II SA/Rz 423/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. P. oraz [...] Ośrodka Zapobiegania Uzależnieniom na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - postanawia - I. odrzucić skargi, II. zwrócić [...] Ośrodkowi Zapobiegania Uzależnieniom kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego w sprawie wpisu. Przedmiotem odrębnych skarg wniesionych przez M. P. oraz [...] Ośrodek Zapobiegania Uzależnieniom jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...] uchylające postanowienie Dyrektora [...] Ośrodka Zapobiegania Uzależnieniom z dnia [...] grudnia 2007r. znak: [...] [które podtrzymywało stanowisko w sprawie kontynuacji postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. P. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego pobytu syna wyżej wymienionego (K. P.) w izbie wytrzeźwień] i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na fakt, iż skarga M. P. nie była opłacona jak również zawierała brak formalny, wezwano wyżej wymienionego do uiszczenia kwoty 100 zł tytułem wpisu w niniejszej sprawie oraz do nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego - wskazując w wypadku obydwu rodzaju braków termin 7 dni na ich uzupełnienie oraz rygor odrzucenia skargi mający zastosowanie w razie niewykonania wezwania. Przedmiotowe wezwanie M. P. otrzymał w dniu 15 lipca 2008r., na co wskazuje jego podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego wezwania. Termin do uzupełnienia powyższych braków skargi upłynął względem M. P. bezskutecznie w dniu 22 lipca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, zaś pismem takim jest, zgodnie z § 2 powołanego przepisu, m. in. skarga. Wedle natomiast art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Konsekwencję procesową nieopłacenia skargi, pomimo wezwania w tym przedmiocie, stanowi konieczność jej odrzucenia – art. 220 § 3 P.p.s.a. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, ze skardze M. P. nie można nadać dalszego biegu. Wyżej wymieniony nie uiścił bowiem kwoty 100 zł odpowiadającej wysokości wpisu w niniejszej sprawie, mimo iż do dokonania powyższej czynności był wzywany. Dodatkowo należy wskazać, iż skarżący nie przedłożył także żądanego odpisu skargi zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn odrzucono skargę M. P. na podstawie art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do skargi wniesionej przez [...] Ośrodek Zapobiegania Uzależnieniom, Sąd stwierdza, iż również ta skarga podlega odrzuceniu. Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego oparte jest na zasadzie skargowości. Postępowanie to może być zatem wszczęte jedynie na żądanie (skarga, wniosek) pochodzące od legitymowanego podmiotu. Przepis art. 50 P.p.s.a. wyróżnia dwie kategorie osób mających legitymację do złożenia skargi. Pierwszą stanowią podmioty, które we wniesieniu skargi mają interes prawny. Do drugiej należą zaś prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Żaden natomiast szczególny przepis prawa nie upoważnia organu I instancji do zaskarżenia decyzji organu odwoławczego. W orzecznictwie panuje zgodny pogląd, że organ administracji (choćby nawet nie był organem administracji państwowej czy publicznej, a więc np. pełnił tzw. czynności administracji zleconej), wydający decyzję administracyjną, nie może być traktowany jako strona postępowania. Nie może więc zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji zapadłej w sprawie, np. decyzji organu drugiej instancji zmieniającej jego własną decyzję (tak np. postanowienie NSA Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 15.10.1990r., SA/Wr 990/90 ONSA 1990/4 poz. 7) Również doktryna zajmuje tożsame stanowisko w powyższym przedmiocie przyjmując, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji, np. przez organ wyższego stopnia. Organy te nie mogą mieć uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, ani też postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystywane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. Postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny (tak. T. Woś w Komentarzu do art. 50 P.p.s.a., Lex Polonica). W postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954), określanej dalej jako u.p.e.a. jako jego strony występują wierzyciel tj. podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym oraz zobowiązany tzn. osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadłe po rozpatrzeniu zażalenia od postanowienia [...] Ośrodka Zapobiegania Uzależnieniom ; ostatnie ze wskazanych rozstrzygnięć wydano na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Powołany przepis reguluje instytucję zarzutu jako jednego ze środków prawnych służących zaskarżaniu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umożliwiającym zobowiązanemu, w określonym zakresie, zakwestionowanie dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego albo zarzucenie istotnych uchybień proceduralnych. Legitymowanym do wniesienia zarzutów, na podstawach enumeratywnie wskazanych w art. 33 u.p.e.a, jest wyłącznie zobowiązany, zaś organem właściwym do rozpoznania i rozstrzygnięcia w kwestii zgłoszonych zarzutów jest organ egzekucyjny. Jednocześnie ustawodawca zapewnił wierzycielowi możliwość ustosunkowania się do zarzutów wniesionych przez zobowiązanego. Z wyłączeniem sytuacji, gdy zobowiązany podniósł zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, w pozostałych przypadkach, gdy zarzuty oparte są na innych podstawach, organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów - art. 34 § 1 u.p.e.a. Zajęcie przez wierzyciela stanowiska w kwestii zarzutu następuje w formie postanowienia, na które zgodnie z 34 § 2 u.p.e.a., przysługuje zażalenie. Wprawdzie ustawodawca nie wskazał kręgu podmiotów mogących skorzystać ze wskazanego środka prawnego, jednak należy przyjąć iż uprawnionym do jego wniesienia jest jedynie zobowiązany. Tym samym tylko on posiada legitymację do uruchomienia – w drodze skargi – postępowania sądowoadministracyjnego. Tylko bowiem w jego wypadku może zostać spełniona przesłanka dopuszczalności skargi w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a., przysługujących w postępowaniu poprzedzającym postępowanie przed sądem. Przede wszystkim jednak, jak już wyżej zaznaczono, wierzyciel zajmując na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko, występuje w roli podmiotu władzy publicznej wykonującego ustawowo przyznane mu kompetencje. Jest zatem, jak w przypadku [...] Ośrodka Zapobiegania Uzależnieniom organem administracji w znaczeniu funkcjonalnym (art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 10171 ze zm.). Oznacza to równocześnie, w świetle tego, co dotąd powiedziano, niemożność zainicjowania przez niego postępowania przed sądem administracyjnym. Innymi słowy, wierzycielowi oprócz uprawnień charakterystycznych dla strony postępowania egzekucyjnego przysługują również kompetencje władcze, właściwe dla administracyjnego organu orzekającego. W tym, zakresie wierzyciel działa w formach właściwych dla takiego organu tj. w formie postanowienia, przy czym dotyczy to również przypadków, gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem administracji publicznej. Realizując zatem uprawnienia o charakterze władczym, wierzyciel posiada wobec zobowiązanego pozycje nadrzędną a tym samym nie może na tym etapie postępowania egzekucyjnego korzystać równocześnie z uprawnień przysługujących jego stronie. Prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie skargi wniesionej przez podmiot, który nie jest legitymowany do jej złożenia jest niedopuszczalne, co skutkuje koniecznością odrzucenia takiej skargi. Z przytoczonych wyżej przyczyn odrzucono skargę [...] Ośrodka Zapobiegania Uzależnieniom, działając w tym zakresie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.