II SA/Rz 451/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2025 r. nr OA.7721.17.2.2023 w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 1 marca 2023 r. nr PINB.5160.2.1.2021; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego J. T. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi J.T. (dalej: "skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB" lub "organ odwoławczy") z dnia 12 lutego 2025 r. nr OA.7721.17.2.2023 w sprawie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji"), w wyniku czynność kontrolnych przeprowadzonych na działce nr ewid. [...], położonej w S., obręb [...], będącej własnością skarżącego, ustalił, że jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Jest to obiekt parterowy, bez podpiwniczenia z poddaszem użytkowym w części północnej. Część obiektu od strony południowej jest drewniana, natomiast część od strony północnej jest murowana. Obiekt posiada dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej. Znajduje się w południowej części działki w odległości od 3,33m do 4,67m od ogrodzenia od strony wschodniej. Minimalna odległość od granicy działki sąsiedniej wynosi 0,9m i jest to odległość północno-zachodniego narożnika budynku od granicy z działką nr ewid. [...]. Budynek został wybudowany po wojnie w latach pięćdziesiątych i wpisany do ewidencji obiektów, których budowę zakończono w roku 1950. Pierwotnie budynek był drewniany z drewnianą szopą od strony wschodniej. PINB ustalił, że drewniana szopa została rozebrana, a wymiary gabarytowe budynku wynoszą obecnie 9,21m x 16,65m. W toku postępowania stwierdzone zostało, że w dniu 14 lutego 2014 r. skarżący dokonał zgłoszenia Staroście [....] zamiaru przystąpienia w dniu 14 marca 2014 r. do wykonania robót remontowych, które miały polegać na ociepleniu ścian budynku i wykonaniu elewacji z desek drewnianych, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej w istniejących otworach, wymianie pokrycia dachowego z dachówki na blachodachówkę, wymianie uszkodzonych krokwi i łat, wykonaniu tynków gipsowo-kartonowych oraz nowych posadzek betonowych wraz z ociepleniem i ułożeniem płytek i paneli. Zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, wymiary gabarytowe budynku (mierzone bez uwzględnienia szopy, która została rozebrana) wynosiły 15,00m x 8,00m. Organ ustalił, że pomimo dokonania zgłoszenia robót w 2014 r., wymiary budynku na załączonej wówczas mapie zasadniczej pochodziły z marca 2011 r. i są one zgodne ze szkicem polowym nr 262 sporządzonym w dniu 14 czerwca 1975 r., zawartym w operacie technicznym [...]. W trakcie postępowania S.J., która przez wiele lat mieszkała w przedmiotowym budynku, oświadczyła, że skarżący rozebrał budynek i wybudował w całości nowy dom. Z dokumentacji zdjęciowej przedłożonej przez strony postępowania wynika, że budynek od strony północnej był drewniany, nie miał wtedy poddasza użytkowego, a dobudowany ganek posiadał odrębną połać dachu, o innym kącie spadku aniżeli połać nad główną częścią budynku. Na podstawie zdjęć pozyskanych z Geoportalu organ I instancji ustalił, że budynek został powiększony przed 2012 r. lub najpóźniej w 2012 r. Ponadto zgodnie z mapą z dnia 11 marca 2011 r., długość budynku wynosiła ok. 15m, natomiast z mapy, na której sporządzono projekt zagospodarowania działki do zgłoszenia budowy przyłącza wodociągowego wynikało, że budynek ten wówczas miał już długość ok. 16,5m i szerokość odpowiadającą obecnej szerokości. Obecne wymiary budynku obrazuje mapa zasadnicza z dnia 14 lipca 2017 r. Dodatkowo na podstawie operatu technicznego [...], który jest załącznikiem do postanowienia z dnia 27 września 1991 r. dotyczącego działu spadku po A.J., organ ustalił, że część graficzna, obrazuje służebność przechodu, przejazdu i przegonu przez działkę nr [...] na rzecz działki nr ewid. [...], będącej własnością Pani S.J. Z kolei na podstawie kopii mapy ewidencyjnej z dnia 16 września 2011 r. sporządzonej w ramach operatu technicznego [...], wpisanego do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 20 października 2011 r., organ ustalił, że budynek w północnej części wraz z drewnianą szopą został rozebrany, a następnie wymurowany już jako dłuższy i szerszy. Linie wyznaczające rozebraną część wykreślone zostały czerwonymi znakami "X". Ta część posiada obecnie długość 11,21 m i szerokość 9,21 m. W części tej budynek został przebudowany, wykonane zostało poddasze użytkowe wraz z wewnętrzną klatką schodową. Wykonano w całości nowy dach, a ponadto nad gankiem i główną bryłą budynku obecnie jest jedna połać dachu. Wejście do ganku wraz ze schodami wykonano od zachodniej strony ganku, a nie jak wcześniej od strony południowej. Natomiast zgodnie ze szkicem polowym nr 1 z dnia 16 września 2011 r. sporządzonym w ramach ww. operatu technicznego, po rozbiórce północnej części budynku wraz z gankiem i szopą pozostała część budynku o wymiarach: 6,03m x 11,64m. Budynek nie był wtedy docieplony, dlatego obecnie wymiary tej części powiększone zostały z tytułu wykonanego docieplenia. Na tym samym szkicu polowym pokazano fundamenty budynku, jakie wykonane zostały pod nową, murowaną, północną część budynku, oznaczając je literą "f". Po wymurowaniu ścian oraz dociepleniu całego budynku otrzymano wymiary gabarytowe jak obecnie (9,21m x 16,65m). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przeprowadzonych czynności kontrolnych, PINB stwierdził, że część budynku została rozebrana i w to miejsce wykonana została nowa, murowana, większa część budynku w ramach samowoli budowlanej, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Roboty wykonywane były w 2011 r., zaś w 2012 r. budynek posiadał już obecny kształt i wymiary. W ocenie organu, w celu wybudowania na nowo rozebranej części budynku bez względu na jej wymiary inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. Wobec powyższego, decyzją z dnia 1 marca 2023 r. nr PINB.5160.2.1.2021, organ I instancji, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.; "u.P.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), nakazał skarżącemu doprowadzić budynek mieszkalny na ww. działce nr ewid. [...], do stanu poprzedniego, to jest dokonać rozbiórki części budynku wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i pozostawienie tej części, która po rozbiórce części północnej posiadała wymiary 6,03m x 11,64m - w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r. Organ stwierdził, że pozostała po rozbiórce część budynku może być powiększona o grubość docieplenia, ponieważ wykonanie docieplenia w tym przypadku nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania tzw. zgłoszenia. Od przedmiotowej decyzji odwołania wnieśli skarżący i S.J. Skarżący w swoim odwołaniu zarzucił, że treść uzasadnienia decyzji nie wskazuje na żadne konkretne, niepodważalne dowody świadczące o tym, że doszło do przebudowy i rozbudowy budynku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Podniósł, że oświadczenia pani S.J. należy ocenić ze znaczną ostrożnością, gdyż nie zamieszkuje ona w nieruchomości od ponad 60 lat, nie posiada dostępu do działki, ani nie zna dokumentacji budowlanej obiektu. Ponadto jej twierdzenia, że budynek został rozbudowany dopiero przez skarżącego nie mają pokrycia w żadnych dowodach. Skarżący nie zgodził się również z oświadczeniem S.J., jakoby miał rozebrać cały budynek i wybudować nowy dom. Organ nie ustalił przy tym kto miałby dokonać rozbudowy. Zdaniem skarżącego, powołanie się na zdjęcia z Geoportalu z lat ubiegłych nie stanowi żadnego miarodajnego narzędzia do ustalenia wymiarów budynku czy wielkości dachu. Skarżący zwrócił również uwagę, że zachodzą rozbieżności, jeśli chodzi o szkic sporządzony do operatu [...] z dnia 16 września 2011 r., a szkic rozkładu pomieszczeń w budynku z oględzin z dnia 12 września 2022 r. Zdaniem skarżącego wydana decyzja w dacie jej wydania była niewykonalna i niewykonalność ta ma charakter trwały. Rozbiórka części północnej murowanej zgodnie z sentencją decyzji jest niemożliwa z uwagi na naruszenie całej konstrukcji "prawidłowo" posadowionego budynku. Skarżący zarzucił również, że jego pełnomocnik nie została zawiadomiony o terminie oględzin, jak też nie zawiadomił go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Z kolei S.J. w odwołaniu zarzuciła pozbawienie jej prawa dostępu do jej nieruchomości oraz niedopuszczenie jej jako strony postępowania do zapoznania się z dokumentacją pozostającą w aktach. Podniosła, że nakaz zawarty w decyzji zawiera wewnętrzne sprzeczności. Doprowadzenie budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego oznacza, doprowadzenie do jego 70 m2 powierzchni, domu prostokątnego, zbudowanego w całości na fundamencie i pozostawienie od strony zachodnio-północnej wolnej przestrzeni o szerokości około 3,5 m, na której wyznaczona jest droga przejazdu do jej działki nr ewid. [...] o szerokości nie mniej niż 3 m. Zaznaczyła, że jej żądaniem było przywrócenie drogi dojazdowej o szerokości nie mniejszej niż 3 m przez całą długość działki nr ewid. [...] obciążonej służebnością, a nie rozbiórka części domu w taki sposób, żeby po rozbiórce jego szerokość wyniosła 6,03m, gdyż takiej szerokości nigdy poprzedni budynek nie posiadał. Wskazała, że jej dom rodzinny posiadał szerokość nie większą niż 5,5 metra mierzoną po zewnętrznej stronie budynku na całej długości. Południowa część już później posiadała elewację wykonaną z desek z trzech stron, ale tylko na długości około 5 m. Skarżąca zarzuciła także, że nie wskazano podstawy prawnej wyznaczenia terminu rozbiórki. Nie zgadza się również ze stwierdzeniem, że odległość narożnika nowego domu w północno-zachodniej jego części od południowo-wschodniej części działki nr ewid. [...] wynosi 0,9 metra, gdyż wynosi zero, a wystające elementy dachu zahaczają nawet o działkę nr ewid. [...], ani że w dniu 17 listopada 2021 r., podczas oględzin przeprowadzonych na działce nr ewid. [...] podawała do protokołu, że od strony zachodniej w 1960 r. dobudowany został murowany ganek. Ponadto zarzuciła, że organ powiatowy nie ustalił w wyniku jakich działań i kiedy budynek mieszkalny został jeszcze przed remontem poszerzony o 2m. W wyniku rozpoznania powyższych odwołań, PWINB opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 lutego 2025 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB i jednocześnie nakazał skarżącemu doprowadzić ww. budynek mieszkalny na działce nr ewid. [...] do stanu poprzedniego, to jest dokonać rozbiórki części budynku wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i pozostawienie tej części, która po rozbiórce części północnej posiadała wymiary 6,03m x 11,64m. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że sprawa rozbudowy ww. budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] stanowiła już kilkakrotnie przedmiot orzekania organów. Postanowieniem z dnia 26 maja 2023 r. organ odwoławczy zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia opisanych wyżej odwołań i jednocześnie wezwał skarżącego do wystąpienia do miejscowego sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego poprzez uzyskanie od właściciela działki nr [...] zgody na dysponowanie nieruchomością tj. działką [...] na cele budowlane w części obejmującej służebność przejazdu, przechodu i przegonu, w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia. Postanowieniem z dnia 8 września 2023 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") uchylił w całości ww. postanowienie. Następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, PWINB postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r. ponownie zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia ww. odwołań, jednak również to postanowienie zostało uchylone postanowieniem GINB z dnia 26 września 2024 r. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że będący przedmiotem postępowania budynek mieszkalny obecnie składa się z części murowanej i drewnianej. Części te są ze sobą połączone w taki sposób, że stanowią jedną całość. Wymiary gabarytowe budynku wynoszą obecnie 9,21m x 16,65m. PWINB podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Wbrew zarzutom skarżącego, wskazał, że PINB nie oparł się jedynie na oświadczeniach S.J., ale na ww. dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Analogiczne stanowisko organ odwoławczy zajął odnośnie zarzutów S.J. w zakresie wymiarów budynku. Zdaniem PWINB, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował wykonane roboty budowlane jako rozbudowa obiektu budowlanego, która stanowi jeden z rodzajów budowy obiektu budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. W ocenie PWINB, w niniejszej sprawie zastosowanie winien znaleźć tryb przewidziany w art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 u.P.b. Organ wyjaśnił, że regulacja z art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.P.b dotyczy dwóch alternatywnych przypadków prowadzenia postępowania naprawczego i organ nadzoru budowlanego może zastosować tylko jeden ze wskazanych tam wariantów. Wskazał, że z uwagi na brak dysponowania przez skarżącego działką nr [...] w części obejmującej ustanowioną służebność, a także wydane w sprawie zawieszenia postępowania postanowienia GINB, nie zachodzi możliwość zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. Nie zachodzi również przypadek określony w art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b., tj. zaniechania dalszych robót budowlanych, gdyż roboty te zostały już zakończone. Nakaz rozbiórki całości obiektu również nie może zostać zastosowany z uwagi na fakt, że część budynku mieszkalnego została wybudowana legalnie, natomiast rozbiórka części budynku spowodowałaby sytuację, gdzie budynek legalnie wybudowany pozostałby bez dwóch ścian. Zdaniem organu odwoławczego zasadnym jest więc doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego, tj. do wymiarów 6,03 m x 11,64 m ustalonych na podstawie operatu technicznego [...] wpisanego do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 20 października 2011 r. PWINB wyjaśnił przy tym, że zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b., tj. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, nie przewiduje określenia terminu wykonania tego obowiązku. Staje się on wykonalny co do zasady z chwilą, kiedy decyzja staje się ostateczna, wobec powyższego zreformowano sentencję decyzji wydanej przez PINB. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniach, PWINB wskazał, że pomimo skierowania zawiadomienia o oględzinach do strony postępowania zamiast do jego pełnomocnika, przed wydaniem decyzji PINB pismem z dnia 1 lutego 2023 r. zawiadomił strony postępowania lub ich pełnomocników o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy organu powiatowego wynika również, że z tej możliwości skarżący skorzystał. Zawiadomienie to otrzymała również S.J. i z tej możliwości także skorzystała. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ust. 1 u.P.b., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że w sprawie doszło do dokonania czynności w postaci rozbudowy/przebudowy budynku bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na rozbudowę, w sytuacji gdy: - dowody zebrane w sprawie nie uzasadniają okoliczności wskazujących na dokonanie tzw. samowoli budowlanej; - wymiary budynku podane w sentencji decyzji jak i w uzasadnieniu decyzji nie zostały ustalone w prawidłowy sposób, przy czym nie uwzględniono w obliczeniach docieplenia budynku, co ma wpływ na gabaryty budynku w ramach prawa budowlanego, a nadto podano niewłaściwe wymiary stanu poprzedniego, tj. 6,03m x 11,64m, podczas gdy rzeczywisty pomiar dokonany przed zgłoszeniem w 2014 r. wynosił 15,00m x 8,00m a nie jest możliwe uzyskanie innych wiarygodnych pomiarów z racji braku konkretnych dowodów; - dokonanie rozbiórki budynku w części wskazanej w decyzji nie jest możliwe z uwagi na brak możliwości samodzielnego funkcjonowania pozostałej "legalnej" części budynku; - oparto wnioski na oświadczeniach S.J., która od co najmniej 60 lat nie mieszka w budynku ani się nim nie interesuje oraz składa oświadczenia o różnej treści w zależności od etapu postępowania; 2. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, brak dokładnego zbadania wszystkich okoliczności podnoszonych w toku postępowania, dokonanie ustaleń w sprawie na podstawie szczątkowych dowodów, w tym na podstawie map w nieznanej skali oraz zdjęć wykonanych z różnej perspektywy, pod różnym kątem, a które w żaden miarodajny sposób nie świadczą o przebudowie ani rozbudowie budynku, niewyjaśnienie, na jakiej wiarygodnej podstawie dokonano pomiarów budynku, w jakim czasie i przez kogo, oparcie ustaleń na oświadczeniach osoby, która od kilkudziesięciu lat nie ma związku z nieruchomością, a jej wiedza nie jest poparta przez pozostałe dowody w sprawie; 3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania, w tym m.in. w zakresie rozbieżności między szkicem [...] z dnia 16 września 2011 r., a szkicem rozkładu pomieszczeń w budynku z oględzin z dnia 12 września 2022 r., a także w zakresie braku podparcia stropu nad łazienką i spocznikiem na klatce schodowej w wyniku wykonania rozbiórki, czy koniecznością zdjęcia dachu w przypadku rozbiórki w nakazanej części, co ma znaczenie z punktu widzenia istnienia i funkcjonowania całego budynku, a nie jego części; 4. art. 8 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania na podstawie niewiarygodnych, niemiarodajnych dokumentów, dokonywanie ustaleń sprzecznych z dokumentacją, a końcowo poprzez uznanie za "legalnie wybudowaną" część budynku zdecydowanie mniejszą niż to wynika z dokumentów, co powoduje powstanie obowiązku zapłaty grzywny w razie braku wykonania nakazu - znacząco wyższej niż przy ustaleniu prawidłowego wymiaru "legalnej części budynku", a co rzutuje na brak przejrzystości postępowania, brak zaufania obywateli do władzy publicznej oraz brak zachowania zasad bezstronności i równego traktowania; 5. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niewykonalnej w dacie wydania oraz o charakterze trwałej niewykonalności, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności obu tych decyzji, a także o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 23 maja 2025 r. skarżący zawnioskował o zawieszenie postępowania sądowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania o rozgraniczenie toczącego się przed Sądem Rejonowym w [....] Wydział [...] Cywilny sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącego ustalenie granic nieruchomości, na której znajduje się budynek, którego część ma podlegać rozbiórce jest istotne z punktu widzenia dokonywanych pomiarów budynku w zależności od granicy. Z kolei S.J. oraz M.D. złożyły pisma procesowe, w których wniosły o oddalenie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja PWINB z dnia 12 lutego 2025 r., którą uchylono decyzję PINB z dnia 1 marca 2023 r. i nakazano doprowadzić budynek mieszkalny na działce nr ewid. [...] poł. w S. obręb [...] do stanu poprzedniego, to jest dokonać rozbiórki części budynku wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i pozostawienie tej części, która po rozbiórce części północnej posiadała wymiary 6,03m x 11,64m. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy art. 50 – 51 P.b. Przedmiotem postępowania jest znajdujący się na działce nr ewid. [...] w S. obręb [...] budynek mieszkalny, który wybudowany został po wojnie w latach pięćdziesiątych i wpisany do ewidencji obiektów, których budowa została zakończona w roku 1950. Pierwotnie budynek był drewniany z drewnianą szopą od strony wschodniej, a od strony zachodniej w roku 1960 dobudowany został murowany ganek. Istniejąca wcześniej od strony wschodniej drewniana szopa została rozebrana, a następnie budynek został od strony północnej częściowo rozebrany i wymurowany już jako dłuższy i szerszy. W nowej części wykonane zostało poddasze użytkowe wraz z wewnętrzną klatką schodową. Wykonano w całości nowy dach. Wejście do ganku wraz ze schodami wykonano od zachodniej strony ganku. Inwestorem ww. robót budowlanych był Pan J.T. Obecnie budynek składa się z części murowanej i drewnianej. Części te są ze sobą połączone w taki sposób, że stanowią jedną całość. Wymiary gabarytowe budynku (szerokość mierzona w części szerszej, północnej x długość) wynoszą obecnie 9,21m x 16,65m. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił, że zgodnie z kopią mapy ewidencyjnej z dnia 16.09.2011 r. sporządzonej w ramach operatu technicznego [...] wpisanego do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 20.10.2011 r. (karta 92 akt sprawy organu powiatowego) północna część budynku wraz z szopą została rozebrana. Linie wyznaczające rozebraną część wykreślone zostały czerwonymi znakami "X". Natomiast szkic połowy nr 1 z dnia 16.09.2011 r. sporządzony w ramach ww. operatu technicznego zawiera wymiary tej części budynku, która została po rozbiórce północnej części budynku wraz z gankiem i szopą. Zgodnie z tym dokumentem po rozbiórce pozostała cześć budynku o wymiarach: ć.Q3m x 11,64m. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ powiatowy uznał, że ww. wymiary budynku to stan poprzedni budynku mieszkalnego wybudowanego legalnie i do tych wymiarów nakazał doprowadzić budynek' mieszkalny do stanu poprzedniego. Na tym samym szkicu polowym pokazano fundamenty budynku jakie wykonane zostały pod nową, murowaną północną część budynku. Fundamenty te oznaczono na szkicu literą "f". Szkic konstrukcji budynku jako załącznik do protokołu z oględzin PINB w [....] z dnia 12.09.2022r. (karta 77 akt sprawy organu powiatowego) przedstawia poszczególne części przedstawionego wyżej opisu rozbudowy budynku mieszkalnego. Sąd akceptuje ustalenia organów obu instancji co do daty i zakresu rozbudowy przedmiotowego budynku. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym zakresie jest bardzo obszerny i został wnikliwie, logicznie oceniony przez prowadzące postępowania organy. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania są chybione. Faktycznie, o terminie oględzin 12 września 2022 r. nie został zawiadomiony pełnomocnik skarżącego tylko sam skarżący. Jednakże przed wydaniem decyzji PINB zawiadomił strony postępowania lub ich pełnomocników o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy organu powiatowego wynika również, że z tej możliwości J.T. skorzystał (adnotacja służbowa z dnia 08.02.2023r.). Sąd podziela stanowisko organów, które zakwalifikowały wykonane roboty budowlane jako rozbudowę obiektu budowlanego, która to stanowi jeden z rodzajów budowy obiektu budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Słusznie przyjęto w kontrolowanych decyzjach, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanej części budynku w taki sposób, aby część budynku, która pozostanie mogła funkcjonować samodzielnie, bez konieczności wykonania dodatkowych robót budowlanych. Nakaz rozbiórki może być wydany tylko wówczas, gdy objęta nim część jest na tyle niezależna, że da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty obiektu, nie stwarzając konieczności doprowadzenia obiektu przez inwestora do stanu poprzedniego. W przeciwnym razie, to znaczy, gdyby okazało się, że rozbudowa nie jest na tyle samodzielna, w sprawie winien mieć zastosowanie tryb przewidziany w art. 51 ust. 1 w zw. Z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. W niniejszym przypadku nakaz rozbiórki części rozbudowanej spowodowałaby, że część budynku mieszkalnego istniejąca legalnie pozostałaby bez ścian od strony północnej i północno-zachodniej. Prawidłowo więc postępowanie prowadzono w trybie art. 50 – 51 P.b. Sąd nie podziela jednak stanowiska PWINB o braku możliwości doprowadzenia rozbudowy budynku do stanu zgodnego z prawem. PWINB prawidłowo prowadził postępowanie w celu ustalenia czy dokonaną samowolę budowlaną w ogóle można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, czy jego legalizacja jest możliwa, czy też nie. Sprawdził zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami techniczno-budowlanymi, biorąc pod uwagę jego usytuowanie w stosunku do granic działki. PWINB zwrócił się do Burmistrza [....] o udzielenie informacji czy na terenie obejmującym działkę nr ewid. [...] w S. obręb [...] obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego w latach 2011-2012 oraz czy jest obecnie obowiązujący Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego. W odpowiedzi, Urząd Miejski w [....], pismami z dnia 07.02.2024r. oraz 08.02.2024r. znak: [...] poinformował że w latach 2011-2012 działka nr ewid. [...], położona w miejscowości S., obręb [...], Gmina [....] nie posiadała Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego oraz nie jest objęta obecnie obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego. Nie zachodzi więc uniemożliwiająca legalizację przedmiotowej rozbudowy okoliczność niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. PWINB analizował również zgodność przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego z obecnie obowiązującymi przepisami warunków techniczno- budowlanych. Przedmiotem postępowania jest budynek parterowy na dz. [...]. PWINB przyjął, że bez podpiwniczenia z poddaszem użytkowym w części północnej. Część obiektu od strony południowej drewniana, część od strony północnej murowana, dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej. Budynek znajduje się w południowej części działki -w odległości 3,33 m do 4,67 m od ogrodzenia od strony wschodniej. Minimalna odległość od granicy działki sąsiedniej wynosi 0,9 m i jest to odległość północno-zachodniego narożnika budynku od granicy z działką nr ewid. [...]. Inwestor rozbudowując samowolnie ww. budynek poprzez usytuowanie tego obiektu w zbliżeniu do granicy z sąsiednią nieruchomością (odległość 0,9 m w narożniku północno- zachodnim) - naruszył przepisy techniczno-budowlane tj. § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 poz. 1225 ze zm.). Zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: a) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; b) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. W kolejnych ustępach ww. § 12 rozporządzenia określono przypadki umożliwiające lokalizację budynku w zbliżeniu do granic działki, lecz żaden z nich nie zachodzi w niniejszym stanie faktycznym. Jednak kwestia odległości budowy od granicy z działką sąsiednią, pomimo że mowa jest o niej w rozporządzeniu z dma 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, -w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno-budowlanych, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego. Jeżeli odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym, np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, to wadliwym byłoby uznanie na gruncie publiczno-prawnym wynikającym z przepisów ustawy z 1994 r. Prawo budowlane o naruszeniu przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiającym doprowadzenie rozbudowanego budynku do stanu zgodnego z przepisami (wyrok NSA z dnia 10.05.2019r. sygn.. akt II OSK 1563/17). W takiej sytuacji rolą organu było przeanalizowanie możliwości legalizacji przedmiotowej rozbudowy w aspekcie naruszenia przepisów przeciwpożarowych z art. 271-273 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te dotyczą zachowania minimalnych odległości między ścianami sąsiednich budynków (lub granicą działki niezabudowanej) i wyznaczają odległości dla ścian niebędących ścianami oddzielenia przeciwpożarowego. Obecne usytuowanie obiektu bez ściany oddzielenia pożarowego od granicy nieruchomości sąsiedniej (działka nr ewid. [...]) stanowi naruszenie przepisów i ogranicza możliwość potencjalnej zabudowy sąsiedniej działki. Aby przedmiotowy obiekt, który jest usytuowany w zbliżeniu do granicy z działką nr ewid. [...], spełniał przepisy przeciwpożarowe, konieczne jest doprowadzenie ściany zwróconej w stronę granicy z działką nr ewid. [...] do takiego stanu aby spełniała parametry ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Zgodnie z § 235 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawne warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: Ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany. Ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E160. W budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E 160. W opinii organu odwoławczego istnieje możliwość doprowadzenia rozbudowy budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony narożnika północno-zachodniego budynku mieszkalnego. Zastosowanie określonych w ww. przepisie pasów materiału niepalnego lub "wysunięć" ścian oraz zamurowanie istniejącego w zbliżeniu do granicy działki okna z pomieszczenia kotłowni to roboty technicznie możliwe do wykonania przedmiotowym budynku. Ponadto przedmiotowa rozbudowa nie narusza wskazanych w § 12 zapisów dotyczących naturalnego oświetlenia pomieszczeń (§13 warunków techniczo-budowlanych), odległości od miejsc postojowych (§ 19), miejsc gromadzenia odpadów (§ 23), urządzeń sanitarno-gospodarczych (§ 36), placów zabaw (§ 40), czasu naświetlenia pomieszczeń (§60). Z akt sprawy organu I instancji wynika również, że na działce nr ewid. [...] poł. w S. będącej własnością Pana J.T., ustanowiona jest służebność przejazdu, przechodu i przegonu na rzecz działki nr ewid. [...] (będącej własnością S.J.) zachodnią stroną działki [...] do wysokości budynku mieszkalnego o szerokości 3 metrów na wysokości budynku mieszkalnego i działki [...] o szerokości 1,50 m a wzdłuż budynku mieszkalnego przez środek działki nr ewid. [...] do drogi publicznej szerokości 3 metrów. Wskazywana wyżej odległość północno-zachodniego narożnika budynku od granicy z działką nr ewid. [...] narusza warunki służebności przejazdu przechodu i przegonu na rzecz dz. [...], gdyż w tym miejscu szerokość ta powinna wynosić minimum 1,50 m. Mając na uwadze powyższe PWINB przyjął w związku z tym, że inwestor ze względu na ustanowioną służebność przejazdu przez działkę nr ewid. [...] na rzecz działki nr ewid. [...] nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością dla potrzeb zalegalizowania kwestionowanej rozbudowy (w części działki obejmującej ww. służebność przejazdu, przechodu, przegonu), zasadnym jest przed rozpatrzeniem odwołań wykorzystać wszystkie możliwości dopuszczone przez prawo, umożliwiające doprowadzenie samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Sąd stwierdza, że to ostatnie ustalenie jest przedwczesne. Działka inwestycyjna, tj. dz. Nr [...] obciążona jest dwiema służebnościami gruntowymi wpisanymi w księgach wieczystych. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla dz. [...] wpisane są dwie służebności gruntowe. Pierwsza to służebność przechodu, przejazdu i przegonu wschodnim krańcem pb [...], [...], [...] (obecnie dz. [...]) na rzecz pgr [...] i pgr [...] gm. [...] (obecnie dz. Nr [...] obj. KW [...]). Druga to służebność przejazdu, przechodu i przegonu zachodnią stroną działki nr [...] do wysokości budynku mieszkalnego o szerokości 3 metrów na wysokości budynku mieszkalnego na rzecz działki nr [...] – objętej księgą wieczystą nr [...] ustanowiona postanowieniem Sądu Rejonowego w [....] z dnia 27 września 1991 r., [...]. Należy podkreślić, że treść tej służebności została we wpisie w księdze niedokładnie przepisana z będącego jej podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 września 1991r., [...]. W postanowieniu tym (pkt IV 1) ustanowiono na rzecz dz. [...] służebność przejazdu, przechodu i przegonu, a to zachodnią stroną działki ew. nr [...] o szerokości 3m, zachodnią stroną dz. [...] do wysokości budynku mieszkalnego o szerokości 3 metrów, na wysokości budynku mieszkalnego i dz. [...] o szerokości 1,5 metra, wzdłuż budynku mieszkalnego przez środek dz. [...] o szerokości 3 metrów istniejących na gruncie szlakiem drożnym. Należy podkreślić, że służebność gruntowa na rzecz działki nr [...] został opisana w treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...] bardzo nieprecyzyjnie. Wbrew sugestiom uczestniczki S.J. postanowienie Sądu w pkt IV 1 nie nawiązuje w żadnym akapicie do mapy uzupełniającej biegłego M.W. z dnia 15 lipca 1991 r. powołanej w pkt II postanowienia zawierającym ustalenia co do podziału działki nr [...] (postanowienie [...] i mapa z operatu technicznego biegłego M.W. z dnia 15 lipca 1991 r. , [...] - zalegają w tomie I akt organu I instancji, w załączniku do pisma na k. 27). Z mapy tej, bez legendy, wynika zaznaczona droga służebna szerokości 3 m, która na granicy dz. [...] i dz. [...] przebiega także po dz. [...] (nieobciążonej). Z niewyraźnej mapy można odczytać również, że faktyczny szlak drożny biegnie również po dz. [...] obok drogi służebnej. Istotne jest także, że Sąd opisując w pkt IV.1 postanowienia szlak służebny, odniósł się – w zakresie jego przebiegu – do "istniejącego na gruncie szlaku drożnego". Podkreślić trzeba więc, że Sąd ustanawiając służebność w pkt IV.1 postanowienia nie odniósł się do żadnego dokumentu geodezyjnego co do przebiegu szlaku drożnego. W związku z tym, nie mając przebiegu faktycznego służebności na gruncie, odtworzenie jej przebiegu z całą pewnością wydaje się niemożliwe. Nawet jasne – wydawałoby się – rozstrzygnięcia Sądu o 1,5 m szerokości szlaku drożnego na wysokości budynku w zestawieniu z passusem o "istniejącym na gruncie szlaku drożnym", którego przebiegu Sądu Rejonowy nie inkorporował do treści postanowienia o ustanowieniu służebności prowadzi do wniosku, że przebieg tej służebności jest wątpliwy. Między stronami toczy się spór o charakterze cywilnoprawnym w związku z przebiegiem tejże służebności. Sąd oczywiście, tak jak i organy nadzoru budowlanego, nie ma możliwości oceny zasadności takiego, a nie innego wyznaczenia przebiegu drogi służebnej przez Sąd Rejonowy na rzecz dz. [...]. Może jednak, tak jak i organy dokonać oceny, czy w realiach konkretnej sprawy zabudowa 60 cm wyznaczonego 1,5 m szlaku służebnego narusza lub nie prawo S.J. polegające na dostępie do drogi publicznej – art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Identyczna służebność jak w pkt IV postanowienia Sądu Rejonowego w [...], [...] została ustanowiona w pkt V postanowienia, ale nie została ujawniona w księgach wieczystych. Ustanowienie służebności drogi nie oznacza, że niedopuszczalne jest zabudowanie nieruchomości, która w całości obciążona jest służebnością drogową. Powyższe prowadziłoby do stwierdzenia, że ograniczone prawo rzeczowe jest prawem szerszym, bardziej chronionym od prawa własności. Takie stanowisko nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Należy bowiem przypomnieć, że konstytucyjna zasada ochrony prawa własności wskazuje, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. A zatem wszelkie ograniczenia tego prawa w tym również poprzez ustanowienie na nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego muszą pozostawać w zgodzie z ww zasadą. Po drugie, z treści art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. wprost wynika, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. A contrario stanowić będzie niewątpliwe naruszenie tego przepisu prawa materialnego takie zaprojektowanie obiektu budowlanego, które pozbawi inne podmioty dostępu do drogi publicznej, na przykład poprzez uniemożliwienie wykonywania służebności przejścia lub przechodu czy przejazdu. Powyższe oznacza, iż okoliczność ta nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana przez organy nadzoru budowlanego, a z obowiązku tego nie zwalnia tych organów fakt, że ograniczone prawo rzeczowe, jakim jest służebność gruntowa, korzysta z ochrony przewidzianej w przepisach art. 222-231 w związku z art. 251 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380), a uprawnionemu służy roszczenie cywilne o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Przepis art. 3 pkt 20 P.b., który wprowadza definicję ustawową "obszaru oddziaływania obiektu" należy interpretować łącznie z art. 5 P.b. Zasadą procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, co dotyczy nie tylko właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości graniczących bezpośrednio z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki związane z obiektem budowlanym inwestora, są także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z jego nieruchomości oraz zakazują naruszania jego własności (art. 140 i 222 Kodeksu cywilnego), jak też gwarantują prawo do uzyskania dostępu do nieruchomości władnącej poprzez nieruchomość obciążoną prawem przejazdu bądź przechodu. Powyższe oznacza, że właściciel nieruchomości władnącej z tytułu służebności przechodu bądź przejazdu będzie stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę na nieruchomości obciążonej, albowiem budowa realizowana na takiej nieruchomości może oddziaływać na nieruchomość władnącą poprzez utrudnienie, bądź uniemożliwienie korzystania z ograniczonego prawa rzeczowego, a w krańcowych sytuacjach doprowadzić może do pozbawienia nieruchomości władnącej dostępu do drogi publicznej. Nieruchomość władnącą znajduje się zatem w obszarze oddziaływania robót budowlanych polegających na budowie obiektu na nieruchomości obciążonej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że z akt sprawy nie wynika, że ustalone przez organy zabudowanie w części 1,5 m pasa gruntu i zmniejszenie go do 0,9 m oznacza pozbawienie właścicielki dz. [...] należytego dostępu do drogi publicznej. Sąd Rejonowy ustanawiając służebność gruntową przejazdu, przechodu i przegonu w pkt IV.1 cyt. postanowienia z dnia 27 września 1991 r., [...], na istotnym w niniejszej sprawie odcinku – "na wysokości budynku mieszkalnego i dz. [...]" szlak drożny ustalił na szerokość 1,5 metra. Oznacza to, że przejazd ale i przegon na tym zwężonym odcinku miał odbywać się również po sąsiedniej dz. [...]. Powstaje więc pytanie, czy zwężenie szlaku drożnego z 1,5 m do 90 cm w realiach sprawy, tj. szlakiem drożnym na tym odcinku na działce [...] oznacza istotne utrudnienie czy pozbawienie S.J. dostępu do drogi publicznej. Rzeczą organów będzie zbadanie czy powołany w postanowieniu Sądu Rejonowego (pkt IV.1) istniejący szlak drożny istnieje, o jakiej szerokości, czy jest urządzony oraz czy właściciel dz. [...] ma przezeń na krytycznym odcinku swobodny dostęp. Jeśli tak należy przyjąć, że nie mamy do czynienia z przeszkodą w postaci braku prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez skarżącego na szlaku służebnym. Druga służebność obciążająca na rzecz dz. [...], nie jest przeszkodą w doprowadzeniu samowolnej rozbudowy do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli okaże się, że zabudowa w części szlaku służebnego na dz. [...] na rzecz dz. [...] narusza jednak art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. organy rozważą wydanie rozstrzygnięcia mającego na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem. Wcześniej jednak zawiesza w miarę potrzeby postępowanie do czasu zakończenia postępowań – w szczególności - o rozgraniczenie i prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Należy wykorzystać bowiem procesowe urządzenia, które pozwolą zrealizować istotę postępowania naprawczego – doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, rozumianą jako uwzględniającą także regułę z art. 4 P.b., wedle którego każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Sąd w tym zakresie w całości akceptuje argumentację PWINB prezentowaną w toku postępowania odwoławczego w postanowieniach o zawieszenie postępowania. Organy przyjęły, że w zaistniałej sytuacji, z powodu nieposiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane niemożliwe jest rozstrzygnięcie z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., tj. nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania w związku z czym orzekły w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Sąd nie podziela tego stanowiska. Otóż możliwe jest nakazanie inwestorowi w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie do odblokowania 60 cm szlaku służebnego poprzez zmniejszenie wielkości budynku na tym krytycznym odcinku oraz wykonanie prac, o których tu była mowa, tj. wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Jak słusznie wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 285/22, "w myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., w postępowaniu naprawczym organ mógł nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Obowiązek ten może polegać na wykonaniu robót budowlanych, które doprowadzą do stanu zgodnego z prawem, co może nastąpić np. poprzez zmianę przebiegu odcinka sieci kanalizacyjnej tak, by przebiegał przez teren, do którego inwestor miał prawo dysponowania nim na cele budowlane. Trudno uznać, by taki obowiązek stanowił pogorszenie sytuacji strony w stosunku do obowiązku "przywrócenia stanu poprzedniego", który wcześniej nie istniał". Końcowo Sąd zauważa, że skarżone decyzje nie mogą się ostać także z tej przyczyny, gdyż nakaz przywrócenia stanu poprzedniego z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. w swojej sentencji powinien wskazać na czym ma on polegać. W kontrolowanej sprawie poprzestano na nakazie rozbiórki, a dopiero w uzasadnieniu decyzji wskazano na konieczność wykonania prac budowlanych polegających na wybudowaniu ścian. W tym zakresie przesądza to o naruszeniu art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.