II SA/Rz 312/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. S. G. w skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] wskazał, że nie stać go na opłacenie kosztów sądowych i w związku z tym wniósł o zwolnienie go od związanego z nią wpisu. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podnosząc, że "nie ma pieniędzy na opłacenie sprawy", która jest trudna i skomplikowana. Wg zawartego w tym wniosku oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną (84 lata), utrzymując się z pobieranych przez siebie emerytur w wysokości 830 i 620 zł. (kwoty netto). Jako posiadany przez nich majątek wykazał dom o pow. 130 m² oraz grunt leśny o pow. 0,65 ha, zaś z ponoszonych wydatków wyszczególnił kwotowo opłaty za energię elektryczną, gaz (w tym ogrzewanie) i zakup lekarstw – odpowiednio 150, 350 i 200 zł. miesięcznie. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w kontekście powyższych przesłanek analiza udzielonych przez skarżącego informacji wskazuje na zasadność złożonego przez niego wniosku w części obejmującej koszty sądowe (pełną ich wysokość). Przy wskazanym poziomie dochodów (łącznie 1450 zł. miesięcznie) i wykazanych częściowo obciążeniach finansowych związanych z utrzymaniem domu i leczeniem należy dać wiarę twierdzeniom skarżącego co do braku środków na pokrycie całości związanych z jego udziałem w sprawie kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, tym bardziej że nie może budzić wątpliwości ponoszenie przez niego i żonę także innych niezbędnych wydatków stanowiących zazwyczaj istotne obciążenie domowego budżetu, w tym przede wszystkim na zakup żywności. W tej sytuacji za zasadne uznano przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie pierwotnie określonym przez niego w skardze, tj. zwolnienia od całości kosztów sądowych, co zwłaszcza w odniesieniu do objętego nimi wpisu od skargi gwarantuje mu jej merytoryczne rozpoznanie przez Sąd, biorący z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia i nieprawidłowości w postępowaniu przez organami administracji. Jednocześnie stwierdzono brak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku S. G. o ustanowienie adwokata, mimo że jego wstępna, pobieżna analiza mogłaby na to wskazywać. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, nawet gdyby miało to nastąpić z pewnym uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r. II OZ 1157/09 i z dnia 5 lutego 2010 r. I OZ 75/10). Także wg utrwalonego w piśmiennictwie poglądu, prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, jak bezrobotni bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia - tak B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, str. 593; wnioskodawca wraz z żoną do takich osób nie należy. W tej sytuacji, mając na uwadze wyjątkowy charakter prawa pomocy związany z jego finansowaniem ze środków publicznych oraz przyznane skarżącemu zwolnienie od kosztów sądowych, nawet pomimo doznawanych pewnych trudności finansowych, nie może on generować po stronie Skarbu Państwa dodatkowych wydatków tam, gdzie nie ma takiej rzeczywistej potrzeby i których konieczności poniesienia faktycznie nie uzasadnił; w tym zakresie należy zwrócić uwagę, że głównym argumentem skarżącego przemawiającym za ustanowieniem dla niego adwokata jest znaczny w jego ocenie stopień trudności i skomplikowania sprawy, co nie należy jednak do ustawowych przesłanek przyznawania prawa pomocy. O ile jednak uznawałby on potrzebę ustanowienia w sprawie adwokata, może chociażby przeznaczyć na to środki zaoszczędzone z uwagi na aktualną porę roku na ogrzewaniu. Odmowa uwzględnienia wniosku w tej części - odmiennie niż w przypadku kosztów sądowych - w żaden sposób nie ograniczy jego prawa do sądu. Obowiązku reprezentacji stron przez fachowych pełnomocników na jakimkolwiek etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie przewidują także normujące go przepisy (z wyjątkiem wymogu sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia). Jak wskazano już powyżej, Sąd z urzędu bierze pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, z mocy przepisów prawa ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza prawa skarżącego jako strony postępowania. Z podanych przyczyn, wobec niewykazania przez wnioskodawcę przesłanki przemawiającej za pozytywnym załatwieniem całości jego wniosku, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.