II SA/Rz 394/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia A Sp. z o.o. na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2019 r. II SA/Rz 394/19 wydanego w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu rzeczy bez wymaganego zezwolenia - p o s t a n a w i a - I. uchylić postanowienie zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2019 r. II SA/Rz 394/19 dotyczące zwrotu kosztów postępowania sądowego; II. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej A Sp. z o.o. kwotę 2 217 zł /słownie: dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. II SA/Rz 394/19 U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2019 r. II SA/Rz 394/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lutego 2019 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego w [...] z [...] października 2018 r. nr [...] (pkt I) oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej A Sp. z o.o. (reprezentowanej przez adwokata) kwotę 897 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II). W skierowanym za pośrednictwem WSA w Rzeszowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażaleniu na rozstrzygnięcie zawarte w pkt II tego wyroku reprezentujący skarżącą Spółkę adwokat zarzucił błędne zastosowanie art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) w sytuacji, gdy zastosowanie powinien znaleźć art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia. Zawnioskował o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a., na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. W myśl natomiast art. 195 § 2 P.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Stosownie do art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (warunkiem ich zasądzenia jest złożenie w tym zakresie stosownego wniosku, gdyż zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a., strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 P.p.s.a.); koszty sądowe obejmują m.in. opłaty sądowe (art. 211 P.p.s.a.), którymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 P.p.s.a.). Za niezbędny w celu dochodzenia swych praw należy uznać wydatek (17 zł) ponoszony przez stronę z tytułu złożenia w postępowaniu sądowym dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z częścią IV załącznika "Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia" ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz.U. z 2019 r., poz. 1000 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca była reprezentowana przez adwokata, któremu udzieliła pełnomocnictwo do reprezentowania przed sądami administracyjnymi, zaś wniosek o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych został zgłoszony w skardze. Wobec powyższego, na koszty postępowania poniesione przez skarżącą Spółkę składa się wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata skarbowa od przedłożenia pełnomocnictwa. W pkt II wydanego w sprawie 24 czerwca 2019 r. wyroku Sąd tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądził od DIAS na rzecz strony skarżącej kwotę 897 zł (400 zł – wpis od skargi, 480 zł – wynagrodzenie pełnomocnika i 17 zł – opłata skarbowa). W sprawie – stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - wpis od skargi został ustalony jako wpis stosunkowy uzależniony od wartości przedmiotu zaskarżenia (stanowiła go nałożona na Spółkę kara pieniężna w wysokości 10 000 zł). W sytuacji zatem, gdy przedmiot zaskarżenia dotyczył należności pieniężnej, trafnie podniósł w zażaleniu pełnomocnik strony skarżącej, że podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika będącego adwokatem powinien stanowić § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w/w rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2), a nie jak przyjęto zasądzając koszty postępowania sądowego w pkt II wyroku z 24 czerwca 2019 r., wynikająca z ust. 1 pkt 1 lit. c) tego paragrafu (dotyczącego tzw. innych spraw, tj. takich, w których przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna albo decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego) kwota 480 zł. Wg § 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, stawka minimalna przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 5 000 zł do 10 000 zł wynosi 1 800 zł i tyle powinna w sprawie wynosić kwota należna stronie skarżącej tytułem wynagrodzenia reprezentującego ją pełnomocnika. Powyższe wskazuje, że złożone zażalenie należało uznać za oczywiście uzasadnione, co stanowiło podstawę do uchylenia w trybie autokontroli o jakim mowa w art. 195 § 2 P.p.s.a. postanowienia zawartego w pkt II wyroku WSA w Rzeszowie z 24 czerwca 2019 r. II SA/Rz 394/19 i zasądzenia tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego od DIAS na rzecz skarżącej Spółki kwoty 2 217 zł. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego należy wyjaśnić, że nie mógł zostać uwzględniony z braku podstaw prawnych do ich skutecznego żądania w trybie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania do postępowania zażaleniowego, a art. 209 nie może być interpretowany rozszerzająco. Podstawy do zwrotu kosztów takiego postępowania nie mogą w szczególności stanowić art. 203 i art. 204, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia; wynika to z art. 197 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, a który to przepis nie zawiera jednak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym. Oznacza to więc także, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. (por. m.in. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r. I OPS 4/07, wyrok NSA z 15 listopada 2012 r. II GZ 395/12 – LEX nr 1245516, postanowienie NSA z 18 stycznia 2018 r. II GZ 950/17 - LEX nr 2427291). Ubocznie należy podkreślić, że do analizowanej sytuacji nie znajduje zastosowania art. 227 P.p.s.a., zgodnie z którym "zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy" (§ 1), a "od zażaleń, o których mowa w § 1, nie pobiera się opłat sądowych" (§ 2). Zwolnienie przewidziane w § 2 tego przepisu dotyczy wyłącznie postanowień (zarządzeń) wydanych w przedmiocie kosztów sądowych i wyłączenie w oparciu o niego obowiązku uiszczenia opłaty sądowej w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalnych rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę (por. Woś T. (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016; postanowienie NSA z 26 maja 2011 r. I FZ 129/11 – LEX nr 1103553). Koszty sądowe stanowią składową część kosztów postępowania, jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania ponoszonych przez stronę. Pojęcie kosztów sądowych jest zatem pojęciem węższym niż koszty postępowania, w związku z czym rozszerzanie tego zwolnienia na zażalenia dotyczące postanowień rozstrzygających o kosztach postępowania jest niedopuszczalne. Ponieważ zatem skarżący wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, uiszczona przez niego bez wezwania opłata od zażalenia na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania jest opłatą należną i brak jest podstaw do zarządzenia jej zwrotu. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.