II SA/Rz 287/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 grudnia 2024 r. nr ZK-III.654.55.2024 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń na rzecz obrony I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej P. sp. z o.o. w G. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi P. Sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej: "strona skarżąca"; "Spółka") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda"; "organ odwoławczy"; "organ II instancji") z 20 grudnia 2024 r., nr ZK-III.654.55.2024 wydana w przedmiocie przeznaczenia do wykonywania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 628, art. 630 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 248 ze zm. – dalej: "ustawa"). Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji"), w związku z wnioskiem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w R. nr 2547/24 z 14 sierpnia 2024 r., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o przeznaczeniu samochodu ciężarowego wywrotki Scania 8x4/Z nr rej. [...] na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że pojazd ten spełnia warunki do wykorzystania na cele obronne a także, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązku świadczeń rzeczowych, o których mowa w art. 628 ust. 5 ustawy. W związku z powyższym Burmistrz decyzją z 20 września 2024 r., nr OR.5566.6.2024, w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznaczył będący w posiadaniu P. Sp. z o.o. w G. samochód ciężarowy wywrotka Scania 8x4/Z nr rej. [...] do oddania w używanie na rzecz 18 Pułk Saperów w N. Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie domagając się uchylenia rozstrzygnięcia i umorzenia postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 i ust. 5, art. 640 ust. 8 ustawy w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1354 ze zm. – dalej: "rozporządzenie"), art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1, art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy, art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Wskazaną na wstępie decyzją z 20 grudnia 2024 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego Burmistrz wydając decyzję w przedmiocie przeznaczenia rzeczy ruchomej do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, prawidłowo zastosował przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 628 oraz art. 630 ust. 1 i 5. Wyjaśnił także, że przeznaczenie rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych nie powoduje ograniczeń ani utrudnień w rozporządzaniu tym przedmiotem. Zdaniem Wojewody nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego. Jako bezprzedmiotowy ocenił zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów dotyczących świadczeń w czasie mobilizacji i wojny. Decyzja dotyczy planowania obronnego w czasie pokoju. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że przedmiotem świadczenia nie są moce usługowe, lecz konkretny pojazd, który ma zostać dostarczony do wskazanego w decyzji miejsca. Określenie we wniosku miejsca dostarczenia przedmiotu świadczeń nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek umieszczenia w decyzji, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia, adresu dostarczenia tego przedmiotu. Organ nie może dokonywać żadnych zmian we wniosku. Nadto przyjęcia przedmiotu świadczeń z ramienia świadczeniobiorcy dokonuje zawsze jego przedstawiciel. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyżej opisaną decyzję wnioskując o jej uchylenie w całości, stwierdzenie nieważności decyzji w całości bowiem wydana została z rażącym naruszeniem prawa i skierowana została do osoby niebędącej stroną oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji, w szczególności nieuwzględnienie zasady rozstrzygania spraw w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania względem władzy publicznej, zwłaszcza poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, a ponadto zaniechanie szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, która w sposób rażący ogranicza prawo własności skarżącego, wyłączając w ogóle możliwość korzystania z przedmiotu świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny prowadzące w konsekwencji do naruszenia art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483); - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w postaci braku ustalenia czy pod adresem ul. [...], [...] mieści się siedziba podmiotu Z. Spółka Komandytowa oraz braku ustalenia czy spółka skarżąca dysponuje kierowcami zawodowymi posiadającymi uprawnienia do dostarczenia przedmiotu świadczenia rzeczowego objętego decyzją do wskazanego miejsca; - art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz ustalenia czy świadczenie jest możliwe do wyegzekwowania od skarżącego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w sposób oczekiwany przez organ – w okolicznościach w których posiadacz przedmiotu świadczenia (Spółka M. w osobie prezesa zarządu i prokurenta spółki skarżącej) nie posiadają uprawnień koniecznych do dostarczenia przedmiotu świadczenia objętego decyzją oraz nie zatrudniają kierowców zawodowych posiadających takie uprawnienia; - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw fatycznych i prawnych na których oparł się organ; - art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez błędne oznaczenie strony będącej adresatem decyzji, w konsekwencji skierowanie decyzji do osoby (podmiotu) nie będącej stroną niniejszego postępowania; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy brak było ku temu podstaw prawnych i faktycznych; 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe skarżącego, tj. w stosunku do rzeczy wyłączonych z obowiązku świadczeń rzeczowych; - art. 628 ust. 1 ustawy, w okolicznościach w których nie ma on zastosowania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny; - art. 630 ust 1 w zw. z art. 629 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych; - art. 638 ust. 1 w zw. z art. 633 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że posiadacz przedmiotu ma obowiązek dostarczyć przedmiot świadczenia do wskazanego w decyzji podmiotu (firmy) pod wskazany adres, w sytuacji gdy ustawa nie nakłada takiego obowiązku na posiadacza przedmiotu świadczenia, wskazując jedynie na "oddanie" rzeczy ruchomej do używania przez Siły Zbrojne w stanie przydatnym do użytku; - art. 640 ust. 3 ustawy w zw. § 3 ust. 3 rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji z pominięciem wzoru decyzji określonej w załączniku nr 3 rozporządzenia, a w konsekwencji wydanie decyzji nie zawierającej elementów określonych we wzorze, a zawierająca elementy, które we wzorze nie zostały wskazane. W uzasadnieniu podniesiono, że organ II instancji błędnie oznaczył i skierował decyzję do osoby niebędącej stroną w sprawie a mianowicie do M. Sp. z o.o. Natomiast stroną decyzji Burmistrza jest P. Sp. z o.o. Organ w zupełności pominął okoliczność, że te dwa podmioty, które co prawda mają siedzibę pod tym samym adresem, to niezależne od siebie spółki prawa handlowego. Zatem M. Sp. z o.o. do której organ skierował decyzję, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu. Nadto Spółka ta nie jest właścicielem przedmiotu świadczenia objętego decyzją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 22 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 287/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei przepis art. 156 pkt 4 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Z nieważnością o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia w sytuacji, kiedy organ administracji decyzję kieruje do podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego, przy czym słowo "kieruje" należy rozumieć jako kształtowanie sytuacji prawnej tego podmiotu, tj. przyznanie mu określonych praw lub na łożenie obowiązków" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2018 r. I OSK 4034/18, wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy skierowanie decyzji do osoby niebędącej w sprawie stroną nastąpiło na skutek zawinienia organu czy też bez tego zawinienia. Istotny jest sam fakt wadliwego skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną toczącego się postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r. VII SA/Wa 538/18). W sprawie słuszny okazał się zarzut skarżącej, że Organ II instancji skierował decyzję do podmiotu niebędącego stroną postępowania. Decyzja Oranu I instancji została skierowana do P. sp. z o.o. z siedzibą w G. ul. [...]. Spółka wniosła od tej decyzji odwołanie. Tymczasem Organ II instancji rozpoznając odwołanie skierował decyzję do M. sp. z o.o. Skarżąca podniosła w skardze, że wprawdzie obie spółki mają ten sam adres siedziby nie mniej jednak są to dwa odrębne podmioty prawne, na dowód czego przedstawiła dwa odrębne numery KRS. Tego rodzaju uchybienie jest obarczone wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 §2 i 209 p.p.s.a.