II SA/Rz 293/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk/spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 293/11 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania B. P. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2011r., znak [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego . Decyzją I instancji, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm.) organ postanowił nie przyznać B. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ciocię W. Ż. Organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy wymieniając krąg uprawnionych do poboru świadczenia pielęgnacyjnego osób, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności; a są to: matka albo ojciec, inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekun faktyczny dziecka. Organ wskazał, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a krewnymi w linii prostej są zstępni i wstępni. Z dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji wynika, że W. Ż. jest wdową i nie ma osób zobowiązanych do alimentacji. Bratem W. Ż. jest K. B. – ojciec wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni, jako bratanicy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. wskazała, że ciocia jest bezdzietną wdową w podeszłym wieku i nie ma osób bliżej spokrewnionych, które mogłyby się nią zaopiekować na codzień, natomiast K. B. sam jest emerytem w podeszłym wieku z ograniczoną możliwością poruszania się i wymaga opieki. Odwołująca się jest w stanie zaopiekować się ciocią na stałe; w sytuacji przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego gotowa jest zrezygnować z zasiłku dla bezrobotnych, który w chwili obecnej pobiera. Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji powołując się na art. 17 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu w całości podzielił pogląd organu I instancji wskazując, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych odwołującego się do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tj. art. 128 tejże ustawy – obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są zstępni i wstępni, zstępnymi są: syn czy wnuki, natomiast wstępnymi: ojciec i dziadek. Do rodzeństwa zalicza się osoby mające choćby jednego wspólnego przodka. Jedną z najistotniejszych cech obowiązku alimentacyjnego jest jego ściśle osobisty charakter. Nie można bowiem obciążyć nim innej osoby niż ta, którą wprost wskazuje Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek ten nie spoczywa zatem na kuratorze jako osobie ustanowionej przez Sąd do reprezentowania interesów określonej osoby. W rozpatrywanej sprawie, zgodnie z powołanym przepisem Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny jest ojciec B. P. – brat W. Ż. a nie jej bratanica B. P. która wprawdzie jest krewną W. Ż. ale w linii bocznej nie obciążonej takim obowiązkiem. Spośród krewnych w linii bocznej obowiązek alimentacyjny dotyczy bowiem jedynie rodzeństwa. Okoliczność ta nie pozwala na przyznanie B. P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. Ż. ponieważ nie posiada ona względem cioci prawnego obowiązku, a w konsekwencji także uprawnień związanych z opieką nad nią. Organ II instancji podkreślił, ze stanowisko organów I i II instancji w tym zakresie nie jest wynikiem dowolnej oceny sytuacji lecz wyraźnego brzmienia przepisów ustawy, które nie pozostawiają żadnej swobody organowi orzekającemu. Z powyższą decyzją nie zgodziła się B. P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskazała, że od 5 lutego 2011r. zmieniła się sytuacja bytowa jej cioci, gdyż K. B. zmarł nagle i obecnie nie ma żadnej spokrewnionej blisko osoby, która w myśl prawa mogłaby otrzymywać świadczenie z tytułu sprawowania nad nią opieki. Skład orzekający, zdaniem skarżącej, nie uwzględnił w ogóle potrzeb schorowanej osoby, której stan zdrowia ciągle się pogarsza i nie może pozostać bez stałej opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z argumentacją, tak jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., który stanowi, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jeżeli zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w cytowanej wyżej ustawie, Sąd uwzględnia skargę. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to obok zasiłku pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.). Przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 tej ustawy. W ust. 1 stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanek podmiotowych dotyczy też art. 17 ust. 1 a), który stanowi, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 . Z przedstawionych przepisów wynika, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), zwanej dalej K.r.o. Stosownie do art. 128 K.r.o. polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zgodnie z art. 61 7 § 1 K.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy, który jest bezsporny, opiekę nad W. Ż. sprawuje skarżąca, która jest dla swojej podopiecznej bratanicą (córką brata). Jak zatem trafnie przyjął organ, nie należy do kręgu uprawnionych, stosownie do treści art. 17 ustawy osób, skarżąca związana jest bowiem z tą osobą stosunkiem pokrewieństwa w linii bocznej stopnia trzeciego. Powyższe wynika z treści art. 61 7 § 1 zd 2, który stanowi, że krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej oraz z art. 61 7 § 2, z którego wynika, że stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Z pokrewieństwa w linii bocznej, w przeciwieństwie do pokrewieństwa w linii prostej nie wynika jednak obowiązek alimentacyjny. Istnienie takiego obowiązku po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest jedną z przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia, co wynika z treści przytoczonego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy przy tym podkreślić, że przesłanki określone w tym przepisie mają charakter kumulatywny, co oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od ich łącznego spełnienia. Brak zatem wystąpienia jednej z nich - obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec podopiecznych - skutkować musiał odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak słusznie orzekły organy. Prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia nie podważają zawarte w skardze argumenty, iż od dnia 5 lutego 2011r. w związku ze śmiercią najbliższej osoby czyli brata K. B. zmieniła się sytuacja bytowa W. Ż. i nie ma spokrewnionej osoby, która mogłaby w myśl prawa otrzymywać świadczenie z tytułu sprawowania opieki. Również podniesiona przez skarżącą okoliczność, taka jak potrzeby schorowanej osoby, której stan zdrowia ciągle się pogarsza i która nie może pozostać bez opieki, nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd, bowiem ma charakter pozaprawny, a jak już wspomniano na wstępie jedynym miernikiem kontrolowanej przez Sąd decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z przepisami prawa. Nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji podniesiona w odwołaniu od decyzji I instancji gotowość skarżącej do rezygnacji z pobierania z zasiłku dla bezrobotnych celem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rezygnacja z zatrudnienia ma mieć charakter wcześniejszy , a nie uzależniony od treści podjętej decyzji. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.