II SA/Rz 330/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi L. W. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 958/07 o uwzględnieniu skargi O.G. Przesyłowych G.. oddział w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2007 r., Nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, - postanawia - 1) zwolnić L. W. od kosztów sądowych w pełnej ich wysokości, 2) odmówić ustanowienia adwokata. Skarżący L. W. w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. II SA/Rz 958/08, zwrócił się do Sądu pierwszej instancji o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte ze skargi wyżej wymienionego o wznowienie postępowania zostało zakończone postanowieniem z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. II SA/Rz 330/09. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że zamiarem L. W. jest zaskarżenie postanowienia WSA o odrzuceniu jego skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzono, co następuje: wniosek L.W. dotyczy dwóch instytucji składających się na prawo pomocy tj. zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Oznacza to, że strona powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w tym kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Oświadczenie L.W. zawarte we wniosku nie budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością. Dlatego też istnieją podstawy do rozpoznania jego żądania w sposób merytoryczny poprzez odniesienie jego sytuacji majątkowej i rodzinnej do warunków uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie tego prawa. Na obecnym etapie postępowania sądowego koszty, do których poniesienia może zostać zobowiązany wnioskodawca zawężają się jedynie do kwoty wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, jakie przysługuje fachowemu pełnomocnikowi oraz do opłat sądowych. Wpis sądowy należny z tytułu wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na przedmiot sprawy wynosi 250 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Odnosząc się do żądań skarżącego, wypada uznać, iż wskazane przez niego składniki majątku jak również uzyskiwane kwoty świadczeń pieniężnych nie pozwolą ponieść kosztów sądowych w pełnej ich wysokości. L. W. wykazał, iż jego sytuacja dochodowa jest wyjątkowa. Jednak posiadanie stałych dochodów, pozwalających na zaoszczędzenie pewnych kwot oraz lokalu mieszkalnego, pozwala przyznać prawo pomocy wyłącznie w zakresie częściowym. Innymi słowy, strona nie wykazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ten wniosek znajduje oparcie w następujących faktach. L.W. wraz ze swą żoną utrzymuje się z emerytur w łącznej wysokości 1584,86 zł. Podana kwota jest kwotą netto, co wynika z treści kserokopii wyciągu z rachunku bankowego załączonego do wniosku PPF. Strona w treści wniosku PPF wyjawiła, iż w związku ze swym koniecznym utrzymaniem ponosi wydatki w kwocie ok. 900 zł. Wydatki te wiążą się z zakupem energii, wody, usług telefonicznych, odprowadzeniem ścieków, leczeniem. Strona nie uwzględniła w swoim oświadczeniu kosztów związanych z zakupem żywności. Skarżący oraz jego żona dysponują domem o pow. 100 m² oraz nieruchomością rolną o pow. 0,90 ha. Wnioskujący o prawo byłby w bardzo złej sytuacji majątkowej powodującej konieczność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli dochody netto rodziny byłyby niższe lub nie przekraczałyby znacząco poziomu kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Podstawę dla ustalenia kwot kryterium dochodowego stanowi próg interwencji socjalnej. Przydatność kryteriów dochodowych dla potrzeb wyznaczania poziomu utrzymania koniecznego osoby fizycznej wynika z podstaw, jakimi kieruje się Instytut Pracy i Sprawa Socjalnych przy określaniu progu interwencji socjalnej. Kryteria te zostały wskazane w przepisach rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej (Dz. U. nr 211, poz. 1762; zwane dalej rozporządzeniem w sprawie progu interwencji). Podane w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r., o pomocy społecznej /Dz.U. z 2008r. nr 115 poz. 728; zwana dalej u.p.s./ kwoty kryterium dochodowego dają obraz poziomu dochodów, które mogą wystarczyć wyłącznie na pokrycie wydatków niezbędnych a za takie mogą być z pewnością uznane wydatki wymienione w § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie progu interwencji (tj. wydatki na żywność, mieszkanie, odzież i obuwie, edukację, ochronę zdrowia i higienę, transport i łączność, kulturę, sport i wypoczynek). Można być pewnym, że w sytuacji, gdy dochody netto strony i pozostałych osób tworzących wspólne gospodarstwo domowe będą utrzymywać się na poziomie kryteriów dochodowych z art. 8 u.p.s., to osoba wnioskująca o prawo pomocy nie będzie dysponować środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W aktualnym stanie kryterium dochodowe przyznania pomocy pieniężnej dla dwuosobowej rodziny wynosi 702 zł netto (art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s.). Wynika z tego, że łączny dochód rodziny L. W. znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Należy też dodać, że wnioskujący poza swą żoną nie ma nikogo na swym utrzymaniu, jego dochody są stałe zaś potrzeby mieszkaniowe w całości zaspokojone. Te fakty nie pozwalają stwierdzić, że L.W. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazania braku możliwości pokrycia jakichkolwiek kosztów utrzymania wymaga od wnoszącego o prawo pomocy art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. NSA w jednym ze swych orzeczeń zauważył, iż brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania to sytuacja, w której skarżący nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i nie posiada żadnych środków, z których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów procesu (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2005r. o sygn. akt FZ 805/04, niepubl., postanowienie z dnia 21 lutego 2008r. sygn. I FZ 38/08, niepubl.). Jednocześnie należy przyznać, iż uszczerbek na poziomie utrzymania koniecznego L. W. powstałby, jeżeli miałby on ponieść wszystkie ciężary procesu sądowego, czyli koszty sądowe oraz wynagrodzenie dla zawodowego pełnomocnika. Adekwatną do ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego pomocą ze strony Sądu będzie zniesienie wszelkich kosztów sądowych, jakie w przyszłości powstaną w sprawie o sygn. II SA/Rz 330/09. Zniesienie wszelkich kosztów sądowych uchroni stronę przed zachwianiem podstaw egzystencjalnych jego rodziny. Na marginesie warto dodać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stronie ubiegającej się o prawo pomocy w zakresie całkowitym, nie narusza zasady związania sądu i referendarza sądowego granicami wniosku o prawo pomocy. Dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie mniejszym niż strona wnioskuje należy oprzeć na regule a maiori ad minus. W podobny sposób oceniono sytuację dochodową L. W. w prawomocnym postanowieniu referendarz sądowego z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. II SA/Rz 958/07. Okoliczności stanowiące podstawę tego orzeczenia nie uległy znaczącej zmianie wobec stanu na dzień rozpoznawania niniejszego wniosku o prawo pomocy. Na zwolnienie od pełnej kwoty kosztów sądowych wpływa wynikający z inflacji wzrost bieżących kosztów życia w porównaniu do miesiąca sierpnia 2008 r. Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustalonym w sentencji postanowienia w oparciu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.