 listopada 2018r. Organ I instancji stwierdził, że skoro w dacie zwolnienia ze służby, tj. 30 września 2012r. wypłacono przysługujący Skarżącej wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w całości, to jej uprawnienie zostało zrealizowane i aktualnie zgodnie z art. 9 ustawy zmieniającej nie przysługuje jej prawo do wypłaty wyrównania tego świadczenia.
L.M. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wniosła o ponowne przeprowadzenie czynności materialno – technicznej, polegającej na prawidłowym naliczeniu świadczenia w postaci ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, zgodnie z wyrokiem Trybunału konstytucyjnego i obowiązującymi normami prawa oraz zarządzenie wypłaty należnej jej kwoty świadczenia, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a wypłaconą faktycznie na podstawie niekonstytucyjnej normy ustawy o Policji z uwzględnieniem należnych odsetek.
Komendant Wojewódzki Policji opisaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2021 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że w konsekwencji wejścia w życie art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej, od 1 października 2020r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, a więc z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018r.
Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że strona została zwolniona ze służby w Policji z dniem 30 września 2012r. , a więc przed dniem 6 listopada 2018r. W związku z tym zwolnieniem wypłacono jej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, natomiast sprawa o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej wysokości została wszczęta po dniu 5 listopada 2018r. Organ odwoławczy stanął więc na stanowisku, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stronie nie przysługuje prawo do wypłaty omawianego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem nie mają do niej zastosowania przepisy prawa przewidujące inny niż wcześniej zastosowany współczynnik ułamkowy służący do ustalania wymiaru tego ekwiwalentu.
L.M. wniosła skargę na ww. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, a w konsekwencji o zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 190 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez oparcie decyzji wydanych przez organy obydwu instancji na art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., to jest przed datą publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt: K 7/15, (Dz. U. 2018 poz. 2102), w którym to orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny wyeliminował z obrotu prawnego fragment art. 115a ustawy o Policji, określający wymiar 1/30 części miesięcznego uposażenia, jako stanowiący współczynnik właściwy do wyliczenia ekwiwalentu za urlop, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu techniczne przesłanki do prawidłowego dokonania naliczenia ekwiwalentu, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepis, który - z uwagi na niekonstytucyjność, nie obowiązuje w aktualnym stanie prawnym, a co do którego podjęto próbę jego reaktywacji do stanu prawnego "ustawą zwykłą";
- art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z dnia 20 grudnia 2019 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: kpa), poprzez wydanie decyzji przez organy obydwu instancji bez podstawy prawnej, to jest w oparciu o nieobowiązujący przepis art. 115a ustawy o Policji, który został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., a tym samym wykluczony z obowiązującego porządku prawnego;
- art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które uniemożliwiło realizację gwarantowanego prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy zmieniającej z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku;
- art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, poprzez jego niezastosowanie i odmowę wyliczenia należnego ekwiwalentu w oparciu o wskaźnik 1/21 oraz odesłanie w tym zakresie do przepisu ww. ustawy w zakresie uznanym za niekonstytucyjny.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa - poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła, że wbrew zasadzie wynikającej z art. 190 ust.1 Konstytucji RP, ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej wprowadził przepis, zgodnie z którym art. 115a w "nowym" brzmieniu uwzględniającym współczynnik wyliczenia ekwiwalentu w wysokości 1/21, należy stosować tylko do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu z służby od dnia 6 listopada 2018 roku. Wprowadzone rozwiązanie doprowadziło więc do kuriozalnej sytuacji, w której wobec spraw obejmujących okres pomiędzy 19 października 2001 roku a 5 listopada 2018 roku, "na powrót" będzie obowiązywał przepis, który TK uznał za niekonstytucyjny. Tym samym, ustawodawca wprowadził stan, w którym niekonstytucyjny przepis próbuje się "przywrócić" do stosowania wobec sporej grupy byłych pracowników Policji ubiegających się o ponowne przeliczenie ekwiwalentów. Ustawodawca dokonał tego zabiegu niwecząc skutki wyroku TK "ustawą zwykłą".
Nie sposób się zgodzić z takim postępowaniem ustawodawcy, tym bardziej, że od przeszło dwóch lat od wydania wyroku TK, organy administracji konsekwentnie ignorowały wnioski byłych policjantów, wskazując na "lukę" prawną po derogacji przez TK części niekonstytucyjnego przepisu wskazującego współczynnik 1/30.
Skarżąca wyjaśniła, że przez cały ten okres, również w sprawie toczącej się na skutek przedmiotowego wniosku, organy orzekające, w kwestii przeliczenia ekwiwalentu odsyłały wnioskodawców do oczekiwania na wprowadzenie nowych przepisów, które miałyby umożliwić wyliczenie ekwiwalentu na nowych zasadach. Organy stosowały powyższą argumentację bez względu na okoliczność, iż zgodnie z szeregiem orzeczeń wydanych w sprawach "oczekujących" policjantów, sądy stawały na stanowisku, iż bezczynność legislatora pozostaje bez znaczenia dla możliwości wyliczenia ekwiwalentu po derogacji niekonstytucyjnego przepisu. Skarżąca podniosła, że wskazane okoliczności doprowadziły do sytuacji, w której de facto uniemożliwiono realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania przepisów ustawy zmieniającej z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP o sygn. K 7/15.
Skarżąca podniosła również, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przeważa pogląd, że przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny, ma taki charakter "od samego początku", tj. od dnia jego wejścia w życie. Skutki stwierdzenia przez TK, że dany przepis jest niezgodny z przepisem wyższej rangi polegają na całkowitym wyłączeniu możliwości stosowania tego przepisu nawet do stanów faktycznych powstałych w okresie przed ogłoszeniem wyroku TK, czyli w okresie, gdy przysługiwała mu moc obowiązująca.
Powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Skarżąca podkreśliła, że z perspektywy systemu prawa norma uznana za niekonstytucyjna przestaje być jego częścią od dnia ogłoszenia w organie urzędowym orzeczenia TK. Po wydaniu orzeczenia nie jest konstytucyjnie dopuszczalne stanowienie norm mających treść lub ustanowionych w sposób oceniony przez TK jako naruszający normy wyższego rzędu. Zgodnie z orzecznictwem TK, niedopuszczalne jest ponadto wprowadzanie norm intertemporalnych nakazujących stosowanie normy prawnej, uznanej za niekonstytucyjną do jakichkolwiek stanów faktycznych. Zakaz stanowienia norm, które faktycznie przedłużają obowiązywanie przepisów uznanych przez TK za niekonstytucyjne, ma znaczenie w szczególności w razie skorzystania przez TK z kompetencji określonej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu. Wskazany przez TK termin odroczenia jest nieprzekraczalną barierą, poza którą przepisy uznane za niekonstytucyjne mają utracić moc obowiązującą w rozumieniu tego przepisu. Nowelizacja lub uchylenie przepisu, którego dotyczył wyrok TK, w okresie odroczenia wyznaczonym na podstawie art. 190 ust. 3, przy jednoczesnym wprowadzeniu zasady dalszego stosowania uchylonego przepisu do określonych stanów faktycznych (np. faktów mających miejsce przed wejściem w życie nowego prawa) oznaczałaby de facto obejście zasady - mającej rangę konstytucyjną - powszechnie obowiązującej mocy orzeczeń TK.
Skarżąca biorąc pod uwagę, że art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej obowiązywał w dacie wydania decyzji w II instancji stwierdziła, że organ powinien był stosując tenże przepis ograniczyć się wyłącznie do zastosowania wytycznych TK określonych w wyroku z 2018 r. bądź do orzeczenia o wyrównaniu ekwiwalentu według nowego wskaźnika 1/21. Nie powinien był natomiast przyjmować za podstawę orzekania derogowany przepis art. 115a - w brzmieniu uznanym za niekonstytucyjny, tj. ze współczynnikiem 1/30.
Skarżąca powołując się na fakt zwrotu jej wniosku w zakresie dotyczącym wypłaty zaległych odsetek przedstawiła żądanie zobowiązania organu do wydania orzeczenia w zakresie wyrównania ekwiwalentu wraz ze wskazaniem, że owo wyrównanie przysługuje wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Skarga została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja opiera się na błędnej wykładni i wadliwym zastosowaniu przepisów art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw w zw. z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z dnia 6 listopada 2018 r. poz. 2102) oraz w zw. z art. 190 ust. 3 zd. 1 i ust. 4 Konstytucji RP.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 r. orzekł, że przepis art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie Trybunał, pomimo przysługującej mu kompetencji do ograniczenia zakresu temporalnego skutków derogacyjnych orzeczenia (art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP), nie skorzystał z możliwości orzeczenia, że niezgodność przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji z wyżej wskazanymi normami konstytucyjnymi nie obejmuje spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw oraz spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (co nastąpiło w dniu 6 listopada 2018 r.). Dopuszczalność tego rodzaju ograniczenia zakresu temporalnego skutków derogacyjnych orzeczeń trybunalskich potwierdza praktyka orzecznicza Trybunału (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., sygn. akt P 4/99, OTK 2001, nr 1, poz. 5).
Oceniając znaczenie art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd podziela w pełni stanowisko przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2021r., II SA/Rz 273/21, zgodnie z którym, "przepis art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw naruszył bezpośrednio wyrok Trybunału Konstytucyjnego RP z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z dnia 6 listopada 2018 r. poz. 2102) oraz przepisy art. 190 ust. 3 zd. 1 i ust. 4 Konstytucji RP. Ustawodawca nie był bowiem uprawniony do wprowadzenia regulacji intertemporalnej ograniczającej zakres czasowy skutku derogacyjnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, przez powiązanie go jedynie z przypadającym od dnia wejścia w życie tego wyroku (od dnia 6 listopada 2018 r.) okresem, za który przysługuje policjantowi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.(...) Powyższy wyrok TK z chwilą wejścia w życie (6 listopada 2018 r.) wywołał w polskim porządku prawnym skutek negatywny (derogacyjny) w postaci usunięcia niekonstytucyjnej treści normatywnej oraz skutek pozytywny w postaci nałożenia na wszystkie pozostałe organy władzy publicznej (w tym na organy władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej) powszechnego i ostatecznego obowiązku (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP) stanowienia nowej i stosowania pozostawionej w mocy treści normatywnej w zgodzie z wzorcem interpretacyjnym ustalonym przez wyrok trybunalski. Rozważany wyrok o charakterze zakresowo-interpretacyjnym w razie zaniechania ustawodawcy w zakresie wprowadzenia do porządku prawnego prawidłowej (zgodnej z orzeczeniem trybunalskim) regulacji uzupełniającej częściowo derogowaną regulację musi zostać wykonany ostatecznie przez sądy (przede wszystkim sądy administracyjne) w takim stopniu i w takim zakresie, jakie są możliwe w świetle wykładni dokonanej przez TK.
Jak wskazał TK w cyt. wyroku: "(...) Regulacja zawarta w art. 115a ustawy o Policji dotyczy sposobu obliczania ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy (czas przyznany w zamian za czas służby przekraczający normę). Ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby (art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów. (...) Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154)".
W ocenie Trybunału świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. "Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze". W konsekwencji TK uznał, że przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta "oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji".
W związku z powyższym należy uznać, że od dnia 6 listopada 2018 r. organy Policji miały obowiązek uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Negujące powyższą ocenę prawną decyzje organu pierwszej i drugiej instancji, rozpatrywane przez Sąd w świetle stanu prawnego obowiązującego w momentach ich wydania, są oczywiście wadliwe. Oznacza to również konieczność pominięcia w przedmiotowej sprawie stosowania art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw."
Mając na względzie powyższe organ II instancji, rozpoznając sprawę ponownie zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania ww. wniosku z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku. Organ II instancji obowiązany będzie uwzględnić wykładnię art. 115a ustawy o Policji ustaloną przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15 oraz pominąć w przedmiotowej sprawie art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw z uwagi na sprzeczność tej regulacji z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia wadliwej wykładni i zastosowania prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Odnosząc się do żądania Strony w zakresie zobowiązania organu do wypłaty wyrównania ekwiwalentu wraz z odsetkami należy wskazać, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organowi Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych. Analiza różnorodnych uregulowań stosunków służbowych i zapadłego na ich tle orzecznictwa sądowego – sądów powszechnych i administracyjnych – prowadzi do wniosku, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie przewiduje dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym. Mając zatem na uwadze, że ustawa o Policji nie przewiduje prawa funkcjonariusza do odsetek, a niewypłacenie w terminie uposażenia funkcjonariuszowi Policji stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym, w sprawie właściwy pozostaje ten sąd (zob. np. wyrok NSA 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1467/13).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło