II SA/Rz 30/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązanie cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP -skargę oddala- II SA/Rz 30/11 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi L. T. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] października 2010 r., nr [...] zobowiązującą L. T., obywatelkę Ukrainy do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w terminie do dnia 4 października 2010 r. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 ze zm.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Komendant Placówki Straży Granicznej decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] zobowiązał L. T., obywatelkę Ukrainy do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w terminie do dnia 4 października 2010 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 4 października 2010 r. około godz. 02.55 w kolejowym przejściu granicznym w P., do kontroli granicznej na wyjazd z Polski zgłosiła się obywatelka Ukrainy – L. T. i okazała paszport z zamieszczoną w nim wizą Schengen nr [...] wydaną [...] sierpnia 2010 r. przez Konsula RP w Kijowie, uprawniającą do jednokrotnego wjazdu i pobytu w Państwach Schengen przez okres 10 dni w terminie od 10 września 2010 r. do 10 października 2010 r. Na podstawie tej wizy cudzoziemka wjechała na terytorium Polski w dniu 12 września 2010 r. i przebywała nieprzerwanie do dnia 4 października 2010 r. tj. 23 dni. Jak wynika z protokołu przesłuchania cudzoziemka przebywała u znajomego w miejscowości K. Nie zdawała sobie sprawy, że przekroczyła dozwolony czas pobytu w Polsce, gdyż zasugerowała się datą ważności wizy. Organ uznał, że pobyt cudzoziemca na podstawie w/w wizy trwał 23 dni, zamiast 10, a w tej sytuacji została wyczerpana przesłanka z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach - do wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemki z terytorium RP. Jednocześnie na podstawie okoliczności wskazujących na dobrowolne wykonanie obowiązku przez L. T., organ zastosował środek mniej uciążliwy w postaci zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium. Odwołanie od tej decyzji złożyła L. T. wnosząc o jej uchylenie. Wskazała na wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 884/06. Zarzuciła organowi zaniedbanie obowiązku zbadania przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią terytorium RP, przyjmując, że dobrowolnie wykona obowiązek nałożony na nią w decyzji, wskazując w tym zakresie na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 566/2008. Nadto odwołująca podniosła, że organ nie wziął pod uwagę jej osobistych uwarunkowań, a także faktu, że jest udziałowcem i członkiem zarządu w polskiej spółce, a prowadzenie spraw tej spółki wymaga od niej stałej obecności. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wskazał, że cudzoziemka wjechała na terytorium RP w dniu 12 września 2010 r. i przebywała na tym obszarze nieprzerwanie do dnia 4 października 2010 r. Ponieważ na podstawie wizy miała ona uprawnienie do przebywania na terenie państw obszaru Schengen przez 10 dni w okresie od dnia 10 września 2010 r. do dnia 10 października 2010 r., zatem ostatnim dopuszczalnym dziesiątym dniem pobytu zainteresowanej w Polsce był 21 września 2010 r. Ponieważ cudzoziemka nie opuściła terytorium RP tego dnia, zatem od dnia następnego tj. od dnia 22 września 2010 r. do dnia 4 października 2010 r. przebywała w Polsce nielegalnie, przekraczając dozwolony czas pobytu o 13 dni. Wojewoda wskazał na art. 25 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym wiza określa m. in. okres swej ważności oraz okres pobytu, przez który cudzoziemiec może przebywać w okresie ważności wizy na terytorium RP lub państw obszaru Schengen, a także na art. 45 ust. 1 tej ustawy, stwierdzający, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium RP przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie oraz przed upływem okresu ważności wizy, chyba że posiada ważny dokument uprawniający do pobytu na tym terytorium. W ocenie organu odwoławczego zarówno fakt, że L. T. zamierzała dobrowolnie opuścić Polskę, jak i okoliczność, że nielegalny pobyt spowodowany był nieświadomie, nie mają wpływu na zaistnienie przesłanki do wydalenia cudzoziemca z art. 88 ust. 1, który to przepis stosuje się obligatoryjnie. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość zastosowania w ramach uznania administracyjnego mniej uciążliwej sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, przewidzianej w art. 97 ust. 1. Okoliczności sprawy wskazują, że w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie tego właśnie przepisu. L. T., działając przez pełnomocnika radcę prawnego J. Ś. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie w całości jej oraz poprzedzającej ją decyzji, dopuszczenie dowodu z wyjaśnień skwarzącej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., co doprowadziło do wadliwego oparcia rozstrzygnięcia o przepis art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że decyzje organów obu instancji oparte zostały na błędnych tj. niekompletnych i arbitralnych ustaleniach faktycznych. Podniosła, że fakt opuszczenia przez nią terytorium RP w dniu 4 października 2010 r. nie implikuje stwierdzenia, że obowiązek ten wykonała dobrowolnie. Podniosła, że nie miała wpływu na przymusowe doprowadzenie jej do przejścia granicznego, gdyż została przewieziona samochodem terenowym Straży Granicznej do granicy. Dlatego w tej sytuacji trudno mówić o wypełnieniu ustawowego kryterium dobrowolności, bowiem nie wykazano, że spełnione zostało kryterium dobrowolnego wykonania przez skarżącą obowiązku opuszczenia terytorium RP. Nadto zarzuciła, że wyjaśnienia przez nią składane przed organem I instancji odbywały się bez udziału tłumacza, stąd ustalenia tego organu trudno uznać za wiarygodne, w sytuacji gdy opierają się one o twierdzeniach funkcjonariuszy Straży Granicznej nie posiadających kompetencji tłumacza języka ukraińskiego. Rekapitulując skarżąca podniosła, że w sprawie nie zgromadzono materiału dowodowego w sposób wiarygodny, wyczerpujący i prawidłowy, zaś błędne ustalenia faktyczne doprowadziły do wadliwego zastosowania przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, wyjaśnił, że skarżąca została zatrzymana na kolejowym przejściu granicznym w P. w kierunku wyjazdowym z RP. Nadto skarżąca zadeklarowała dobrowolne wykonanie obowiązku opuszczenia Polski po otrzymaniu decyzji organu I instancji. Jak zeznał udawała się na Ukrainę na urodziny swojej matki i została zatrzymana podczas dobrowolnego opuszczania terytorium RP. Dodatkowo skarżąca przesłuchiwana przed organem I instancji oświadczyła, że zna język polski i podpisała osobiście protokół przesłuchania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po dokonaniu badania w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 45 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu pobytu objętego wizą Schengen lub wizą krajową oraz przed upływem ważności tej wizy, chyba że posiada ważny dokument uprawniający do pobytu na tym terytorium. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej RP), jeżeli przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Przepis art. 4 pkt 5 ustawy definiuje, że wiza to zezwolenie wydane cudzoziemcowi przez organ polski lub organ, którego właściwość w tej sprawie wynika z postanowień umów międzynarodowych obwiązujących Rzeczypospolitą Polską lub organ państw obszaru Schengen, uprawniające do wjazdu na terytorium RP lub innych państw obszaru Schengen, przejazdu przez to terytorium i pobytu na nim w czasie, w celu i na warunkach w nim określonych. Poza sporem pozostaje, że skarżąca jest obywatelką Ukrainy oraz, że na terytorium RP przebywała na podstawie wizy ważniej na państwa Schengen od dnia 10 września 2010 r. do dnia 10 października 2010 r. wydanej w Kijowie w dniu 31 sierpnia 2010 r. na jeden wjazd. Jak wynika z akt sprawy w wizie [...] określony został czas pobytu na 10 dni. Skarżąca wjechała na terytorium RP w dniu 12 września 2010 r. i przebywała tu na zaproszenie nieprzerwanie do dnia 4 października 2010 r., kiedy to około godziny 2:55 podczas kontroli granicznej dokonywanej na kolei osobowej relacji K.- L. zgłosiła się do tejże kontroli. W trakcie kontroli funkcjonariusz Straży Granicznej stwierdził, że skarżąca legitymująca się wyżej opisaną wizą, przekroczyła czas pobytu, który został w niej określony, tj. 10 dni, gdyż przebywała na terytorium RP 23 dni. Skarżąca została przesłuchana. Wówczas wskazała, że zna język polski w stopniu umożliwiającym jej udział w czynnościach przesłuchania i nie żąda pomocy tłumacza. Potwierdziła, że przebywała na terytorium RP od dnia 12 września 2010 r., podała, że przebywała u znajomego w miejscowości K. i była przekonana, iż ma prawo przebywać na terytorium RP do końca ważności wizy tj. do dnia 10 października 2010 r. Wskazała, że wraca na Ukrainę, gdyż 7 października są urodziny jej matki. Podała też, że nie ubiegała się o nadanie statusu uchodźcy, nie korzystała z ochrony uzupełniającej, nie jest małżonką obywatela polskiego ani cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego, nie przebywa w Polsce na podstawie wizy jednolitej wydanej ze względów humanitarnych, ze względu na interes państwa lub umowy międzynarodowe, uprawniającej tylko na terytorium Polski, nie jest czasowo oddelegowana w celu świadczenia usług na terytorium RP przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Islandii, Norwegii, Lichtensteinu i Szwajcarii bo w żadnym z tych krajów nie jest legalnie zatrudniona. Zadeklarowała wyraźnie, że po otrzymaniu decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP opuści Polskę dobrowolnie, decyzję o deportacji wykona dobrowolnie i wyjedzie z Polski bezzwłocznie po otrzymaniu takiej decyzji. Skarżąca po przesłuchaniu podpisała protokół nie czyniąc w nim żadnych uwag. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy skarżąca przekroczyła określony w wizie czas pobytu, naruszyła przepis art. 45 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W toku postępowania nie wykazała w żaden sposób, aby posiadała jakikolwiek dokument uprawniający ją do pobytu na terytorium RP w okresie po upływie 10 dni licząc od dnia 12 września 2010 r. Taka sytuacja wyczerpywała podstawy do wydania skarżącej decyzji o wydaleniu z terytorium RP w oparciu o przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Skoro skarżąca potwierdziła, że zna język polski w stopniu, który umożliwia jej udział w czynnościach przesłuchania, więc nie było potrzeby wykorzystania podczas tych czynności osoby tłumacza. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy o cudzoziemcach do postępowań w sprawach uregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy k.p.a., o ile ustawa nie stanowi inaczej. Według art. 11 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach wymóg tłumaczenia dokonanego przez tłumacza przysięgłego dotyczy składanych dokumentów sporządzonych w języku obcym, służących za dowód w sprawie. Z kolei przepisy k.p.a. w sytuacji, kiedy osoba przesłuchiwana zna język polski w wystarczającym stopniu, nie przewidują konieczności udziału jakiegokolwiek tłumacza a tym bardziej tłumacza przysięgłego. Wymóg udziału tłumacza przewidziany w art. 69 § 2 k.p.a. dotyczy wypadku, kiedy przesłuchuje się osobę składającą zeznania w języku obcym, przy czym i w tej sytuacji nie musi to być tłumacz przysięgły. W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro skarżąca złożyła zeznania w języku polskim, podpisała protokół przesłuchania jak wynika z jego treści bez jakichkolwiek adnotacji wskazujących na brak zrozumienia, faktu złożenia także odwołania w języku polskim, w którym to odwołaniu nie zarzucono braku zrozumienia dokonanych przed organem I instancji czynności procesowych, w tym co do zasady braku zrozumienia języka polskiego i nieposługiwanie się tym językiem przez skarżącą, to w ocenie Sądu sformułowany w skardze zrzut nie zasługuje na uwzględnienie. Zresztą zarzut ten dotyczy jedynie braku udziału tłumacza podczas wyjaśnień składanych przed Komendantem Placówki Straży Granicznej w M. Skarżąca nie twierdzi natomiast, że nie rozumiała treści zadawanych jej pytań, nie kwestionowała też treści złożonych przez siebie zeznań i że złożyła je w języku polskim. Brak zapewnienia udziału tłumacza w toku przesłuchania nie może sam przez się stanowić o wadliwości tej czynności dokonanej z udziałem strony, która zadeklarowała wystarczającą znajomość języka polskiego w sytuacji, gdy z okoliczności nie wynika w żaden sposób, że tak w istocie nie było. Skarżąca nie podnosi też, że uniemożliwiono jej dokonanie w protokole adnotacji o tym, że nie rozumie zadawanych jej pytań, że nie rozumie treści samego protokołu. Jeśli więc rozumiała powyższe i posługiwała się językiem polskim w czasie zeznań, nie było potrzeby udziału tłumacza w czynności przesłuchania strony. Brak także podstaw do kwestionowania treści złożonych przez skarżącą zeznań. Treść zeznań tych zaś w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że skarżąca zadeklarowała, iż dobrowolnie opuści terytorium RP. Zresztą z okoliczności wynika, że fakt przekroczenia określonego w wizie czasu pobytu został ujawniony w trakcie kontroli, która odbywała się w związku z zamiarem przekroczenia przez skarżącą granicy RP z Ukrainą w czasie podróży koleją relacji K. – L. Okoliczności te w połączeniu ze złożoną w trakcie przesłuchania deklaracją dobrowolnego opuszczenia terytorium RP przez skarżącą stanowiły wystarczające podstawy do wydania przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Okoliczności istotne dla zastosowania łagodniejszej dla cudzoziemca formy tj. zobowiązania do opuszczenia terytorium RP zostały więc należycie wyjaśnione, a prawidłowość i sama możliwość zastosowania w/w przepisu nie budzi żadnych wątpliwości w sytuacji zaistnienia przesłanki do wydalenia cudzoziemca przewidzianej w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. nie znajduje więc potwierdzenia. Nie mają natomiast żadnego znaczenia dla oceny legalności decyzji okoliczności, które wystąpić miały po wydaniu i doręczeniu skarżącej przez organ I instancji decyzji z dnia [...] października 2010 r., a więc czy faktycznie decyzja o zobowiązaniu została przez skarżącą wykonana czy została ona postawiona w sytuacji, że musiała opuścić terytorium RP bo nie miała innego wyjścia. W ocenie Sądu postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, decyzje zostały oparte na rzetelnie zebranym i przeprowadzonym materiale dowodowym. Powołane zaś w skardze orzeczenia sądów zostały wydane – jak wynika z ich uzasadnień – w innych okolicznościach i nie mają żadnego przełożenia na wynik niniejszej sprawy. W stanie faktycznym sprawy organy dokładnie wyjaśniły wszystkie okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia w tym także czy nie zachodzą przesłanki negatywne dla wydania takiej decyzji przewidziane w art. 89 ustawy o cudzoziemcach. Zgromadzony zaś materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że obowiązek opuszczenia RP zostanie wykonany dobrowolnie. W świetle powyższego należało skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd jedynie na marginesie zauważa, że z uwagi na numer decyzji administracyjnej Wojewody [...] z dnia [...].11.2010 r. wskazany w treści pełnomocnictwa (dodatkowo podana cyfra 2 na końcu po ukośniku) z dnia [...].12.2010 r. wyjaśniono w toku postępowania, że Wojewoda [...] w sprawie L. T. wydał w dniu [...].11.2010 r. tylko jedną decyzję administracyjną, nie prowadził innego postępowania z udziałem tej obywatelki Ukrainy i nie wydał żadnej decyzji o sygnaturze [...] w jej sprawie. Jak więc się okazało pełnomocnik był należycie umocowany do występowania w niniejszej sprawie a w numerze decyzji w treści pełnomocnictwa wystąpiła jedynie oczywista omyłka.