II SA/Rz 422/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi P.J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej Kolegium lub SKO z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla O. J. i M. J. na okres od dnia 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. w wysokości 500 zł miesięcznie na każde z nich tj. łącznie 1 000, 00 zł, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt [...]. Decyzją wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] zobowiązano P.J. do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osoby uprawnione O.J. i M.J. w okresie od 01.10.2012r. do 30.09.2013r. w wysokości 12.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi na dzień 11 grudnia 2015 r. - 2. 605, 70 zł. Od wskazanej powyżej decyzji odwołał się do Kolegium P.J. reprezentowany przez kuratora adwokata K.P., wskazując, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Odwołujący zarzucił, iż poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego doszło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych. Ponadto zarzucił naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia zapoznanie się oraz zrozumienie motywów działania organu I instancji, w konsekwencji uniemożliwiając ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób. W związku z powyższym odwołujący wniósł o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie wynagrodzenia na rzecz kuratora skarżącego. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2015 r. Kolegium, działając na podstawie art 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą" utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2014 r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 27 ust. 1, 1a ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z art. 2 pkt 8 ustawy wynika, iż okresem świadczeniowym jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że wydana została ostateczna decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500, 00 zł miesięcznie (łącznie w kwocie 1. 000, 00zł miesięcznie) w okresie od miesiąca października 2012 r. do miesiąca września 2013 r. na rzecz O. J. i M.J. Z uwagi na to, że dłużnik alimentacyjny nie dokonał żadnej wpłaty tytułem wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz swoich dzieci, pozostała do zwrotu kwota wypłaconych przez organ świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyniosła 12.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Zatem na organ wierzyciela został nałożony obowiązek wydania wobec dłużnika alimentacyjnego decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, jeżeli wypłata tych świadczeń nastąpiła na podstawie uprzedniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy osobie uprawnionej. Podkreślenia wymaga fakt, iż decyzja o zwrocie należności nie ma charakteru uznaniowego co oznacza, że w przypadku wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wypłacenia tego świadczenia, organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot wypłaconych świadczeń przez dłużnika alimentacyjnego. Zarzuty odwołania są chybione i nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Decyzja nie narusza art. 7, art. 77 ani art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P. J. - reprezentowany przez kuratora adwokat K.P. wniósł o uchylenie wymienionej na wstępie decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2015 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż obowiązkiem kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu przez sąd opiekuńczy na zasadzie art. 184 krio jest działanie tylko i wyłącznie na korzyść oraz w interesie reprezentowanej osoby, koniecznym było wniesienie przedmiotowej skargi. Kuratela bowiem absentis ma przede wszystkim na celu ochronę interesów nieobecnego, a osoba ustanowiona przez sąd staje się jego przedstawicielem ustawowym występując w jego imieniu i oraz interesie. Nadto ponieważ wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jako sądy administracyjne I instancji, a kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, zbadanie zasadności oraz legalności wskazanych decyzji jest w pełni uzasadnione. W interesie osoby reprezentowanej przez kuratora jest zbadanie przez Sąd w pełnym zakresie treść zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem oraz wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie jej legalności w aspekcie wyżej przytoczonych zasad Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2015.859 j.t.). Założeniem ukształtowanego ustawą systemu jest udzielenie, przez określony czas, pomocy rodzinom, które na skutek bezczynności dłużników alimentacyjnych nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Przewidziana w ustawie pomoc polega na wypłacie osobom uprawnionym do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wypłata tych świadczeń nie jest kolejnym świadczeniem z pomocy społecznej, a rodzajem świadczenia zwrotnego, do zwrotu którego na rzecz Skarbu Państwa zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny, który nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego, w następstwie czego obowiązek ten kredytowany był ze środków publicznych. Z treści 27 ust. 1 ustawy wynika, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Konkretyzacja tego obowiązku następuje w treści decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 ustawy). Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną, rzeczywistym bowiem aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie niniejszej – w niespornie ustalonym stanie faktycznym – dokonały prawidłowej subsumcji prawa, tj. omówionych wyżej norm prawnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał osobom uprawnionym O.J. oraz M.J. świadczenia funduszu alimentacyjnego na wniosek J. G. w wysokości po 500, 00 zł na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. Okres świadczeniowy, stosownie do treści decyzji o przyznaniu świadczenia na rzecz osób uprawnionych, rozpoczął się 1 października 2014 r., a zakończył 30 września 2015 r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że na rzecz uprawnionych wypłacono z GOPS we wskazanym wyżej okresie łączną kwotę 12. 000, 00 zł tytułem wskazanych wyżej świadczeń, przy czym żadna kwota nie została wyegzekwowana od dłużnika tytułem zwrotu. Decyzja została wydana więc prawidłowo po zakończeniu okresu świadczeniowego. W trafnej ocenie organów obu instancji spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego w osobie P.J. do zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionej osoby świadczeń w łącznej wysokości 12. 000, 00 zł wraz z ustawowymi odsetkami obliczonymi na dzień wydania decyzji – [...] grudnia 2014 r . W skardze brak jest argumentów, które pozwoliłyby na uznanie zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji także nie dopatrzył się podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Wyłączną przesłanką wydania orzeczenia w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych jest fakt ich wypłacenia przy jednoczesnym braku zwrotu od zobowiązanego, przy czym pod pojęciem osoby uprawnionej do pobrania tych świadczeń należy rozumieć osobę wskazaną w decyzji o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych. W zakresie działania organów orzekających w niniejszej sprawie mieści się zatem ustalenie faktu dokonania wypłaty świadczeń alimentacyjnych oraz ewentualnego ich zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego. Takie ustalenia w przedmiotowej sprawie zostały dokonane. Z uwagi na powyższe skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.