II SA/Rz 302/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4111.589.1819.2024 w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "Organ odwoławczy") z 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4111.589.1819.2024, w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr SKO.4111.357.1202.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie przyznało A. H. (dalej: "Skarżąca") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką E. H. Świadczenie zostało przyznane na stałe od 1 lutego 2023 r. Decyzją z 25 października 2024 r. nr MGOPS.5303.70.2024 Burmistrz [...] (dalej: "Wójt" lub "Organ I instancji") uchylił decyzję Kolegium z [...] kwietnia 2023 r. od 1 sierpnia 2024 r. Burmistrz wskazał, że od 1 maja 2024 r. Skarżącej przyznano prawo do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. W ocenie Organu I instancji, okoliczność ta wyklucza możliwość przyjęcia, że Skarżąca nadal spełnia przesłanki do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. To zaś obligowało do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.". Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4111.589.1819.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie uchyliło opisaną wyżej decyzję Organu I instancji i jednocześnie orzekło o zmianie w części decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z [...] kwietnia 2023 r. nr [...], poprzez orzeczenie o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 sierpnia 2025 r. Organ odwoławczy podał, że Skarżąca, na podstawie orzeczenia Komisji Lekarskiej [...] z [...] lipca 2024 r. nr [...], ma orzeczoną okresową niezdolność do samodzielnej egzystencji od 1 maja 2024 r. do sierpnia 2024 r. Stosownie do art. 3 pkt 21 lit. e) u.ś.r., orzeczenie to jest równoważne orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto Skarżąca legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spaw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] marca 2024 r., zmienionym [...] kwietnia 2024 r., o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 sierpnia 2025 r. Skarżąca nie jest zatem w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawną matką, bowiem z akt sprawy wynika, że sama wymaga opieki. W ocenie Kolegium, wskazane wyżej orzeczenia lekarskie stanowią o istotnej zmianie stanu faktycznego sprawy, jako że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wykluczono prawną możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym. Wobec powyższego, za zasadne uznano uchylenie decyzji Organu I instancji i zmianę decyzji z [...] kwietnia 2023 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. H. wniosła o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącej, rozstrzygnięcie Kolegium zostało wydane w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy i z rażąco błędnym zastosowaniem przepisów prawa materialnego. Skarżąca podniosła, że zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Obecnie, na skutek długotrwałej choroby nowotworowej oraz decyzji Organu odwoławczego, została pozbawiona środków na zapewnienie egzystencji. W ocenie Skarżącej, stanowi to naruszenie jej praw nabytych, które winno skutkować wyeliminowaniem spornego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) - w brzmieniu, które miało zastosowanie w tej sprawie - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca – jako córka E. H. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Z tego powodu na podstawie art. 17 ust. 1 kt 4 u.ś.r. mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Należy jednak zauważyć, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, nawet jeśli są zobowiązane alimentacyjnie, nie mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że po przyznaniu Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji SKO w Krośnie z [...] kwietnia 2023r. Skarżąca uzyskała znaczny stopnień niepełnosprawności. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] marca 2024 r., zmienionym [...] kwietnia 2024 r. Skarżącą zaliczono do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2 kwietnia 2024r. do 31 sierpnia 2025 r. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W niniejszej sprawie uzyskanie przez Skarżącą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest okolicznością, która ma wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak bowiem wyżej wskazano, art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyklucza z kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta okoliczność w świetle art. 32 ust. 1 u.ś.r. stanowi podstawę do zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której Skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie w pełni prawidłowo zastosowało art. 32 ust. 1 u.ś.r. SKO zmieniło decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że orzekło o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2025r. Kolegium uwzględniło, że znaczny stopień niepełnosprawności został przyznany Skarżącej na czas określony (do 31 sierpnia 2025r.) a świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane od 1 lutego 2023r. na stałe. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniło Skarżącej, że w przypadku poprawy stanu zdrowia i braku kolejnych orzeczeń lekarskich o znacznym stopniu niepełnosprawności, po dacie 31 sierpnia 2025r. możliwa będzie kontynuacja pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile spełnione zostaną wszystkie przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych. Mając na względzie powyższe należy wskazać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu, które miało zastosowanie w tej sprawie nie jest możliwe pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę, która sama legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uzyskanie przez Skarżącą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 sierpnia 2025r. spowodowało, że w tym okresie nie była uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego powodu SKO na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. było zobowiązane do wydania decyzji zmieniającej, poprzez odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2025r. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.