II SA/Rz 293/08

Dnia 7 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia – postanawia – odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2008 roku, sygn. akt II SA/Rz 293/08, którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówiono ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 9 lutego 2009 roku (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżący J. S. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na fakt, iż postanowieniem z dnia 12.08.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 293/08, utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.12.2008 r. – przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (pkt I) oraz odmówiono ustanowienia adwokata (pkt II postanowienia), Sąd pismo J. S. z dnia 9.02.2009 r., zatytułowane "kasacja i wniosek", potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 12.08.2008 r. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu PPF, dlatego też tut. Sąd wezwał J. S. do złożenia ww. wniosku na urzędowym formularzu. W dniu 11.03.2009 r. (data wpływu do tut. Sądu) J. S. zastosował się do wezwania Sądu i złożył wniosek na urzędowym formularzu, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2009 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia w przedmiocie sytuacji majątkowej i osiąganych dochodach, w szczególności poprzez wskazanie: wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie i rodziny, wskazanie wszystkich źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów (albowiem wskazane we wniosku PPF wydatki przewyższały kwotę pobieranej przez wnioskodawcę emerytury), wyjaśnienie okoliczności czy żona i syn prowadzą działalność gospodarczą, wyjaśnienie rozbieżności dotyczących powierzchni posiadanej nieruchomości oraz czy posiada pojazdy mechaniczne. Ponadto J. S. wezwany został o nadesłanie wyciągów z posiadanych przez siebie i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie rachunków bankowych. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca w dniu 1 kwietnia 2009 r. (data wpływu do tut. Sądu) nadesłał dodatkowe wyjaśnienia. J. S. w pierwszej kolejności odniósł się do złożonej przez siebie skargi, a następnie wskazał, iż syn i jego rodzina "pozostają na swoim". On sam ma "zaciągniętą pożyczkę na przetrwanie i spłatę poprzednich kredytów", nie posiada rachunków bankowych tylko "zadłużenie - kredyt do spłaty". Co do powierzchni nieruchomości wyjaśnił, iż w 2006 roku miał 1,15 ha natomiast w roku 2007/2008 "doszły mu po scaleniu nieużytki". Nie posiada żadnego samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Rozpoznawany w niniejszej sprawie wniosek J. S. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata – art. 245 § 2 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Takimi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika (tj. radcy prawnego, adwokata, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego). Ciężar udowodnienia braku możliwości kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd na podstawie art. 255 P.p.s.a. może zażądać od strony dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Stosownie zaś do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy w całości (por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09). Z powyższego wynika, iż wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 12.08.2008 r., którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówiono ustanowienia adwokata. W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień nie wykazał, że okoliczności które były podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uległy zmianie na gorsze. W złożonych formularzach i wyjaśnieniach podał, iż jedynym i stałym źródłem jego utrzymania jest pobierana przez niego emerytura w wysokości ok. 1150 zł netto. Kwota ta przeznacza jest na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, odzieży, opłaty, wydatki na leki w wysokości 300 zł). Wraz z żoną zamieszkują w domu o pow. 123 m² z pow. mieszkalną 98 m², posiadają garaż z budynkiem gospodarczym. Wskazał również, iż posiada nieruchomość rolną o pow. 1,69 ha (w dodatkowym wyjaśnieniu oświadczył, iż w 2006 roku miał 1,15 ha, a w roku 2007/2008 "doszły mu po scaleniu nieużytki"). Posiada zadłużenie kredytowe, a miesięczne zobowiązanie z tytułu zaciągniętych pożyczek to kwota – 1049 zł. J. S. nie wykazał jednak wysokości zaciągniętej pożyczki, nie podał również skąd czerpie środki na spłatę kredytu (wydatki przeznaczane na leki – ok. 300 zł i miesięczna rata zaciągniętej pożyczki – 1049 zł same w sobie przewyższają wysokość pobieranej przez J. S. emerytury – 1360 zł brutto, ok. 1150 zł netto). Wnioskodawca nie odniósł się też i nie wyjaśnił wszystkich kwestii o które był wzywany w dodatkowym wezwaniu. Zawarte w oświadczeniach informacje są niepełne oraz nie pozwalają na ocenę czy sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa zmianie. Jak wyżej wskazano, aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 12 sierpnia 2008 roku uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakiej wysokości dochody uzyskuje jej rodzina, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za media, wyżywienie, odzież, itd.) oraz jakie kwoty aktualnie wydatkowane są na leczenie i spłatę kredytów oraz wysokość samej pożyczki. Mając powyższe na uwadze tut. Sąd stwierdza, iż wnioskodawca nie wykazał żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie jego sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów J. S. pozwala uznać, że przyznane mu postanowieniem z dnia 12.08.2008 r. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jawi się jako adekwatne i wystarczające, a zatem częściowo uwzględniające żądanie strony. Instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. W przypadku niewykazania przez stronę tych okoliczności przepis ten nie znajduje zastosowania. Dlatego też, z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie zwolnienia J. S. od kosztów sądowych, tut. Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.