II SA/Rz 437/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk/spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 437/11 U Z A S A D A N I E N I E Decyzją z dnia [...] marca 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO), działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) zwana dalej w skrócie u.ś.r. po rozpatrzeniu odwołania P. P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą dorosłą. W odwołaniu od decyzji P.P. podał, że w dniu [...] stycznia 2011r. złożył wniosek wraz z wymaganymi dokumentami, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną to jest cioteczną babką D. B. Wymieniona jest bezdzietną wdową, ma 74 lata, a jej rodzeństwo wraz z dziadkiem wnioskodawcy K.B. nie żyje. K.B. zmarł w 2005r. Zaznaczył, że sprawuje opiekę nad cioteczną babką. Ustawodawca nie przewidział takiej sytuacji, gdy starszą chorą osobą opiekuję się osoba niemieszcząca się w kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, ani nie jest krewnym w linii prostej. Wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż D. B. wymaga coraz większej opieki, a nie ma żadnej innej osoby do sprawowania opieki. Do odwołania dołączył akt zgonu K. B. SKO stwierdziło, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie i decyzją wymienioną na wstępie utrzymało w mocy odmowną decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) zwany dalej k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na codzień opiekuna w procesie jego leczenia lub rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1a cyt. Ustawy – osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Art. 128 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są zstępni i wstępni. Zstępnym jest syn, wnuk, natomiast wstępnym ojciec i dziadek. Do rodzeństwa zalicza się osoby mające choćby jednego wspólnego przodka. Najistotniejszą cechą obowiązku alimentacyjnego jest jego ściśle osobisty charakter, gdyż nie można obciążyć tym obowiązkiem innej osoby niż ta, którą wprost wskazuje Kodeks rodzinny i opiekuńczy. D. B. z domu B. ur. [...].01.1937r. jest bezdzietną wdową, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga opieki innej osoby. jej rodzeństwo nie żyje, a faktyczną opiekę nad nią sprawuje wnioskodawca P.P., wnuk nieżyjącego brata K.B. Wnioskodawca, jest spokrewniony w linii bocznej z D.B. nieobciążonej obowiązkiem alimentacyjnym. Spośród krewnych w linii bocznej obowiązek alimentacyjny dotyczy jedynie rodzeństwa, a w przypadku, gdy rodzeństwo nie żyje obowiązek ten nie przenosi się na innych zstępnych. P.P. nie należy do grona osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do D.B. Okoliczność ta w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego nawet pomimo sprawowania faktycznego sprawowania opieki. W skardze do Sądu skarżący P.P. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo zauważył, że ustawodawca niesłusznie pominął dalszych krewnych osób niepełnosprawnych, którzy w wyjątkowej sytuacji sprawują opiekę nad członkiem rodziny wyręczając instytucje państwowe i wniósł o przyznanie rekompensaty w postaci świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to obok zasiłku pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.). Przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 tej ustawy, którego treść przytoczyło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO. Przesłanek podmiotowych dotyczy też, art. 17 ust. 1a również przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z wymienionych przepisów wynika, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.). Stosownie do art. 128 K.r.o. obowiązek ten polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zgodnie z art. 61 7 § 1 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy, który jest bezsporny, opiekę sprawuje skarżący, dla którego podopieczna jest cioteczną babką. Trafnie przyjął organ, że skarżący nie należy do kręgu uprawnionych, gdyż stosownie do treści art. 17 u.ś.r. jest związany stosunkiem pokrewieństwa w linii bocznej. Powyższe wynika z treści art. 61 7 § 1 zd 2 k.r.o., który stanowi, że krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej oraz z art. 61 7 § 2, z którego wynika, że stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Z pokrewieństwa w linii bocznej, w przeciwieństwie do pokrewieństwa w linii prostej nie wynika jednak obowiązek alimentacyjny. Istnienie takiego obowiązku po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest jedną z przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia, co wynika z treści przytoczonego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy przy tym podkreślić, że przesłanki określone w tym przepisie mają charakter kumulatywny, co oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od ich łącznego spełnienia. Brak zatem wystąpienia jednej z nich - obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec podopiecznych - skutkować musiał odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak słusznie orzekły organy. Jedynym miernikiem kontrolowanej przez Sąd decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z przepisami prawa. Uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.