II SA/Rz 339/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o uregulowaniu stosunków wodnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] a także postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. do wyroku z dnia 5 lutego 2009 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania A. J. od decyzji Wójta Gminy F. z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...] w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych, utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu podano, że wskazaną wyżej decyzją Wójt Gminy F. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...] , ze względu na niewskazanie przez wnioskodawcę – A. J. przyczyn wznowienia. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej złożył A. J. przedstawiając w nim kwestie związane z wykonaniem decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r. Po dokonaniu analizy okoliczności sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 145 § 1 KPA określający podstawy wznowienia postępowania administracyjnego oraz wskazał, iż Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje również instytucję odmowy wznowienia postępowania, nie określając jednakże w tym ostatnim przypadku przesłanek takiego rozstrzygnięcia. Organ podniósł, iż w literaturze przedmiotu przyjęto, że decyzja o odmowie wznowienia postępowania może zostać wydana, gdy wznowienie nie jest możliwe m. in. z przyczyn przedmiotowych np. w sytuacji, kiedy strona powołuje się na zarzuty inne niż określone w art. 145 i 145a KPA. W ocenie SKO, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wskazaną wyżej decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r, wobec braku wskazania przez A. J. podstawy, w oparciu o którą domaga się on wznowienia tego postępowania, przy czym podstaw tych wyżej wymieniony nie wskazał tak na wezwanie organu I, jak tez i II instancji. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2007r., VII SA/Wa 2285/06, wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2007r., II SA/Wa 107/06). Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. J., nie wskazując kierunku jej weryfikacji. Skarżący podniósł, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r. nakazywała właścicielowi działki nr [...] wykonanie rowu odwadniającego w celu zabezpieczenia jego posesji przed zalewaniem przez wodę spływającą z położonych wyżej pól. Zdaniem składającego skargę, obecny właściciel działki nr [...] nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań tj. nie wykonał rowu odwadniającego na całej długości tej działki lecz tylko na 1/3 tej długości. Ponadto rów ten - w ocenie skarżącego - jest zamulony i nikt go nie konserwuje. Powyższe wskazuje, według A. J. na naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, który zakazuje właścicielowi gruntu odprowadzać wody na grunty sąsiednie, jak też nakazuje mu usuwanie przeszkód utrudniających swobodny przepływ wody. Skarżący podkreślił, iż podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r. stanowi art. 145 § 1 pkt 5 KPA tj. nowe, istotne dla sprawy okoliczności w postaci niewywiązywania się przez Wójta Gminy W. ze swoich zobowiązań jako właściciela działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumenty przedstawione uprzednio w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dodatkowo zwróciło uwagę, iż podniesione w skardze kwestie powinny zostać rozpatrzone w trybie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), ewentualnie na kolejnym etapie w oparciu o ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 KPA lub w innych przepisach. Zaznaczyć także trzeba, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a ponadto stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której wyczerpane zostały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej określone w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 KPA, co spowodowało konieczność uwzględnienia niniejszej skargi. Wójt Gminy F. wydając w dniu [...] lutego 2008 r. decyzję uczynił to bowiem z naruszeniem właściwości rzeczowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie dostrzegając zaś tej wady, utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Właściwość organu administracji to jego zdolność prawna do rozstrzygania określonego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu - w świetle art. 19 KPA - musi przestrzegać swojej właściwości tak rzeczowej, jak i miejscowej. Naruszenie przepisów o właściwości przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność, bez względu na to czy merytoryczne rozstrzygnięcie, zawarte w tej decyzji, jest prawidłowe. Sankcję powyższą przewiduje wspomniany wyżej art. 156 § 1 pkt 1 KPA. Zgodnie z kolei z art. 150 § 1 KPA organem właściwym w sprawie wznowienia lub odmowy wznowienia postępowania oraz prowadzenia wznowionego postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Może być nim zarówno organ, od którego pochodzi decyzja podjęta w I instancji, gdy strona nie skorzystała z możliwości wniesienia odwołania albo organ II instancji, gdy tok instancji został wyczerpany. Stosownie do art. 148 KPA podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji. Jeżeli organ ten jest równocześnie organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji, będzie on właściwy do wznowienia postępowania (o ile przyczyną wznowienia nie jest jego działalność - art. 150 § 2 KPA) z uwagi na treść cytowanego wyżej art. art. 150 § 1 KPA. Natomiast w sytuacji gdy organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji, jest organ odwoławczy, organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie o wznowienie postępowania (bądź jak w niniejszej sprawie organ wyznaczony do załatwienia sprawy), przekazuje je wraz z kompletem akt sprawy do organu właściwego do wznowienia postępowania. Przechodząc na grunt kontrolowanego postępowania wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie nie może budzić wątpliwości, iż od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r. złożone zostało odwołanie, w następstwie którego podjęto decyzję utrzymującą ją w mocy. Wprawdzie akta administracyjne sprawy nie zawierają tak decyzji z dnia [...] maja 2006 r., jak też rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu odwoławczym, jednakże Sąd oparł się w tym zakresie na ustaleniach Wójta Gminy F., który w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. wskazał na tę właśnie okoliczność. Również z uzasadnienia zalegającej w aktach sprawy decyzji Wójta Gminy F. z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...] wynika, iż decyzja tego organu z dnia [...] maja 2006 r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2006 r., Nr [...]. W takim stanie rzeczy należy podnieść, iż organem, który w sprawie wydał decyzję w ostatniej instancji w rozumieniu art. 150 § 1 KPA było Samorządowe Kolegium Odwoławcze. To zatem ten organ był właściwy do rozpoznania wniosku A. J. o wznowienie postępowania w sprawie uregulowania stosunków wodnych. Wobec powyższego należało stwierdzić nieważność decyzji (z dnia [...] lutego 2008 r.) wydanej w I instancji przez organ niewłaściwy w świetle art. 150 § 1 KPA, ze względu na wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 KPA. Ponadto Sąd usunął z obrotu prawnego również decyzję organu II instancji (z dnia 15 kwietnia 2008 r.), który rozpoznając odwołanie od rozstrzygnięcia organu niewłaściwego w sprawie - nie ustosunkował się do tej niewłaściwości i rozstrzygnął sprawę co do jej istoty. Utrzymanie bowiem w mocy decyzji organu I instancji podjętej z naruszeniem przepisów o właściwości oznacza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rażąco naruszyło prawo, a co za tym idzie także i wydana przez niego decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą, wymienioną z kolei w art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Sąd, nie będąc związany granicami skargi, uznał również za uzasadnione stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2007 r., Nr [...], którym wyznaczono Wójta Gminy F. do załatwienia sprawy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2006 r. Wskazując jako właściwy - w przedmiocie wymienionego wyżej wniosku A. J. - organ, który w świetle art. 150 § 1 i okoliczności sprawy nie był nim w istocie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rażąco naruszyło prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Stwierdzenie nieważności wymienionych wyżej rozstrzygnięć spowodowało, iż Sąd nie ustosunkował się do zarzutów merytorycznych skargi, ponieważ w tej sytuacji byłoby to przedwczesne. W zakresie wskazań co do dalszego postępowania podnieść należy, że wynikają one z przedstawionych wyżej rozważań, tj. sprawa zainicjowana wnioskiem A. J. o wznowienie postępowania w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych winna zostać przekazana do rozpatrzenia organowi właściwemu. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji, działając w tym zakresie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a.