II SA/Rz 316/09

5 czerwca 2009 r. POSTANOWIENIE Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku H.G., o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu, w sprawie ze skargi H. G. na decyzję, Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych miejscowości H., -postanawia- 1. zwolnić skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata z urzędu. Sygn. II SA/Rz 316/09 Uzasadnienie Wnioskiem złożonym osobiście w dniu 6 maja 2009 r. H. G., uprzednio wezwana do uiszczenia wpisu sądowego, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Złożony przez wymienioną osobę wniosek dotyczy sprawy o sygn. akt II SA/Rz 316/09 wszczętej ze skargi H. G. na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], uchylającą decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Sprawa o podanej wyżej sygnaturze nie została zakończona przed WSA prawomocnym orzeczeniem. Na obecnym etapie postępowania strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł, z tytułu wniesienia skargi na decyzję SKO. Ponieważ wniosek skarżącej nie zawierał wszystkich istotnych dla sprawy informacji, referendarz sądowy pismem z dnia 18 maja 2009 r. postanowił wezwać H. G. do: 1) wyjaśnienia powodów podania wydatków na zakup opału na zimę w maju 2009 r., 2) podania kwoty wydatków w skali miesiąca na zakup energii elektrycznej, gazu, wody, utrzymania telefonu, 3) wyjaśnienia czy członkowie rodziny skarżącej posiadają telefony komórkowe oraz pojazdy mechaniczne; jeżeli rodzina posiada pojazdy samochodowe należy podać ich nazwę oraz rok produkcji, 4) podania potrzeby zaciągnięcia pożyczki oraz nadesłania dowodów potwierdzających zawarcie umowy pożyczki, 5) wyjaśnienia rodzaju działalności rolniczej prowadzonej na nieruchomości rolnej o pow. 1,06 ha, 6) podania imion i nazwisk wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z datą ich urodzin oraz stopniem pokrewieństwa ze skarżącą (rubryka o nr 6 wniosku PPF o tytule "Stan Rodzinny" nie została w ogóle wypełniona przez wnioskodawczynię). Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do Sądu w dniu 22 maja 2009 r. Strona odpowiedziała na wszystkie pytania sformułowane w treści wezwania referendarza sądowego. Nie przedstawiono jednak dowodów potwierdzających zaciągnięcie pożyczki bankowej. Zdaniem strony okoliczności dotyczące pożyczki są jej prywatną sprawą. Biorąc pod uwagę etap postępowania sądowoadministracyjnego, na jakim znajduje się sprawa o sygn. II SA/Rz 316/09, skarżąca oprócz obowiązku uiszczenia kwoty 200 zł., może w zależności od okoliczności zostać wezwana do pokrycia wpisu sądowego od wnoszonych w sprawie środków odwoławczych (zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania) i opłat kancelaryjnych. Ponadto, do kosztów postępowania sądowego należy zaliczyć wynagrodzenie pobierane przez fachowego pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej instancji. Stwierdzono, co następuje: H. G. w niniejszej sprawie ubiega się o najszerszy zakres prawa pomocy. Jej wniosek obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych, ale również ustanowienie adwokata. Wobec tego powinna wykazać, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Do wykazania takiej sytuacji zobowiązuje stronę postępowania sądowoadministracyjnego art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Ciężary wykazania warunków przyznania prawa pomocy obciążają wyłącznie wnoszącego o prawo pomocy. Inkwizycyjność sądu ogranicza się do wzywania wnioskującego o usunięcie braków formalnych oraz merytorycznych wniosku. Należy dodać, że przedstawiane przez skarżącego oświadczenia i dowody podlegają swobodnej ocenie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania wniosku. Zdolność do ponoszenia kosztów postępowania ocenia się na podstawie całokształtu okoliczności istotnych dla kwestii przyznania prawa pomocy. Wyznaczony do rozpoznania wniosku referendarz sądowy nie może uznać za udowodnione takie twierdzenie wnioskującego, którego wiarygodność będą podważać zebrane w sprawie dowody oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego. Nie ulega wątpliwości, iż przyznanie prawa pomocy w jakiejkolwiek części na podstawie okoliczności nieodpowiadających prawdzie obiektywnej skutkować będzie nieuzasadnionym pozbawieniem Skarbu Państwa należnych mu dochodów. W oparciu o wniosek PPF oraz nadesłane dodatkowe oświadczenia skarżącej ustalono następujące okoliczności dochodowe i majątkowe wnioskodawczyni: strona wraz z mężem S. G. posiada majątek w postaci domu o powierzchni 120 m², nieruchomość rolną o pow. 1,06 ha. Łączne dochody obojga małżonków zostały określone na kwotę 1’900 zł., miesięcznie. H. G. uzyskuje pożytki z prowadzonego gospodarstwa w postaci produktów żywnościowych takich jak ziemniaki, owoce, warzywa, nabiał. Małżeństwo G. nie posiada samochodu, dysponuje natomiast telefonem komórkowym tzw. telefon "na kartę". Członkowie rodziny korzystają z tego aparatu rzadko i w nagłych wypadkach. Koszty bieżącego utrzymania rodziny G. to w szczególności: koszty lekarstw i rehabilitacji - 150 zł, energia elektryczna, gaz, woda - 400 zł, opał na zimę i telefon - 300 zł. Strona oświadczyła, że ponosi koszty pożyczki zaciągniętej na remont, jednak nie nadesłała dowodów potwierdzających to oświadczenie twierdząc, że jest to jej prywatna sprawa. Ponieważ nie nadesłano dowodów zawarcia umowy pożyczki, twierdzenia wnioskodawczyni o ponoszeniu kosztów spłaty tego zobowiązania nie można uznać za odpowiadające rzeczywistości. Należy wyjaśnić stronie, że składając wniosek o prawo pomocy wyraziła zgodę na wyjawienie swego majątku nie tylko Sądowi, ale i pozostałym uczestnikom postępowania. Nie wykonując wezwania do nadesłania dowodów potwierdzających prawdziwość złożonych twierdzeń strona musi liczyć się z konsekwencją uznania ich za nieudowodnione. Po zestawieniu ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności życia H. G. oraz pozostałych członków jej gospodarstwa domowego do istniejących i przyszłych ciężarów kosztów niniejszego postępowania, wypada stwierdzić, iż uzyskiwane przez skarżącą dochody oraz posiadany majątek nie pozwolą w pełni sprostać tym ciężarom. Uiszczenie opłat sądowych w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej oraz jej męża. Uszczerbek ten mógłby polegać na niemożliwości pokrycia niezbędnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w szczególności kosztów zakupu lekarstw czy niezbędnych do życia nośników energii. Ocena przedstawionych dowodów nie pozwala jednak na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata. Przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia zastosowanie instytucji prawa pomocy w ograniczonym zakresie. Na chwilę wydawania rozstrzygnięcia, H. G. niewątpliwie spełnia warunki uzależniające przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy jednak wyłącznie w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżąca posiada wartościowy majątek w postaci domu oraz nieruchomości. H. G. a także jej mąż otrzymują stałe dochody; ich potrzeby mieszkaniowe są w całości zaspokojone. Małżeństwo nie ponosi kosztów utrzymania innych osób. Wykazane składniki majątku nie pozwalają stwierdzić, że sytuacja materialna wnioskującej jest bardzo zła. Nie odbiega ona znacząco od sytuacji innych rodzin żyjących w aktualnych warunkach społeczno – gospodarczych. Reasumując, uzyskiwane przez skarżącą dochody oraz posiadany majątek pozwolą uiścić H. G. koszty zastępstwa adwokackiego, bez obawy o zachowanie poziomu utrzymania niezbędnego. W wystarczający sposób finansowy ciężar procesu sądowego wobec wnioskodawczyni złagodzi pełne zwolnienie od kosztów sądowych niniejszej sprawy. W analogiczny sposób WSA ocenił sytuację H.G. w postanowieniu z dnia 19 maja 2006 r. sygn. II SA/Rz 249/06. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia po myśli art. 245 § 3 i 4 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.