II SA/Rz 302/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-04-24
Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Małgorzata Wolska, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powstałych pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, może być rozpoznany na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały nieprawidłowej, zbyt wąskiej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Norma ta, interpretowana systemowo i celowościowo, powinna obejmować również należności powstałe pod rządami wcześniejszych ustaw, umożliwiając ich umorzenie z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organy nieprawidłowo rozpoznały wniosek, stosując jedynie art. 30 ust. 1 ustawy, zamiast rozważyć możliwość zastosowania obu przepisów.Stan faktyczny
Skarżący R.O. złożył wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, powołując się na nieskuteczność egzekucji przez wymagany okres trzech lat (art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając zarzuty skarżącego za chybione. Skarżący w skardze zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania, w tym niezastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz błędne rozpoznanie wniosku przez niewłaściwy organ.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].
Przedmiotem skargi R.O. jest decyzja SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...], wydana w sprawie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłacanych wierzycielowi zaliczek alimentacyjnych.
Organ wydając zaskarżoną do Sądu decyzję kierował się następującymi ustaleniami: Prezydent Miasta [...] zaskarżoną odwołaniem decyzją odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych wierzycielowi świadczeń z funduszu alimentacyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego R.O. w łącznej kwocie 9618,73 zł. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że Pan O. jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, który służy realizacji ochrony dobra dzieci poprzez zapewnienie środków na godziwe utrzymanie, wychowanie oraz edukację. Ponadto stwierdzono, iż przesłanki wskazane w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zaistniały wobec braku skuteczności egzekucji. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji przeanalizował zarówno egzekucje komornicze jak również stan majątkowy oraz sytuację dochodową wnioskodawcy.
Od tej decyzji odwołanie do SKO złożył wnioskodawca zarzucając naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pełnomocnik wniósł o zmianę decyzji ewentualnie o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Organ odwoławczy zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że zarzuty podniesione przez skarżącego są chybione jako takie nie mogą zostać uwzględnione. Z treści pismo Wójta Gminy [...] wynika, iż organ właściwy wierzyciela to jest Wójt Gminy [...] wypłacał na rzecz małoletnich dzieci odwołującego się reprezentowanych przez matkę zaliczkę alimentacyjnego w okresie od 1 października 2005 r. do 30 września 2008 r. Zadłużenie R.O. wobec Wójta Gminy [...] wynosi z tego tytułu aktualnie 9618,73 zł. Z przedstawionej kopii karty rozliczeniowej za okres od 6 kwietnia 2012 r. do nadal z harmonogramem spłaty względem wierzyciela wynika, iż od dłużnika wyegzekwowano łączną kwotę 45 485,72 zł, jednakże wpłaty przekraczające miesięczną wysokość zasądzonych alimentów nastąpiły w okresie dwudziestu jeden miesięcy, co oznacza, że nie został spełniony warunek określony w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy państwa osobą uprawnionym do alimentów, bowiem nie upłynął minimum trzy letni okres skuteczność egzekucji. Podkreślono, że z pisma Wójta Gminy [...] z dnia 26 października 2018 r. wynika, że organ właściwy wierzyciela wypłacał na rzecz małoletnich zaliczkę alimentacyjną w okresie od 1 października 2005 r. do 30 września 2008 r. Zadłużenie odwołującego się wobec wójta Gminy [...] z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjny wynosi aktualnie 9618,73 zł. Zdaniem Organu odwoławczego decyzja Organu pierwszej instancji jest prawidłowa i odpowiada prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną wyżej decyzję Kolegium, R.O. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania, tj. naruszenia prawa materialnego w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w piśmie z dnia 3 października 2018 r. i błędne rozpoznanie tego wniosku przez organ właściwy dłużnika zamiast organ właściwy wierzyciela, czym doprowadził do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i pozbawienia strony kontroli instancyjnej w tym zakresie;
2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznania sprawy w zakresie należytego wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania w/w art. 30 ust. 2 ustawy i niedostateczne, nierzetelne rozważenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz niepodjęcie wszelkich możliwych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i na skutek tego wdanie decyzji w oparciu o nieuprawnione i niepoparte dogłębną analizą i materiałem dowodowym domniemania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że występujące w postępowaniu wierzycielki zamieszkują w [...], woj. [...], a więc właściwym dla rozpoznania złożonego wniosku był ośrodek mielecki, jako właściwy miejscowo dla wierzycielek. Natomiast wniosek ten został nieprawidłowo zdaniem Skarżącego przekazany do rozpoznania Prezydentowi Miasta [...], który uznał się właściwym do prowadzenia postępowania na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, traktując niejako automatycznie wniosek dłużnika jako zwrócony do organu dłużnika pomimo, iż nie wynikało to wprost z treści samego wniosku przy jednoczesnym braku wskazania podstawy prawnej dochodzonego żądania przez wnioskodawcę. Niezrozumiała dla Skarżącego jest taka wykładnia jego wniosku, w sytuacji kiedy bardziej dla niego korzystnym było wystąpienie do organu wierzyciela, tak jak to w sprawie uczynił i z taką też intencją działał. Okoliczności te były podnoszone już w odwołaniu jednak Organ się do nich nie ustosunkował. Zdaniem Skarżącego Organ nie dokonał również wyczerpującego zgromadzenia i wyjaśnienia materiału dowodowego w sprawie oraz nie nadał odpowiedniej wagi zgłaszanym przez niego we wniosku okolicznościom, jak również załączonej dokumentacji. Wskazano, że Skarżący pozostaje bez zatrudnienia, bez prawa do zasiłku, prowadzi bardzo skromną egzystencję. Organ nie rozważył okoliczności o znacznym progresie jego choroby, jak również całkowicie pominął fakt, że ma on przewlekłą depresję i z tego względu leczy się u psychiatry - ma obniżenie nastroju i problem z przystosowanie społecznym. Ponadto Skarżący ma problemy ze stawem skokowym co wiąże się z dolegliwościami bólowi i utrudnia poruszanie się, problem ten ma charakter stały.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał na uznaniowy charakter wydanej decyzji oraz wyjaśnił, że umorzenie należności alimentacyjnych należy traktować jako wyjątek od zasady zwrotu świadczenia w całości, zaś nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki takiego umorzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga jako częściowo zasadna, została przez Sąd uwzględniona.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności decyzji administracyjnych, Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn częściowo w niej wywiedzionych.
W pierwszej kolejności wypada zaznaczyć, iż art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554, z późn. zm.; dalej w skrócie u.p.u.a.), umożliwia, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej. Natomiast art. 30 ust. 1 w/w ustawy głosi, iż organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Poza tym, nie może budzić wątpliwości, iż rozpoznanie wniosku złożonego przez dłużnika alimentacyjnego odbywa się po przeprowadzeniu postępowania jurysdykcyjnego, kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej – art. 30 ust. 3 u.p.u.a.
Powołana wyżej regulacja u.p.u.a. jest adresowana w istocie do dwóch różnych organów, jakkolwiek w praktyce organ właściwy wierzyciela może być jednocześnie organem właściwym dłużnika. Otóż art. 30 ust. 1 ustawy może być stosowany wyłącznie przez organ właściwy dłużnika, zaś kompetencje ulokowane w art. 30 ust. 2 znajdują się w obszarze właściwości rzeczowej organu właściwego wierzyciela. Podane pojęcia zostały przez ustawę jasno zdefiniowane. Organem właściwym dłużnika w myśl art. 2 pkt 9 ustawy, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, natomiast organem właściwym wierzyciela jest z kolei wójt, burmistrza lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, co wynika z definicji ustawowej z art. 2 pkt 10 u.p.u.a. Organ właściwy dłużnika jest jednocześnie organem właściwym wierzyciela, jeżeli organ jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej oraz dłużnika alimentacyjnego. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie takie scalenie kompetencji organu administracji nie miało miejsca ze względu na różne adresy zamieszkania uprawnionych oraz dłużnika.
Skarżący w niniejszej sprawie R.O., który jest niewątpliwie dłużnikiem alimentacyjnym, według treści wniosku inicjującego postępowanie zamieszkuje w [...], stąd Prezydent Miasta [...] jest organem właściwym dłużnika. Natomiast organem właściwym wierzyciela jest Wójt Gminy [...], bowiem miejscem zamieszkania dzieci skarżącego uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej jest miejscowość [...] - Gmina [...]. Pismo zawierające wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej z dnia 3 października 2018 r., wpłynęło do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Następnie zostało ono przesłane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. pismem z up. Wójta Gminy [...] z dnia 12 października 2018 r. Przekazanie podania skarżącego uzasadniono interpretacją art. 30 ust. 1 u.p.u.a. zakładającą możliwość stosowania tej regulacji wyłącznie przez organ właściwy dłużnika, a więc w tym przypadku przez Prezydenta Miasta [...]. W rezultacie tych działań, to Prezydent Miasta [...] uznał się za wyłącznie właściwy do rozpoznania zgłoszonego przez skarżącego podania o umorzenie należności z tytuły wypłaty osobom uprawnionym zaliczki alimentacyjnej, co potwierdziło swym afirmującym rozstrzygnięciem SKO w [...] stosując po rozpoznaniu odwołania art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
Organy administracji działające w niniejszej sprawie uznały, że zadłużenie powstałe z tytułu wypłacenia zaliczki alimentacyjnej nie jest objęte hipotezą art. 30 ust. 2 u.p.u.a., w odróżnieniu do art. 30 ust. 1 u.p.u.a., który wyraźnie odwołuje się do wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu swej decyzji, że art. 30 ust. 2 u.p.u.a. nie przewiduje możliwości rozłożenia przez organ właściwy wierzyciela na raty wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych (przywołano obszernie orzecznictwo sądów administracyjnych). Taką decyzję może wydać wyłącznie organ właściwy dłużnika na podstawie art. 30 ust. 1 ww. ustawy, jednocześnie stwierdzono brak zaistnienia przesłanek do pozytywnego zastosowania tej regulacji materialnoprawnej, działając w oparciu o szczegółowe dane dotyczące stopnia wywiązywania się skarżącego z ciążących na nim zaległości (vide : pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 8 listopada 2018 r. wraz z załączonym do niego kartą rozliczeniowa).
To stanowisko organów, a w szczególności mocno wyartykułowany w uzasadnieniu pogląd Prezydenta Miasta [...], oparte jest na wykładni językowej art. 30 ust. 2 u.p.u.a., który przewidując różne formy ulgi w spłacie zadłużenia (umorzenie, odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty) i określając je jako powstałe "z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego", odnosi się wyłącznie do świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie obecnie obowiązującej ustawy, tj. u.p.u.a. W przekonaniu Sądu, interpretacja art. 30 ust. 2 u.p.u.a. o takich skutkach dla wnioskujących w sposób nieuzasadniony i niezgodny z wolą ustawodawcy dyskryminuje dłużników ze względu na datę powstania zaległości alimentacyjnych.
Należy przypomnieć, że fundusz alimentacyjny istniał jeszcze pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. z 1991 r. Dz. U. Nr 45, poz. 200; z późn. zm.). Zarówno wtedy, jak i w czasie obowiązywania ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, z późn. zm.) istniały rozwiązania prawne odpowiadające regulacji obecnego art. 30 ust. 2 u.p.u.a., umożliwiające w szczególnie uzasadnionych wypadkach umorzenie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Wcześniej był to art. 17 ustawy o funduszu alimentacyjnym i stanowiący jego kontynuację w nowej sytuacji prawnej art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - dotyczące zarówno osób zobowiązanych do alimentów, jak i osób, które bezpodstawnie pobrały świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej takim przepisem był art. 16, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela mógł umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób.
Zestawienie powołanych przepisów wskazuje jednoznacznie, że do tej pory istniała możliwość umorzenia powstałych należności dłużnika alimentacyjnego ze względu na sytuację dochodową i życiową. W szczególności możliwość ta istniała pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli w czasie, w którym m.in. powstały zaległości alimentacyjne skarżącego.
W tej sytuacji uprawnione jest stanowisko, że norma art. 30 ust. 2 u.p.u.a. pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (por. również wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. II SA/Rz 1090/17, CBOSA. Takie stanowisko zajął również NSA w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. I OSK 1095/11, CBOSA. Brak prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 u.p.u.a. spowodowałby w ocenie NSA, nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają.
Uwzględniając zatem metody wykładni systemowej i celowościowej art. 30 ust. 2 u.p.u.a., Sąd uznał przyjętą przez Organy obu instancji interpretację za nieprawidłową. Wniosek skarżącego o umorzenie należności mógł podlegać rozpoznaniu w oparciu o powyższą regulację materialnoprawną, która w odróżnieniu od art. 30 ust. 1 u.p.u.p. nie uzależnia zniesienia obowiązku publicznoprawnego od określonego stopniowo procentu skuteczności egzekucji, lecz od oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej dłużnika alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie z art. 30 ust. 2 u.p.u.a. zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego zaś kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd sprowadza się do badania czy organ przy wydaniu tej decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.
Organy przyjmując w sposób nieuprawiony zawężającą interpretacje powołanych regulacji, nie dostrzegły iż pierwotny wniosek R.O. sporządzony w jego imieniu przez fachowego pełnomocnika, nie precyzował na podstawie, której z powołanych regulacji materialnoprawnych – art. 30 ust. 1 i 2 u.p.u.p. – składa on swe żądanie. Innymi słowy, przyjęto założenie, że jego wniosek może podlegać rozpatrzeniu wyłącznie po zastosowaniu art. 30 ust. 1 w/w ustawy, gdy tymczasem jego podanie mogło zostać poddane ocenie pod kątem spełnienia przesłanek z obu tych regulacji. Przyznać tu należy, iż skierowanie podania do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], treść odwołania złożonego w imieniu strony do SKO w [...], świadczyłoby o tym, że intencją skarżącego było rozpoznanie wniosku o umorzenie zaległości na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a., co jednak nie zostało jednoznacznie przez Organy wyjaśnione.
W oparciu o te ustalenia, należało przyznać zarzucane w skardze nierozpoznanie okoliczności sprawy w zakresie należytego i wyczerpującego ustalenia podstaw prawnych złożonego wniosku w oparciu o art. 7, 77 i 80 K.p.a., co wynikało z nieprawidłowej interpretacji regulacji materialnoprawnych wyrażonych w art. 30 ust. 1 i 2 u.p.u.a. Z racji pominięcia przez Organ właściwego znaczenia art. 30 ust. 1 i 2 tej ustawy, w tym niesprecyzowania podstaw złożonego wniosku, mogło dojść do błędnego ustalenia wyniku sprawy w postaci rozstrzygnięcia sprawy po zastosowaniu art. 30 ust. 1 u.p.u.a., co z kolei wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Powołany przepis stanowi: Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne niż naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przyznaje również, iż SKO w uzasadnieniu swej decyzji nie odniosło się merytorycznie do zasadniczej w sprawie kwestii właściwości organu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki. Pełnomocnik Strony postawił zaś bardzo wyraźny zarzut naruszenia przez Organ pierwszej instancji art. 30 ust. 2 u.p.u.a. oraz go wyargumentował, podkreślając że mocodawca wystąpił ze swym żądaniem do organu właściwego dla wierzyciela. Dlatego słuszność też ma pełnomocnik strony podnosząc nienależyte odniesienie się do postawionych w odwołaniu twierdzeń, co skutkowało naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 15, art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 2 u.p.u.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mocą niniejszego wyroku Organy zobligowane będą wyjaśnić na jakiej z podstaw materialnoprawnych u.p.u.a. został przez R.O. złożony wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, i stosowanie do poczynionych ustaleń rozpoznają ten wniosek według swej właściwości wyznaczonej treścią art. 30 ust. 1 i 2 w/w ustawy, uwzględniając dokonaną niniejszym wyrokiem wykładnię powołanych unormowań. Jeżeli wniosek został złożony wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a., to należało będzie go przekazać do organu właściwego dla wierzyciela celem merytorycznego rozpoznania – art. 170 p.p.s.a.
Przedstawione względy zadecydowały konieczności uwzględnienia skargi na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło