II SA/Rz 314/09

Referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2009 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. reprezentowanej przez adwokata J. W., o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie, Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. sygn. akt [...], wydane w przedmiocie zaopiniowania wstępnego podziału nieruchomości, -postanawia- 1. zwolnić J. P. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w połowie pełnej wysokości, 2. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Sygn. II SA/Rz 314/09 Uzasadnienie Pełnomocnik J. P. w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) złożył w imieniu swej mocodawczyni wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi. Albowiem skarżącą w treści wniosku PPF nie oznaczyła wyraźnie, o którą z instytucji prawa pomocy się ubiega, referendarz sądowy pismem z 18 maja 2009 r. wezwał pełnomocnika strony o wyjaśnienie tej kwestii. Pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi poinformował, że jego mocodawczyni ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, czyli w szerszym zakresie niż wynikało to z treści sformułowanej przez niego skargi. Do chwili obecnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) nie zakończył postępowania ze skargi J. P. na postanowienie SKO. Na obecnym etapie postępowania strona skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu stałego od skargi w wysokości 100 zł (podstawa prawna: § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Wniosek o prawo pomocy został uzasadniony podeszłym wiekiem skarżącej. Według Strony, niewielka emerytura jest w znacznej części przeznaczana na zakup lekarstw oraz pokrycie pozostałych kosztów leczenia. J. P. nie posiada innych niż emerytura źródeł dochodu. Z załączonego do wniosku PPF dowodu przekazu wynika, że strona utrzymuje się z emerytury w wysokości 1030,93 zł netto (kwota – 1219,70 zł brutto). Skarżąca żyje samotnie, zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 100 m². Oprócz domu, strona nie oznaczyła we wniosku, że dysponuje nieruchomościami. Z akt administracyjnych oraz dokumentów załączonych do skargi wynika jednak, że J. P. jest właścicielem nieruchomości o pow. 0,1055 ha (wypis skrócony z rejestru gruntów karta akt sądowych nr 10). Według uzasadnienia wniosku PPF, skarżącej nie jest stać na uiszczenie wpisu sądowego gdyż musi się liczyć ze znacznymi kosztami zakupu lekarstw. W pkt 11 wniosku PPF J. P. zwróciła uwagę na swój stan zdrowia oraz wiek. Stwierdzono, co następuje: W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej J. P. dotyczy wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dlatego też powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłat i wydatków sądowych bez uszczerbku na poziomie swego koniecznego utrzymania. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje unormowanie zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Powołany przepis obliguje rozpoznającego wniosek do zniesienia kosztów postępowania sądowego, jeżeli uiszczenie tych kosztów spowodowałoby zagrożenie dla poziomu koniecznego utrzymania strony wnioskującej o prawo pomocy. Poziom utrzymania koniecznego można określić jako właściwy dla oznaczonej osoby fizycznej oraz członków jej gospodarstwa domowego poziom niezakłóconej realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Potrzebami, bez których zaspokojenia nie można byłoby w aktualnych warunkach rozwoju cywilizacyjnego egzystować są m.in.: potrzeby związane z pokryciem kosztów zamieszkania, zakupem podstawowych produktów żywnościowych, niezbędnych lekarstw, inne koszty leczenia (np. koszty dojazdu do lekarza, rehabilitanta, koszty zakupu żywności niezbędnej ze względu na zalecaną dietę), wydatki na edukację, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. II GZ 112/08, niepubl., np. dojazd do placówki oświatowej, zakup podręczników i innych pomocy szkolnych). Rygorystyczne warunki przyznania prawa pomocy mają na celu ochronę środków publicznych a przez to zdolność realizacji zadań przez instytucje państwowe. W świetle nadesłanych do Sądu oświadczeń i dokumentów wypada stwierdzić, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnej kwoty kosztów sądowych, do których może zostać zobowiązana w toczącym się postępowaniu. W niniejszej sprawie skarżąca J. P. nie uiściła wpisu sądowego, zaś prawdopodobne koszty postępowania przed WSA mogą dotyczyć obowiązku uiszczenia opłat kancelaryjnych, wpisu sądowego od środków odwoławczych. Z całą pewnością uzyskiwane przez Skarżącą miesięczne dochody nie pozwolą na poniesienie ewentualnych ciężarów kosztów sądowych bez uszczerbku dla codziennego utrzymania. Przy uwzględnieniu wydatków wnioskodawczyni, kwota jej dochodów netto nie wystarczyłaby do uiszczenia pełnej wysokości wpisów sądowych oraz pokrycia opłat za energię elektryczną, wodę żywność czy lekarstwa. Nie można tu także pominąć stanu zdrowia skarżącej, który z uwagi na konieczność zakupu drogich lekarstw, musi negatywnie wpływać na Jej możliwości finansowe. Wniosek o prawo pomocy nie może zostać rozpoznany dla J. P. w całości pozytywnie. Wypada przypomnieć, iż na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane jedynie takiej osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku na poziomie utrzymania koniecznego. Skarżąca otrzymuje stałe dochody oraz posiada wartościowe składniki majątkowe. Potrzeby mieszkaniowe strony są w całości zaspokojone. J. P. korzysta z usług profesjonalnego prawnika. Niebagatelny argument dotyczy wysokości kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Koszty te ze względu na przedmiot sprawy nie należą do wysokich. Wpis sądowy od skargi na postanowienie organu administracji publicznej wynosi 100 zł. W takiej samej wysokości należy uiścić opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia do wyroku WSA o oddaleniu skargi. Obowiązek uiszczenia tej opłaty jest przy tym hipotetyczny. Opłaty kancelaryjnej nie ponosi strona skarżącą, jeżeli WSA uzna jej skargę za zasadną. Poza tym, wpis należy z tytułu wniesienia skargi kasacyjnej stanowi jedynie połowę wpisu należnego od skargi. Wymienione wyżej obciążenia będą ponoszone przez J. P. jednorazowo. Ponadto poszczególne opłaty sądowe są rozłożone w czasie. Z tych powodów wpłata połowy należności związanej z niniejszym postępowaniem nie spowoduje jakiegokolwiek obniżenia zdolności skarżącej do ponoszenia wydatków o charakterze niezbędnym. Posiadane przez skarżącą możliwości finansowe nie pozwalają zwolnić jej od pełnej kwoty kosztów sądowych. Przyznanie J. P. uprawnienia do uiszczenia wyłącznie połowy pełnej kwoty kosztów sądowych będzie rozstrzygnięciem adekwatnym do ustalonych na podstawie wniosku PPF realnych zdolności finansowych J. P. Wypada dodać, że w podobny sposób oceniono wniosek J. P. w postanowieniu referendarza WSA z 28 lipca 2008 r. o sygn. II SA/Rz 642/06. W wymienionej sprawie strona co prawda uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych w całości (jednocześnie odmówiono ustanowienia adwokata z urzędu), jednakże wysokość kosztów sądowych była o wiele wyższa, gdyż wpis sądowy z tytułu wniesienia skargi wynosił 500 zł. Na obecnym etapie postępowania przyznanie stronie prawa pomocy oznacza, że J. P. będzie zobowiązana do pokrycia wpisu sądowego w wysokości 50 zł, a nie 100 zł. Z wyżej powołanych powodów orzeczono jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 245 § 3 i 4, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.