II SA/Rz 291/15

WyrokWSA w Rzeszowie2015-10-13

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Elżbieta Mazur - Selwa, Małgorzata Wolska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzje organu pierwszej instancji odmawiające uchylenia decyzji przyznających świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje SKO, uznając, że naruszyły one przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. SKO bezzasadnie uznało, że organ pierwszej instancji nie ustalił należycie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy ustalenia organu pierwszej instancji w tym zakresie były prawidłowe i oparte na aktach sprawy. Ponadto, SKO nie odniosło się do stanowiska organu pierwszej instancji o braku uprawnień do samodzielnej oceny bezskuteczności egzekucji, ani nie przeprowadziło uzupełniającego postępowania dowodowego, co było konieczne w sytuacji dwukrotnego uchylania decyzji przez SKO.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg K. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uchyliły decyzje Wójta Gminy odmawiające uchylenia wcześniejszych decyzji przyznających K. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wójt Gminy wznowił postępowania na wniosek ojca K. W., M. W., który twierdził, że nie wiedział o postępowaniach i przekazywał środki na dzieci. Wójt odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wpłaty nie były alimentami, a organ nie jest uprawniony do oceny bezskuteczności egzekucji. SKO uchyliło te decyzje, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez Wójta, w tym brak należytej oceny wpłat i brak ustaleń co do przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa NSA Małgorzata Wolska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. spraw ze skarg K. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji uchyla zaskarżone decyzje. Przedmiotem skarg K. W. są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] (sygn. akt II SA/Rz 293/15), Nr [...] (sygn. akt II SA/Rz 292/15), Nr [...] (sygn. akt II SA/Rz 291/15) i Nr [...] (sygn. akt II SA/Rz 294/15), wydane w sprawach dot. ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych spraw, Wójt Gminy [...] działając na wniosek M. W. (ojca skarżącej), reprezentowanego przez adwokata, postanowieniami z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...], wznowił postępowanie w sprawie przyznania K. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego: 1. na okres od 1 października 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. w wysokości 200 zł miesięcznie, zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] października 2009 r. Nr [...], zmienionej ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] o przyznaniu prawa do świadczenia z funduszu jednorazowo w miesiącu wrześniu 2010 r. (450 zł) oraz na okres od 1 marca do 31 sierpnia 2010 r. w wysokości 450 zł miesięcznie, 2. za okres od 1 listopada 2010 r. do 30 września 2011 r. w wysokości 200 zł miesięcznie, zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...], zmienionej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] o przyznaniu prawa do świadczenia z funduszu na okres od 1 listopada 2010 r. do 30 września 2011 r. w wysokości 450 zł miesięcznie, 3. za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości 200 zł miesięcznie, zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...], zmienionej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] o przyznaniu prawa do świadczenia z funduszu na okres od 1 listopada 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości 450 zł miesięcznie, 4. za okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. (w wysokości 450 zł miesięcznie), zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...]. Decyzjami z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...] Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.) w związku z art. 3, art. 9, art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej: ustawa), odmówił uchylenia decyzji własnych, odpowiednio z dnia [...] października 2009 r., [...] listopada 2010 r., [...] listopada 2011 r. i [...] października 2012 r. /w przypadku ostatniej z wymienionych decyzji powinno być [...] listopada 2012 r. – uwaga Sądu/. Wydane w tym zakresie wcześniejsze decyzje Wójta: z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...] o odmowie uchylenia w/w decyzji oraz z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...] o umorzeniu wznowionych postępowań, zostały uchylone decyzjami SKO, odpowiednio z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...]. Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że M. W. nie został poinformowany o przyznaniu świadczeń z uwagi na przebywanie za granicą i brak możliwości wskazania przez osobę uprawnioną jego miejsca zamieszkania. Jako przesłanki uzasadniające wznowienie postępowań reprezentujący dłużnika pełnomocnik powołał niezawiniony przez stronę brak udziału w postępowaniu oraz pojawienie się nowych dowodów istniejących w chwili wydania decyzji a nieznanych organowi (art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a.), tj. dokumentów księgowych w języku angielskim o przekazaniu na rzecz K. W. kwoty: 222,07 zł - 12 stycznia 2009 r., 489,50 zł – 23 maja 2009 r., 769,56 zł – 13 czerwca 2009 r. i 174,91 zł – 5 grudnia 2009 r. (razem: 1656,04 zł). Uznając zaistnienie przesłanek do wznowienia postępowania (w tym zachowanie terminu do wystąpienia z wnioskiem), w ocenie organu I instancji przeprowadzone postępowanie nie dawało podstaw do uchylenia decyzji przyznających świadczenia. Na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę tłumaczenia dokumentów ustalono, że adresatem kwot 1656,04 zł była K. W., lecz nie jest w nich wskazany tytuł wpłaty. Z oświadczenia K. W. wynika przy tym, że 12 stycznia 2009 r. pobrała kwotę 222 zł., zaś pozostałe kwoty w roku 2009 nie zostały przez nią odebrane. Sam M. W. oświadczył natomiast, że nie posiadał informacji o zasądzonych alimentach, prowadzonej wobec niego egzekucji i zapadłym wyroku rozwodowym. Organ wyjaśnił, że podstawą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji i stosowny wniosek osoby uprawnionej. Natomiast organ przyznający świadczenie nie dokonuje samodzielnych ustaleń w zakresie tej bezskuteczności, opierając się na zaświadczeniu organu egzekucyjnego lub Sądu. Dlatego też decyzje przyznające świadczenia zostały wydane prawidłowo, a sprawa przekazywania alimentów oraz wydania wyroku bez udziału strony powinna być rozstrzygana przed innymi organami. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, by alimenty zostały przez zobowiązanego zapłacone, w dowodach wpłat brak jest też wskazania, że dotyczą one alimentów. Kwoty zasądzonych alimentów i kwoty przekazywane uprawnionej różnią się, dokonywane wpłaty nie są cykliczne. Ponadto wpłaty kwoty 222,07 zł dokonano we wcześniejszym okresie, niż okres pobierania świadczeń przez K. W. We wniesionych odwołaniach pełnomocnik M. W. zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. w zakresie: - bezpodstawnego odstąpienia od ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez przyjęcie, iż dokonane przez M. W. przekazy pieniężne nie były alimentami, lecz bliżej nieokreślonymi zobowiązaniami, - bezpodstawne przyjęcie, że K. W. nie otrzymywała dokonywanych przez M. W. z Wielkiej Brytanii przekazów pieniężnych, - pominięcie faktu, iż pomimo ciążącego na K. W. obowiązku, nie poinformowała ona organu administracyjnego o okolicznościach skutkujących wstrzymaniem wypłaty świadczeń w całości lub w części, w postaci otrzymywanych od M. W. przekazów pieniężnych, - pominięcie faktów, że M. W. nie wiedział, że w Polsce toczyły się przeciwko niemu postępowania sądowe w zakresie obowiązku alimentacyjnego, a następnie postępowania egzekucyjne i administracyjne, w których był reprezentowany przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsce pobytu, ustanowionego na podstawie nieprawdziwych oświadczeń uprawnionych, w sytuacji gdy na każdym z przesyłanych regularnie przekazów pieniężnych widniał jego adres i był w kontakcie telefonicznym z rodziną, a więc jego miejsce pobytu było znane, a w konsekwencji - pominięcie faktu, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane zostały K. W. na podstawie świadomego i celowego wprowadzenia w błąd organów administracyjnych i sądu co do rzekomej niewiedzy o miejscu przebywania M. W. i niewywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego, - oparcie ustaleń stanowiących podstawę wydania zaskarżonych decyzji na podstawie oświadczeń N. W. w sytuacji, gdy wielokrotnie wprowadzała ona organ administracyjny w błąd w celu bezpodstawnego uzyskania świadczeń alimentacyjnych, - ponadto naruszenie art. 19 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 1- 2 ustawy poprzez zupełne ich pominięcie. Opisanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] grudnia 2014 r. Kolegium, z uwagi na uchybienia przepisom postępowania, uchyliło decyzje Wójta z dnia [...] października 2014 r., przekazując mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że organ I instancji czyniąc ustalenia faktyczne, naruszył przepis art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. Istota sprawy, tj. dokonywane przez dłużnika wpłaty i ich kwalifikacja nie zostały należycie ocenione. Odebrano jedynie lakoniczne oświadczenia od stron, bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania w tym kierunku. W tym zakresie, z uwagi na całkowitą odmienność stanowiska wierzyciela i dłużnika alimentacyjnego, organ powinien rozważyć możliwość przeprowadzenia środka procesowego, o którym mowa w art. 89 K.p.a., celem konfrontacji stron i uzyskania kompleksowego obrazu sprawy. Mimo zarzutów dłużnika alimentacyjnego podnoszącego brak udziału w czynnościach procesowych poprzedzających przyznanie świadczeń, decyzje organu I instancji nie zawierają także ustaleń co do spełnienia przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W jednobrzmiących skargach na powyższe decyzje K. W. zarzuciła: 1. Naruszenie art. 80, art. 145 § 1 pkt 4 i 5 i art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 2 K.p.a., poprzez: - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, - brak przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5, - błędne wskazania naruszenia art. 145 § 1 pkt 4, 2. Naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ustawy. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. W uzasadnieniu podniosła, że w sprawie nie pojawiły się nowe okoliczności, które uzasadniałyby wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzą przesłanki z ustawy powodujące, że decyzje Wójta Gminy [...] były wadliwe w chwili ich wydania. Nieuzasadnione jest również zawarte w decyzji SKO stanowisko o naruszeniu przez organ I instancji art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. oraz ustalenia, że część wpłat dokonywanych przez M. W. nie została należycie oceniona, a wnioski organu I instancji oparte zostały na lakonicznych oświadczeniach stron. W motywach uzasadnień zaskarżonych decyzji wskazano na konieczność przeprowadzenia rozprawy i konfrontacji stron, co sugeruje przeprowadzenie dowodu przeciw treści ważnych dokumentów mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (dowody spłat rat kredytu, składek KRUS i PZU, historia rachunku bankowego dłużnika alimentacyjnego). Istotne jest, że M. W. nie kwestionował prawdziwości tych dowodów, nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy i nie negował prawdziwości oświadczeń stron i pełnomocników. Przy rozważaniu tych kwestii SKO nie odniosło się do poprawnych merytorycznie motywów rozstrzygnięcia organu I instancji, a zwłaszcza do oceny, że wnioskodawca nie wykazał, by zasądzone alimenty zapłacił. Pominięto przy tym również stanowisko Wójta, że nie jest uprawniony do oceny kwestii bezskuteczności egzekucji komorniczej, gdyż wiąże go stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji. Faktem nie mającym znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że M. W. nie posiadał informacji o wyroku rozwodowym. Zdziwienie budzi też zarzut pominięcia w decyzji organu I instancji przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., skoro Wójt wydał decyzje w trybie wznowieniowym na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 2 K.p.a., a M. W. brał udział w tym postępowaniu, będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skargi zasługują na uwzględnienie, jednakże z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Wyjaśnienia bowiem wymaga, że kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wynikające z tego przepisu uprawnienie (i obowiązek) Sądu zadecydowały o uwzględnieniu skargi, bowiem zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. I. Stan faktyczny jest następujący: 1. decyzją z dnia [...] października 2009 r., Nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...], Wójt Gminy [...] przyznał K. W. ur. [...] 1989 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. w wysokości 200 zł miesięcznie oraz jednorazowo w miesiącu wrześniu 2010 r. w kwocie 450 zł i od dnia 1 marca do dnia 31 sierpnia 2010 r. w wysokości 450 zł miesięcznie; dłużnik M. W.; decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i odstąpiono na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. od sporządzenia uzasadnienia. Decyzję z dnia [...] października 2009 r. doręczono adresatowi i komornikowi sądowemu. 2. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...], zmienioną ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał K. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 listopada 2010 r. do 30 września 2011 r. w wysokości 450 zł miesięcznie; dłużnik M. W.; decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i odstąpiono na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. od sporządzenia uzasadnienia. Decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. doręczono adresatowi i Prezesowi Sądu Okręgowego. 3. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...], zmienioną ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał K. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 listopada 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości 450 zł miesięcznie; dłużnik M. W.; decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i odstąpiono na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. od sporządzenia uzasadnienia. Decyzję decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. doręczono adresatowi i komornikowi sądowemu. 4. decyzją z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał K. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w wysokości 450 zł miesięcznie; dłużnik M. W.; decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i odstąpiono na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. od sporządzenia uzasadnienia. Decyzję z dnia [...] października 2012 r. doręczono adresatowi i Prezesowi Sądu Okręgowego. 5. Wnioskiem z dnia 18 listopada 2013 roku M. W., działający przez pełnomocnika, wystąpił o wznowienie postępowań w tych sprawach podając na uzasadnienie, że przebywał za granicą i nie wiedział o toczących się postępowaniach sądowych i egzekucyjnych. Przebywając za granicą przekazywał szczegółowo wskazane kwoty na rzecz swoich dzieci, na dowód czego przedłożył stosowne dokumenty. Uzasadniając zachowanie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania naprowadził, że o okolicznościach uzasadniających wznowienie dowiedział się 4 listopada 2013 roku od swojego pełnomocnika, któremu przedstawił dowody dokonywania przekazów pieniężnych dzieciom. Postanowieniami z dnia [...] grudnia 2013 roku Wójt wznowił postępowania w tych sprawach a następnie, po ich przeprowadzeniu, decyzjami z dnia [...] lutego 2014 roku odmówił uchylenia decyzji własnych przyznających świadczenia z funduszu alimentacyjnego K. W. Na skutek odwołania pełnomocnika wnioskodawcy, Kolegium decyzjami z dnia [...] kwietnia 2014 roku, uchyliło decyzje Wójta i przekazało sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zasadniczą przyczyną decyzji kasacyjnych był brak ustaleń co do zachowania przez skarżącego terminu do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania. Rozpoznając ponownie sprawy Wójt decyzjami z dnia [...] czerwca 2014 roku umorzył postępowanie wznowione, gdyż M. W. nie udowodnił zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Na skutek odwołania M. W., Kolegium decyzjami z dnia [...] lipca 2014 r. uchyliło zaskarżone decyzje i sprawy przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania, kwestionując ustalenia co do terminu z art. 148 § 1 k.p.a. i umorzenia postępowania. Rozpoznając po raz kolejny sprawy Wójt decyzjami z dnia [...] października 2014 roku odmówił uchylenia decyzji szczegółowo opisanych w punktach I.1-4, w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K. W. wskazując, że dłużnik alimentacyjny bez swej winy nie brał udziału w postępowaniach zakończonych tymi decyzjami. O tym, że toczyło się postępowanie i przyznane zostały świadczenia alimentacyjne zobowiązany dowiedział się w dniu 4 listopada 2014 roku. Zatem wniosek o wznowienie postępowania datowany [...], 18 listopada 2013 roku, złożony został w Urzędzie Gminy [...] w dniu 21 listopada 2013 roku co oznacza, że podanie złożono w terminie. Zatem istniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Po przeprowadzeniu postępowania Wójt stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji. W tym zakresie stwierdził, że z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika przekazanie na rzecz K. W. łącznie kwot 1656,04 zł, jednakże bez wskazania tytułu wpłat. Natomiast wg oświadczenia K. W., jedynie w dniu 12 stycznia 2009 r. pobrała kwotę 222 zł, zaś pozostałe kwoty w 2009 roku nie zostały przez nią odebrane. Z kolei z oświadczenia M. W. wynika, że nie posiadał on wiedzy o zasądzonych od niego alimentach. Jednocześnie Wójt wskazał na art. 2 pkt 2 ustawy stwierdzając, że organ przyznający świadczenie nie dokonuje samodzielnych ustaleń w zakresie bezskuteczności egzekucji lecz opiera się na zaświadczeniu organu egzekucyjnego lub też sądu. Dlatego też decyzje wydane zostały prawidłowo a sprawa przekazywania alimentów oraz wydania wyroku bez udziału strony powinna być rozstrzygana przed innymi organami. Na skutek odwołania M. W., Kolegium uchyliło powyższe decyzje i sprawy przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania; rozstrzygnięcia te stanowią przedmiot jednobrzmiących skarg. II. Podstawę decyzji kasacyjnej stanowi art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z przepisu tego wynika, że podstawową przesłanką prawną decyzji kasacyjnej będzie stwierdzenie przez organ odwoławczy, że w postępowaniu wyjaśniającym przed organem, który wydał zaskarżoną decyzję, dopuszczono się tego rodzaju poważnych naruszeń przepisów proceduralnych, które uzasadniają przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji celem wszechstronnego jej wyjaśnienia. Ustawowym warunkiem wydania decyzji kasacyjnej jest wykazanie więc przez organ odwoławczy, że zaskarżona "decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania" i "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie"; te dwie ustawowe przesłanki powinny być spełnione kumulatywnie /zob. A. Wróbel (w) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do Kodeksu postepowania administracyjnego , LEX/el. 2015/. III. W rozpatrywanych sprawach Kolegium uznało, że organ I instancji naruszył art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., gdyż dokonywane przez dłużnika wpłaty i ich kwalifikacja nie zostały należycie ocenione. Organ odebrał bowiem tylko lakoniczne oświadczenia od stron, bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania w tym zakresie, co z uwagi na odmienność stanowiska wierzyciela i dłużnika alimentacyjnego, winno skutkować rozważeniem możliwość przeprowadzenia środka procesowego, o którym mowa w art. 89 K.p.a. Także decyzje organu I instancji nie zawierają ustaleń co do spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co samo w sobie uzasadnia kasacyjne rozstrzygnięcia. Twierdzenia te nie mają oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym a treść uzasadnienia w żadnym razie nie świadczy o istnieniu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 k.p.a. Jeśli chodzi o kwestię zasadniczą, która była przedmiotem co najmniej dwukrotnych rozważań organu I instancji, a mianowicie zachowanie przez M. W. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowań w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to Wójt w szczegółowy sposób wyjaśnił, dlaczego podanie o wznowienie postępowania z podstawy przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zostało wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Nie powtarzając rozważań natury teoretycznej odnoszących się do zachowania terminu, prawidłowo zresztą przedstawionych przez organ I instancji wskazać jedynie należy na poczynione ustalenia i konkluzję sprowadzającą się do stwierdzenia, że o podstawie egzekucji M. W. dowiedział się od pełnomocnika w dniu 4 listopada 2013 r., natomiast o treści decyzji – w dniu 20 listopada 2013 r. Zatem podanie o wznowienie postępowań złożone w organie 21 listopada 2013 r., niewątpliwie wniesione zostało przed upływem jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzjach. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ustalenia te znajdują oparcie w aktach sprawy, przy czym brak numeracji akt administracyjnych nie pozwala na wskazanie stosownych kart. Oznacza to, że Kolegium bezzasadnie jako przyczynę kasacyjnego rozstrzygnięcia podało, że w zaskarżonej odwołaniem decyzji brak jest ustaleń w tym przedmiocie. Jeśli chodzi o naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. to również w tym zakresie stanowisko Kolegium nie może stanowić o zasadności decyzji kasacyjnej. Jest tak dlatego, ponieważ organ I instancji dysponował z jednej strony wnioskiem M. W., w którym zawarte są twierdzenia o płaceniu alimentów oraz załączonym do wniosku przetłumaczonym na język polski potwierdzeniem dokonanych wpłat oraz z drugiej strony - oświadczeniem złożonym biorcę świadczeń alimentacyjnych – K. W. Wójt zaznaczył, że na podstawie przełożonych dokumentów nie można uznać, że alimenty zostały przez zobowiązanego zapłacone. Jednocześnie organ I instancji wskazując na art. 2 pkt 2 ustawy, de facto uchylił się od ich oceny. Organ ten przyjął bowiem, że nie jest uprawniony do samodzielnych ustaleń w zakresie bezskuteczności egzekucji, gdyż "opiera się na zaświadczeniu organu egzekucyjnego lub też Sądu". Zatem rzeczą Kolegium było odnieść się do takiego stanowiska organu I instancji albo we własnym zakresie dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zaznaczyć też należy, że organ odwoławczy jest uprawniony z mocy art. 136 k.p.a. do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, o ile stwierdzi braki w zgromadzonym materiale dowodowym. Przepis ten w realiach sprawy nie może być pominięty, bowiem uprzednio Kolegium dwukrotnie podejmowało już rozstrzygnięcia kasacyjne. Zatem zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. IV. Rozpoznając ponownie odwołania Kolegium uwzględni, że kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie z podstawy przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest przesądzona; termin ten został zachowany przez M. W. Przy zaistnieniu tej podstawy wznowienia organ odwoławczy rozważy czy Wójt należycie dokonał oceny przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która – wobec skuteczności podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – mogła być przez stronę podnoszona. W tym miejscu należy zaznaczyć, że Kolegium nie przedstawiło akt administracyjnych organu I instancji dotyczycących przyznania K. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Brak akt w powiązaniu z decyzjami przyznającymi świadczenia, które nie zawierają uzasadnień, nie pozwala na kontrolę instancyjną decyzji Wójta o odmowie uchylenia decyzji własnych przyznających świadczenia. Zatem Kolegium zażąda powyższych akt przed rozpoznaniem odwołań. Wreszcie pozostaje kwestia samego rozstrzygnięcia, jakie podjęte zostało przez organ I instancji. Otóż w podstawie prawnej Wójt wskazał art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zupełnie pomijając, że poczynił ustalenia o zasadności podstawy wznowieniowej, którą również podnosiła strona, a mianowicie przewidzianej przepisem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenie, że strona bez swej winy nie brała udziału w postępowania, wykluczało podjęcie decyzji z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych przyczyn zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło