II SA/Rz 359/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2008r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2008 roku, znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. K. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W związku z wezwaniem o uiszczenie wpisu od powyższej skargi w wysokości 500 zł, K. W. złożyła wniosek o zwolnienie jej od obowiązku opłacenia skargi wskazując, iż razem z mężem utrzymują się ze świadczeń emerytalnych pobieranych odpowiednio w wysokości: 646,82 zł oraz 1513,06 zł. Wnioskodawczyni podniosła, że ich wydatki wynoszą: 51 zł za gaz, 88,55 zł za energię elektryczną oraz 270 zł na lekarstwa. Stwierdziła, iż wraz z mężem nie posiadają samochodu, jak też innego pojazdu; mieszkają zaś u syna na podstawie umowy dożywocia, jednakże nie prowadzą z nim wspólnego gospodarstwa domowego. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy, zawierającym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca podała, że na lekarstwa wydaje około 350 zł, na energię elektryczną 177,10 zł, na gaz 102 zł, zaś resztę uzyskiwanych środków pieniężnych przeznacza na utrzymanie swoje i męża oraz na pomoc dla syna, u którego mieszka i który ma na utrzymaniu niepracującą żonę oraz 4 dzieci w wieku 7 – 13 lat a zarabia miesięcznie przeciętnie 900 zł. Wśród osób, które pozostają z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym wyżej wymieniona wskazała męża T. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2008r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, odmówił K. W. przyznania prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie skarżąca podniosła, iż jest ono dla niej krzywdzące bowiem wydatkowanie kwoty 500 zł stanowi znaczny uszczerbek w utrzymaniu skarżącej i jej rodziny. Dodała, iż pomoc synowi w utrzymaniu jego rodziny stanowi jej i męża obowiązek, zwłaszcza w sytuacji, gdy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawową zasadę obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie kosztów tego postępowania wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., zgodnie z którego brzmieniem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z powyższego wynika, iż instytucja prawa pomocy dotycząca zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ma charakter zupełnie wyjątkowy. Oznacza to innymi słowy, że może mieć zastosowanie w stosunku do osób o rzeczywiście ciężkiej sytuacji życiowej tj. materialnej i rodzinnej. Żądanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych mieści się w pojęciu częściowego prawa pomocy w rozumieniu art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłankę przyznania takiej pomocy ustanawia z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. a jest nią sytuacja, gdy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż ciężar wykazania wspomnianej przesłanki spoczywa na składającym wniosek o pomoc ze strony Państwa. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż wniosek K. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Ze wskazanych przez wyżej wymienioną informacji wynika, że jedynym źródłem utrzymania jej oraz męża stanowią pobierane przez nich świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2159,88 zł netto. Po zsumowaniu powołanych we wniosku wydatków na opłaty za media typu prąd czy gaz oraz zażywane lekarstwa (449 zł) pozostaje kwota około 1710 zł, która po podzieleniu wynosi po około 855 zł na osobę w rodzinie. Do obliczenia tej kwoty Sąd przyjął, iż rozbieżność zawarta w pierwotnym wniosku o prawo pomocy oraz we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, dotycząca ponoszonych wydatków, wynika z uwzględnienia przez skarżącą miesięcznego a następnie dwumiesięcznego okresu rozliczeniowego. Natomiast w odniesieniu do wskazanych przez wnioskodawczynię wydatków na lekarstwa Sąd przyjął, iż średnio wynoszą one miesięcznie 310 zł. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż rozpatrując wniosek K.W. Sąd przyjął, iż we wspólnym gospodarstwie domowym z wyżej wymienioną pozostaje jedynie jej mąż, natomiast nie należy do tego gospodarstwa ich syn wraz ze swoją rodziną. Powyższe wynika z tego, iż składając wniosek skarżąca wskazywała informacje będąc pouczona o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych bądź tez zatajenie prawdy (pouczenie o powyższej treści znajduje się w rubryce 13 formularza PPF). Dopiero po negatywnym dla niej rozstrzygnięciu, wnioskodawczyni podniosła, iż do wspólnego gospodarstwa domowego oprócz niej i jej męża wchodzi również ich syn wraz ze swoją pięcioosobową rodziną. Sąd uznaje, iż oświadczenie to zostało złożone jedynie na użytek postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Uznając zatem, iż w skład rodziny skarżącej wchodzi oprócz niej jedynie mąż T. oraz, że do dyspozycji wyżej wymienionych pozostaje kwota około 2159 zł, natomiast po odliczeniu wydatków na uiszczenie opłat za prąd, gaz oraz lekarstwa kwota 1710 zł, należy stwierdzić, iż zgromadzenie kwoty 500 zł celem opłacenia skargi pozostaje w zasięgu płatniczych możliwości skarżącej. Tym samym nie można przyjąć, żeby w przypadku uiszczenia tej kwoty powstał jakikolwiek uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wyżej wymienionej oraz jej męża. Należy równocześnie podkreślić, że uszczerbek, o którym mowa musiałby dotyczyć jedynie najbardziej podstawowych potrzeb typu potrzeba zaspokojenia głodu, potrzeba uzyskania lekarstw czy też potrzeba mieszkania. Te zaś, jak wynika z danych przedstawionych przez wnioskodawczynię są na bieżąco zaspokajane. W ocenie Sądu, nawet w razie uiszczenia kwoty odpowiadającej wysokości wpisu w sprawie, uszczerbek w zakresie tych potrzeb by nie powstał. Uwzględniwszy powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.