II SA/Rz 36/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty stałej - skargę oddala - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor", organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 4 listopada 2021 r. nr RZ.RUZ.4231.42.2021.JP, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Przemyślu (dalej: "organ I instancji") z dnia 26 sierpnia 2021 r. nr RZ.RUO.3.4700.31.2020.AJ w sprawie określenia opłaty stałej. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 624 z późn. zm.; dalej: "P.w."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 24 lutego 2020 r., organ I instancji, działając na podstawie art. 271 ust. 1 P.w., w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], ustalił podmiotowi: [...] Usługi Hotelarskie – K.W., w formie informacji nr RZ.ZUO.3.4700.31.2020.AJ, opłatę stałą za 2020 r., w wysokości 36,00 zł, za wprowadzanie oczyszczonych ścieków socjalno-bytowych z obiektów ośrodka rekreacyjno-wypoczynkowego [...] w S. do potoku K., płatną w czterech kwartalnych ratach. Następnie organ I instancji w dniu 26 sierpnia 2021 r. wydał decyzję nr RZ.ZUO.3.4700.31.2020.AJ, określającą dla ww. podmiotu opłatę stałą za usługi wodne nr RZ.ZUO.3.4700.31.2020.AJ, w wysokości 36,00 zł, za wprowadzanie oczyszczonych ścieków socjalno-bytowych z obiektów ośrodka rekreacyjno-wypoczynkowego [...] w S. do potoku K. Opłata stała została ustalona zgodnie z art. 271 ust. 5 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ilości 1,40 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,000389 m3/s, dokonanym stosownie do art. 552a P.w. - obowiązującego od 1 stycznia 2020 r. Organ I instancji wskazał, że podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty, uiścił dwie pierwsze raty z tytułu ustalonej opłaty stałej, natomiast nie uiścił pozostałych rat, których termin płatności upłynął odpowiednio w dniu 31 października 2020 r. oraz w dniu 31 stycznia 2021 r., w związku z czym zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej wysokość opłaty, zgodnie z art. 271 P.w. W odwołaniu od powyższej decyzji K.W. (dalej: "skarżący"), wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, względnie o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest rozpoznanie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Skarżący podniósł, że organ I instancji w swoich rozważaniach pominął fakt, że w październiku 2020 r. został przez niego złożony wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, będącego podstawą do naliczenia opłaty stałej. Wyjaśnił również, że jest właścicielem nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w L., IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste o numerach [...] oraz [...]. Wymienione nieruchomości są obciążone na rzecz sąsiednich nieruchomości służebnościami związanymi z: 1. prawem przechodu i przejazdu przez działkę nr [...], korzystania z oczyszczalni ścieków, prawie przyłączenia się do istniejących sieci, przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych oraz korzystania z ww. sieci i urządzeń polegającego na dostawie mediów do nieruchomości władającej za pomocą tych sieci i urządzeń oraz konserwacji sieci i urządzeń, jak też do przeprowadzenia przez nieruchomość obciążoną powyższych mediów - na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr: [...]; 2. prawem przechodu i przejazdu przez działki nr [...] i [...], korzystania ze studni głębinowych, prawie przyłączenia się do istniejących sieci, przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych oraz korzystania z ww. sieci i urządzeń polegającego na dostawie mediów do nieruchomości władającej za pomocą tych sieci i urządzeń oraz konserwacji sieci i urządzeń, jak też do przeprowadzenia przez nieruchomość obciążoną powyższych mediów - na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr: [...]. Skarżący podał, że do dnia 30 czerwca 2020 r. świadczył na rzecz właścicieli ww. nieruchomości sąsiednich usługi odpowiadające swoim zakresem treści wymienionych służebności. W wyniku wypowiedzenia wszystkich rzeczonych umów, zgodnie z treścią art. 3651 Kodeksu cywilnego, wygasł obowiązek świadczenia usług na rzecz nieruchomości sąsiednich, dlatego w ocenie skarżącego, nie jest on zobowiązany do pozostawania stroną jakichkolwiek decyzji wodnoprawnych, o których mowa w P.w., ponieważ z dniem 1 lipca 2021 r. przestał być podmiotem wykonującym jakiekolwiek czynności regulowane decyzjami wodnoprawnymi. Końcowo skarżący wyjaśnił, że w dniu 27 sierpnia 2021 r. odbyła się kontrola, której przedmiotem była gospodarka wodno-ściekowa na jego działce, zaś z protokołu kontroli wynika, że obecnie skarżący nie korzysta z oczyszczalni ścieków ani nią nie zarządza. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 listopada 2021 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący w związku z korzystaniem z usługi wodnej na podstawie udzielonego mu pozwolenia wodnoprawnego, zobowiązany jest ponosić z tego tytułu opłaty, stosownie do art. 298 pkt 1 P.w. Dyrektor wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego do dnia wydania przez organ I instancji decyzji do żadnej jednostki Wód Polskich nie wpłynął wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia udzielonego mu pozwolenia wodnoprawnego. W toku postępowania skarżący dwukrotnie wzywany był do wyjaśnienia, gdzie został złożony przedmiotowy wniosek i do dnia wydania rozstrzygnięcia w sprawie takich informacji nie udzielił. Żaden z organów Wód Polskich nie wydał decyzji potwierdzającej zaprzestanie korzystania przez skarżącego z uprawnień wynikających z ww. pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza, że nadal pozostaje ono w obrocie prawnym. Organ zaznaczył, że kwestia zaprzestania korzystania z oczyszczalni ścieków i rezygnacji z zarządzania tym obiektem, jak również wypowiedzenia umów dotyczących świadczenia na rzecz właścicieli sąsiednich działek usług związanych ze służebnościami, nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Jak wskazał, wynika to z faktu, iż pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń - art. 393 ust. 4 P.w. Pozwolenie wodnoprawne ustala jedynie warunki środowiskowe, natomiast nie reguluje spraw cywilno-prawnych oraz nie daje możliwości korzystania z gruntów prywatnych bez zgody ich właścicieli. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że z ww. protokołu kontroli wynika, że oczyszczalnia ścieków zlokalizowana na działce nr [...] w S. nadal funkcjonuje i odbiera ścieki socjalno-bytowe z podłączonych do niej 15 budynków rekreacji indywidualnej. Organ odwoławczy za bezzasadne uznał zarzuty odwołania. Wskazał, że dopóki pozwolenie wodnoprawne nie zostanie usunięte z obrotu prawnego, zasadnym będzie naliczanie opłaty stałej za usługę wodną w nim określoną. W ocenie Dyrektora, decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami P.w., a skarżący został prawidłowo pouczony o konsekwencjach niewniesienia w terminie kolejnych rat ustalonej opłaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 271 ust. 6 i 7 P.w., poprzez uznanie, że jest on podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne. Skarżący przytoczył w całości argumentację zaprezentowaną wcześniej w odwołaniu oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania wniosku w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, którego odpis załączył do skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaznaczył, że skarżący, załączając do skargi wniosek o wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w dalszym ciągu nie wyjaśnia, kiedy i gdzie został on złożony. W wykonaniu zarządzenia z dnia 9 lutego 2022 r. zwrócono się do skarżącego o wykazania, że wniosek w sprawie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego został złożony do właściwego organu. W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi na kierowane do niego wezwanie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił zawieszenia postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przedmiotem kontroli jest decyzja Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie określająca na rzecz podmiotu [...] Usługi Hotelarskie- K.W. opłatę stałą za okres od stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. za usługę wodną polegającą na wprowadzeniu oczyszczonych ścieków socjalno – bytowych z obiektów ośrodka rekreacyjno – wypoczynkowego [...] w S. do potoku K., określoną w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym przez Starostę [...] w decyzji z [...] lipca 2016 r., nr [...], w związku z zaniechaniem wykonania obowiązku ponoszenia opłaty za wymienioną usługę wodną za okres III i IV kwartał 2020 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy Prawa wodnego. Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 P.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Na podstawie art. 270 ust. 8 P.w. opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzonych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Z kolei na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 P.w. wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Na podstawie ust. 5 tego przepisu wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m³/s. Na podstawie art. 271 ust. 6 P.w. podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 6, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty w drodze decyzji. W sprawie informacją z 24 lutego 2020 r. ustalono skarżącemu opłaty za usługi wodne w wysokości 36 zł, płatne w czterech równych ratach po 9 zł: do 30 kwietnia 2020 r., 31 lipca 2020 r., 31 października 2020 r., 31 stycznia 2021 r., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250,00 zł za dobę za 1m³/s czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi w ilości 1,40 m³/h wynoszącej po przeliczeniu 0,000389 m³/s. Wysokość jednostkowej stawki opłaty stałej określona została w § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne ( Dz.U. z 2021 r. poz. 736). Skarżący nie zgadza się z tym stanowiskiem, całkowicie negując zasadność ponoszenia tej opłaty od lipca 2020 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak również we wniesionej skardze podnosił, że w październiku 2020 r. złożył wniosek o wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego i do dnia rozpoznania skargi postępowanie nie zostało zakończone. Wskazał również, że jest właścicielem nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w L., IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste [...] oraz [...]. Wskazane nieruchomości są obciążone na rzecz nieruchomości sąsiednich służebnościami, które zostały wypowiedziane 30 czerwca 2020 r., a zatem również usługi wodne określone w pozwoleniu wodnoprawnym przestały od 1 lipca 2020 r. być świadczone w zakresie tam opisanym, a zatem opłata za nie jest nienależna. W sporze Sąd przyznaje rację organowi. Bezsporne jest, że skarżący korzysta z pozwolenia wodnoprawnego, wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] lipca 2016 r., nr [...] na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków socjalno – bytowych z obiektów Ośrodka Wypoczynkowego [...] w S., oczyszczanych na mechaniczno – biologicznej oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce nr [...] istniejącym wylotem zlokalizowanym na działce [...], S. do wód potoku K. ( dz. nr [...], obręb: [...]). W sprawie nie wykazano by wniosek o wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego został złożony do organu. Również skierowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego wezwanie do pełnomocnika o wyjaśnienie powyższych wątpliwości, w związku ze złożonym wnioskiem o zawieszenie postępowania sądowadministracyjnego z tego powodu, pozostało bez odpowiedzi. Na tej podstawie Sąd odmówił zawieszenia postępowania – postanowienie z 8 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 36/22. W związku z powyższym za bezzasadne należało ocenić zarzuty skarżącego o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego. Ewentualne ustalenia pomiędzy stronami dotyczące wzajemnych stosunków cywilnoprawnych pozostają bez wpływu na ważność udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, które co należy podkreślić jest uregulowane aktem administracyjnym, i jego wzruszenie może nastąpić jedynie w prawem przewidzianej formie, czego skarżący nie dowiódł. Sąd nie ma również wątpliwości co do prawidłowości ustalonej opłaty. Jednostkowa stawka opłaty wynika z wcześniej powołanego rozporządzenia i wynosi 250 zł na dobę za 1 m³/s. Z kolei druga zmienna, od której uzależniona jest opłata tj. maksymalna ilość ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażona w m³/s wynika z pozwolenia wodnoprawnego. Wprawdzie w pozwoleniu wodnoprawnym z 2016 r., którym dysponuje skarżący wielkość ta została określona została w m³/dobę, jednak w aktualnym stanie prawnym nie stanowi to przeszkody w dokonaniu odpowiedniego przeliczenia. Na mocy art. 1 pkt 88 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2170) dodano art. 552a, który stanowi: "W przypadku, gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane nie określa zakresu korzystania z wód w m3/s, ustalenia wysokości opłaty stałej za usługi wodne, o których mowa w art. 271 ust. 2-5, dokonuje się z uwzględnieniem wyrażonych w m3 na godzinę maksymalnych ilości możliwych do: 1) pobrania wód podziemnych albo powierzchniowych, 2) odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, 3) odprowadzania do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, 4) wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi - określonych w pozwoleniach wodnoprawnych albo pozwoleniach zintegrowanych i przeliczonych na m3/s." Zgodnie z art. 9 ustawy nowelizującej, przepisy art. 552a ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się po raz pierwszy do opłat stałych za usługi wodne dopiero za 2020 r. W ten sposób usunięto dotychczasowych wątpliwości co do sposobu ustalania tej wielkości. W świetle powyższego w pełni uprawnione było skorzystanie przez organy ze wskazanego przelicznika i na jego podstawie ustalenie opłaty za 2020 r. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.