II SA/Rz 447/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Krystyna Józefczyk /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania -skargę oddala- Przedmiotem skargi R.D. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium" z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 24 października 2016r. R.D. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła do Kolegium z wnioskiem o wznowienia postepowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] nr [...], ewentualnie stwierdzenie jej nieważności w części nieuchylonej przez Kolegium. Decyzją tą Marszałek Województwa [...] ustalił, W pkt I że świadczenia rodzinne które pobrała R.D. tj. 1 zasiłek rodzinny na dzieci K.D., za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2009 r., K.D. za ten sam okres oraz na K.D. na okres od 1 sierpnia 2008 r. do 31 października 2009 r. 2. dodatek do zasiłki rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka K.D. za miesiąc sierpień 2008 r. oraz 3. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K.D. za okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2007r. 4. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko K.D. za okres od 1 sierpnia 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. 5. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: a) K.D. za miesiąc grudzień 2006 r., wrzesień 2007 r., wrzesień 2008 r. oraz wrzesień 2009 r. b K.D. za miesiąc wrzesień 2007r. , wrzesień 2008 r., wrzesień 2009 r. w kwocie 11 1160 zł są świadczeniami rodzinnymi nienależnie pobranymi. W pkt II zobowiązał R.D. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości kwoty głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi do dnia zapłaty. Kolegium decyzja z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w pkt 1. uchyliło ww. decyzję w części dotyczącej ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienia za okres od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2006 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, a w pkt II w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Uzasadniając wniosek o wznowienie wnioskodawczyni wskazała, że decyzja opiera się na wadliwych ustaleniach faktycznych. Mylne ustalenie elementów stanu faktycznego lub ich aprioryczne przyjęcie było wynikiem błędu ze strony organu administracji który błędnie uznał, że działanie R.D. było umyślne podczas gdy było ono wynikiem niewiedzy Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] Kolegium odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczna wydaną przez Kolegium z dnia [..] lipca 2016 r. uchylającą w części decyzje wydaną przez Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] tj. w części dotyczącej ustalenia zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2006 r. i w tym zakresie umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji (pkt 1 decyzji), w pozostałym zakresie utrzymującą ją w mocy (pkt 2 decyzji). W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż wnioskodawczynie nie wskazała jakichkolwiek okoliczności mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto zaznaczyło, że wnioskodawczyni nie podała kiedy i w jakich okolicznościach dowiedziała się o podstawie uzasadniającej wznowienie postępowania. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy R.D. zarzucając ww. postanowieniu niewyjaśnienie istoty sprawy, co do terminu w którym skarżąca uzyskała wiedzę na temat przesłanki wznowienia postępowania. Organ administracji zdyskredytował twierdzenie wnioskodawczyni co do tego, że wiedzę na temat przesłanki wznowienia postępowania uzyskała w terminie ustawowym, tym niemniej nie przedstawił żadnych argumentów merytorycznych ani tym bardziej dowodów, które przemawiałyby za przyjętą koncepcją procesową w tym zakresie. Ponadto zarzucił pominięcie wniosków dowodowych uprawnionej i w efekcie ustalenie stanu faktycznego niezgodnie z jej twierdzeniami. Kolegium opisanym na wstępie postanowieniem działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a." ) utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Organ w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że Kolegium wezwało pełnomocnika wnioskodawczym o jednoznaczne sprecyzowanie żądania i wskazanie w jakim trybie domaga się dalszego prowadzenia postępowania wzywając jednocześnie o wskazanie podstawy prawnej, okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania oraz wskazania daty kiedy strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Podstawa ww. wezwania było alternatywne sformułowanie wniosku z dnia 24 października 2016 r. tj. żądania wznowienia postępowania oraz stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik wnioskodawczym w piśmie z dnia 4 stycznia 2017 r. wskazał jedynie na dopuszczalność alternatywnego sformułowania żądań w omawianym wniosku, zaznaczając jednocześnie, że "strona dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania w terminie 30 dni przez złożeniem wniosku". Wobec powyższego jak również z uwagi na oświadczenie zawarte we wniosku z dnia 24 października 2016 r., że "w razie wątpliwości" wniosek stanowi żądanie wznowienia postępowania, Kolegium potraktowało przedmiotowy wiosek jako wniosek o wznowienie postępowania. Jeżeli strona tak jak to miało miejsce w omawianej sprawie, występując z żądaniem wznowienia postępowania uzasadnia wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym Uzasadnienie przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania w ocenie składu orzekającego w większości zawiera argumentację zmierzającą de facto do podważenia zasadności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] oraz decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...], która stała się wskutek niezłożenia przez wnioskującą środka zaskarżenia stała się ostateczna. Wskazywany bowiem przez pełnomocnika wnioskodawczyni brak jej świadomości/niewiedzy, jak należy postąpić w przypadku kiedy jej maż pobierał określone świadczenia za granicą zostało wyczerpująco wyjaśnione w ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2016 r. W sytuacji więc oceny już na podstawie samej tylko treści przedmiotowego wniosku, że przedstawiona okoliczność w żadnym razie nie może mieścić się w przesłance wznowienia postępowania stanowi wystarczająca przesłankę do odmowy wznowienia takiego postępowania, co słusznie uczyniło Kolegium postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R.D. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika kwestionując opisane na wstępie postanowienie zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Kolegium z treścią zebranych w sprawie dowodów, w skutek naruszenia art. 77 – 80 k.p.a. , a mianowicie: aprioryczne założenie, że termin do wznowienie postępowania lub ewentualnie unieważnienie decyzji, nie został zachowany podczas, gdy organ administracji nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym zakresie tj. nie rozstrzygnął dowodów strony wskazanych w treści uzasadnienia wniosku z 24 października 2016 r. ani też nie podjął działań ex officio. pominięcie tego, że to na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia danych w ewidencji gruntów i budynków, a zatem i obowiązek uzyskania stosownych materiałów (por. uzasadnienie wyroku NSA w W-wie z 13 III 2008 r., I OSK 374/07, LEX nr 454007). Uwadze Kolegium uszło, że żaden przepis k.p.a. nie zwalnia organu administracji od przeprowadzenia dowodów w postępowaniu o wznowienie. Ergo zaskarżone postanowienie, podobnie jak decyzja wydana uprzednio, są zawieszone w próżni. Organ administracji nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji (wznowienie postępowania) i jeśli nawet uważa, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, to musi zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 (wyrok NSA z 27 października 1999 r., IV SA 1715/97. Lexis.pl nr 2236378; teza druga wyroku NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97. Lexis.pl nr 2234089). W powyższym zakresie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia operuje ogólnikami, a tym samym nie wiadomo, dlaczego organ administracji uznał, że skarżąca nie przytoczyła ustawowych podstaw wznowienia Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej bada jego zgodność z przepisami prawa. Przy tym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi lecz wyłącznie zakresu sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa dotyczy postępowania nadzwyczajnego, prowadzonego na podstawie art. 145 § 1 kpa. Wznowienie postępowania na wniosek lub z urzędu następuje wyłącznie wówczas gdy spełnione były przesłanki z art.145 § 1kpa, 145a § 1 kpa, 145b § 1kpa. Przepisy te wyznaczają zamknięty katalog przesłanek na podstawie których strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją. Takie ukształtowanie instytucji ma swoje uzasadnieni w nadzwyczajnym charakterze tej instytucji. Wznowienie postępowania jest odstępstwem od zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, która chroni stosunki prawne ustalone na podstawie rozstrzygnięć ostatecznych. Z tego też względu wzruszenie decyzji ostatecznej może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawa, bez możliwości korzystania z wykładni rozszerzającej ( patrz: wyrok z dnia 23 stycznia 2013r. II SA|Łd 1019/12). Jak wynika z wniosku skarżącej o wznowienie postępowania reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika nie wskazano żadnej z przesłanek. Dopiero w jego uzasadnieniu pełnomocnik wskazał iż "zaskarżona decyzja opiera się na wadliwych ustaleniach faktycznych". Wskazana we wniosku i obszernie uzasadniona okoliczność nie mieści się w katalogu przesłanek warunkujących wznowienie postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania następuje w przypadku gdy: dowód na podstawie, którego dokonano istotnych ustaleń w sprawie okazał się fałszywy, decyzja została wydana w wyniku przestępstwa lub została wydana przez pracownika lub organ podlegający wyłączeniu, wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi, decyzja została wydana bez uzyskania stanowiska wymaganego prawem, strona nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji. Postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Pierwszy to badanie spełnienia przesłanek wznowienia i zachowanie terminu. Drugi zaś etap po wydaniu postanowienia o wznowieniu to badanie przesłanek wznowienia i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2013r. II OSK 1901/11 przed wydaniem postanowienia o wznowieniu organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki enumeratywnie wskazane w art. 145 § 1 kpa oraz czy zachowano termin, o którym mowa w art. 148 kpa. W przypadku stwierdzenia, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia na podstawie art. 149 § 3 kpa wydaje się postanowienie o odmowie wznowienia. Jak wynika z wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie wskazała jakichkolwiek okoliczności mogących stanowić podstawę wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 kpa. Również wezwana strona do wykazania iż zachowała termin do składania wniosku udzieliła lakonicznej informacji "dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie w terminie 30 dni od złożenia wniosku". Z tych względów Sąd uznał iż postanowienie o odmowie wznowienia postępowania nie narusza prawa. Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.