II SA/Rz 381/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: AWSA Jolanta Ewa Wojtyna po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2006r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] grudnia 2005 roku w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu z akt emerytalnych - postanawia - odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] października 2005 roku T. G. złożył skargę na pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział (powoływany dalej jako ZUS Oddz.). Jej podstawą faktyczną była odmowa wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu z akt emerytalno-rentowych, w oparciu o który ZUS Oddz. podjął czynności weryfikacyjne, które doprowadziły do wydania decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia emerytalnego przysługującego z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski. Pismem z dnia [...] października 2005 roku ZUS Oddz. wyjaśnił, iż nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi. Pismem z dnia [...] listopada 2006 roku T. G. zwrócił się z jednoznacznym wnioskiem o wydanie mu uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego treści wynikało, iż osoba która go sporządziła, żąda weryfikacji podstaw przyznanego mu świadczenia. Jako podstawę prawną żądania wskazano art. 73 § 2, 74 § 2 w związku z art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071, powoływana dalej jako kpa) oraz art. 124 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998r. Nr 137, poz. 887, powoływana dalej jako ustawa systemowa). Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 roku ZUS Oddz. Inspektorat w M. odmówił wydania żądanego odpisu ze względu na brak zgody osoby, która ów dokument sporządziła. W uzasadnieniu postanowienia zawarto pouczenie, iż stosownie do treści art. 83b ustawy systemowej nie przysługuje na nie zażalenie. Pismem z dnia [...] grudnia 2006 roku T. G. zwrócił się do ZUS Oddz. o uzupełnienie w/w postanowienia zarówno co do samego rozstrzygnięcia jak i pouczenia o prawie wniesienia zażalenia (odwołania). Pismem z dnia [...] stycznia 2006 roku ZUS Oddz. odmówił uzupełnienia przedmiotowego postanowienia. W dniu [...] stycznia 2006 roku T. G. wniósł do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 roku. Wywiódł w nim, iż wbrew pouczeniu zawartym w przedmiotowym postanowieniu przysługuje mu prawo jego zaskarżenia. Na poparcie swych twierdzeń powołał się na treść art. 74 § 2 kpa. Pismem z dnia [...] marca 2006 roku, znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych stwierdził, iż zarzuty stawiane w zażaleniu są niezasadne. Dalej wskazano, iż dane zawarte w aktach emerytalno-rentowych "objęte są tajemnicą służbową jako dane z zakresu dóbr osobistych człowieka, które to dobra chronione są przepisami ustawy z dnia 29 września 1997 roku o ochronie danych osobowych". W dniu 19 kwietnia 2006 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga T. G. na postanowienie ZUS Oddz. z dnia [...] grudnia 2005 roku o odmowie wydania uwierzytelnionego odpisu z akt emerytalno-rentowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotowy zakres sądowej kontroli administracji publicznej został ukształtowany treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Obejmuje on - pomijając pewne wyjątki - całokształt działalności administracji publicznej. Stosownie do treści § 2 pkt 2 w/w przepisu skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie lub też rozstrzygające sprawę co do istoty. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż skarga na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, którego przedmiotem jest odmowa wydania uwierzytelnionego odpisu z akt emerytalno- rentowych wykracza poza wyżej wskazany zakres sądowej kontroli administracji publicznej i z tych przyczyn, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., podlega odrzuceniu. Regulacja dotycząca postępowania emerytalno-rentowego, co do zasady, zawarta jest w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeniach. Z przepisów rozdziału 8 wzmiankowanej ustawy można wywieść ogólną regułę, iż od decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z powyższego wynika więc, iż ustawa ta w sposób autonomiczny w stosunku do kpa reguluje postępowanie odwoławcze od decyzji organów emerytalno-rentowych. Złamaniu podlega obowiązująca na gruncie kpa zasada, iż odwołanie od decyzji organu I instancji rozpoznaje organ administracyjny wyższego stopnia. Konsekwencją takiej regulacji jest treść art. 83b ustawy systemowej. Zgodnie z ust. 1 wskazanego przepisu jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Stosownie zaś do treści ust. 2 od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje. Z jednoznacznej treści cytowanego przepisu wynika, po pierwsze, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje postanowienia wyłącznie w kwestiach niekończących postępowania w sprawie, a po drugie, że postanowienia te są niezaskarżalne. Uruchomienie postępowania zażaleniowego nie jest - jak chciałby tego skarżący - dopuszczalne poprzez zastosowanie art. 123 ustawy systemowej. Stosownie do treści tego przepisu w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Cytowany przepis należy rozumieć w ten sposób, iż do wyłączenia stosowania przepisów kpa nie jest konieczna jednoznaczna, normatywna wypowiedź o braku możliwości ich zastosowania, lecz wystarczy, że przepisy ustawy systemowej zawierają regulacje w swej treści odmienne od tych zawartych w kpa i tym samym świadczące o swej autonomiczności. Jeżeli zatem ustawa systemowa w rozdziale 8 zatytułowanym "Obowiązki ubezpieczonych oraz tryb odwoławczy" reguluje kwestię zaskarżalności postanowień wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to w tej materii przepisy kpa zastosowania mieć nie mogą. Przyjęcie, iż na takie postanowienia przysługuje zażalenie w oparciu o stosowne przepisy kpa doprowadziłoby do różnicowania postępowania odwoławczego w zależności od rodzaju wniesionego środka - w razie wniesienia odwołania właściwy do jego rozpoznania byłby sąd powszechny działający w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego, w razie zaś wniesienia zażalenia (w tej samej sprawie) właściwy byłby odpowiedni organ administracyjny działający w oparciu o kpa. Wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowień incydentalnych wyklucza możliwość takiej interpretacji przepisów i przesądza jednocześnie o tym ,iż postanowienia te podlegają sądowej kontroli wraz z rozpoznaniem odwołania na decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Od decyzji, której przedmiotem jest wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego przysługującego z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski przysługuje - stosownie do treści art. 83 ust. 2 ustawy systemowej - odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Jak wynika z akt sprawy postępowanie takie toczy się przed Sądem Okręgowym, Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. Kontrola postanowień niezaskarżalnych, wydanych w toku postępowania przez ZUS Oddz. należeć będzie zatem do tego właśnie sądu. Podsumowując należy więc stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie z [...] grudnia 2005 roku o odmowie wydania uwierzytelnionego odpisu z akt emerytalno- rentowych nie jest postanowieniem na które przysługuje zażalenie, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty i w konsekwencji nie jest postanowieniem, na które przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając całość powyższego na uwadze Sąd w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę.