II SA/Rz 463/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skarg H. P. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem pojazdu oddala skargi. R. P. i H.P. poddali kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 15 lutego 2022 r. nr SKO.407.KO.306.27.2022. Utrzymano nią w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z 10 stycznia 2022 r. nr K.7135.5.2019, którą nałożono na nich solidarnie obowiązek uiszczenia opłaty w kwocie 4.253,70 zł za koszty usunięcia z drogi, przechowywania na parkingu strzeżonym oraz oszacowania wartości samochodu osobowego marki Renault Laguna, numer rejestracyjny [...], nr VIN [...]. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że 8 czerwca 2019 r. policjanci zatrzymali H. P., który w stanie nietrzeźwości kierował ww. samochodem. Policjant wydał dyspozycję usunięcia pojazdu na parking strzeżony, o czym w piśmie z 5 lipca 2019 r. powiadomiono R. P. - właściciela usuniętego pojazdu i wezwano go do odbioru pojazdu, w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia oraz pouczono o skutkach jego nieodebrania. W dniu 23 lipca 2019 r. do Komendy Powiatowej zgłosił się H. P., jako pełnomocnik właściciela pojazdu, który uzyskał zezwolenie na odbiór auta. Pojazd nie został jednak odebrany. Wobec tego Starosta w piśmie z 6 sierpnia 2019 r. oraz poprzez e-mail wezwał H. P. do odbioru pojazdu z pouczeniem, że nie odebranie pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia oraz po upływie miesiąca od prawidłowego powiadomienia właściciela spowoduje wystosowanie wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu oraz obciążenie jego i właściciela kosztami usunięcia pojazdu i jego parkowania. Następnie wnioskiem z 26 września 2019 r. Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o orzeczenie przepadku samochodu; postanowienie Sądu z 3 lutego 2020 r. sygn. I Ns 392/19 o takiej treści uprawomocniło się 11 lutego 2020 r. Na tej podstawie Starosta decyzją z 10 marca 2021 r. ustalił kwotę poniesionych kosztów (za wycenę pojazdu, holowanie oraz parkowanie) w wysokości 4.172 zł i obciążył nimi R. P., jako właściciela pojazdu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w Tarnobrzegu z 13 kwietnia 2021 r. Na skutek skargi R. P. wyrokiem z 23 września 2021 r. sygn. II SA/Rz 1010/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie ww. decyzje; orzeczenie to stało się prawomocne 16 listopada 2021 r., nie wniesiono od niego skargi kasacyjnej. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu w decyzji z 20 stycznia 2022 r. Starosta Powiatu [...] nałożył solidarnie na R. P. i H. P. obowiązek zapłaty opłaty w kwocie 4.253,70 zł, jako kosztów usunięcia pojazdu z drogi oraz jego przechowywanie na parkingu strzeżonym w kwocie 4020 zł (300 zł za usunięcie pojazdu i 15 zł za dobę parkowania pojazdu przez 248 dni) oraz szacowanie jego wartości w kwocie 233,70 zł. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 130a ust. 10h i ust. 10i ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Opłatę nałożono na właściciela pojazdu oraz osobę władającą nim w chwili zatrzymania. Opisaną na wstępie decyzją SKO w Tarnobrzegu utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia faktyczne organu I instancji i zaprezentowaną w decyzji ocenę prawną wskazując przy tym na zapadły w sprawie wyrok WSA w Rzeszowie z 23 września 2021 r. sygn. II SA/Rz 1010/21 i konieczność uwzględnienia wskazań z niego wynikających. W skardze zarzucono naruszenie przez organy: 1) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez utrzymanie przez SKO w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w której dokonano błędnej oceny stanu faktycznego oraz lakonicznego potraktowania materiału dowodowego, skutkujących pokrzywdzeniem skarżących przez nałożenie na nich rzeczonej opłaty, podczas gdy z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu stał się Powiat [...] i nie ma podstaw do obciążania kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania R.P., jako osoby niebędącej już właścicielem pojazdu i H. P. jak osoby władnącej w tym czasie pojazdem, 2) art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące obciążeniem skarżących, R. P. niebędącego już właścicielami pojazdu i H. P., jako osoby władnącej w tym czasie pojazdem, wysokimi kosztami przechowywania pojazdu za okres od 8 sierpnia 2019 r., które były wynikiem długotrwałej bierności organu związanej z usunięciem pojazdu, którego przechowywanie na parkingu strzeżonym generuje koszty i logicznym było podjęcie przez organ działań zmierzających do ich maksymalnego zminimalizowania, 3) art. 107 § 3 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez bezpodstawne obciążenie skarżących rzeczoną opłatą i niedokładne wyjaśnienie kwestii dotyczącej ustalenia wysokości kosztów związanych z zatrzymaniem pojazdu i jego wyceną, podczas gdy na organach administracji spoczywa obowiązek przedstawienia szczegółowego kosztorysu związanego z usuwaniem, przechowywaniem, a także wyceną pojazdu. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonych decyzji nie wykazała, aby wydano je z naruszeniem przepisów prawa, które wymagałoby zastosowania przez Sąd środków prawnych, o jakich mowa w przepisach art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Sprawa dotycząca opłaty za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdu Renault Laguna nr rej. [...], była już przedmiotem kontroli tut. Sądu. Wyrokiem z 23 września 2021 r. sygn. II SA/Rz 1010/21, Sąd uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji, nakładające rzeczoną opłatę na R. P., z powodu nieobciążenia obowiązkiem jej zapłaty wszystkich odpowiedzialnych podmiotów. Sąd wskazał, że w świetle art. 130a ust. 10h i ust. 10i ustawy – Prawo o ruchu drogowym, koszty takie ponosi właściciel pojazdu z dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu oraz solidarnie z nim osoba, we władaniu której pozostawał pojazd w chwili jego usunięcia, jeżeli dysponował nim na podstawie innego tytułu prawnego niż własność. Innych naruszeń przepisów prawa materialnego Sąd nie stwierdził. Zaznaczył natomiast, że w postępowaniu tym nie ustala się przesłanek niezbędnych do orzeczenia przepadku, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne, z których wynikało, że pojazdem kierowała osoba będąca w stanie nietrzeźwości, która nie była właścicielem pojazdu, a pojazdu nie można było zabezpieczyć w inny sposób, wobec czego policjant wydał dyspozycję usunięcia pojazdu na parking strzeżony, gdzie był przechowywany od 8 czerwca 2019 r. do 11 lutego 2020 r. (248 dni). Wątpliwości Sądu wzbudziły koszty wyceny samochodu, ale za prawidłowe i udokumentowane przyjął koszty holowania i koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym. Wskazany wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny. W świetle art. 170 p.p.s.a. orzeczenie to ma zatem charakter wiążący, tak dla organów, które rozpatrywały sprawę w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, jak i stron postępowania oraz sądu. Ponadto w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że kwestie, o których mowa wyżej, związane z oceną okoliczności faktycznych dotyczących powodu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, nie mogły podlegać ponownej ocenie Sądu, ponieważ przesądzona została już ich prawidłowość, podobnie jak kwestie związane z orzeczeniem przepadku pojazdu na rzecz Powiatu, które należało ustalić w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego (w tej kwestii zob. także art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby). Organy zostały ponadto zobligowane przez Sąd w wyroku z 23 września 2021 r. sygn. II SA/Rz 1010/21 do nałożenia obowiązku uregulowania opłaty nie tylko na właściciela pojazdu, ale również osobę, we władaniu której pojazd pozostawał w chwili zatrzymania, a także zweryfikowania wydatku za wycenę samochodu. Z obowiązków tych organy wywiązały się w prawidłowy sposób. W przedłożonych Sądowi aktach sprawy zgromadzono dowody, na podstawie których poczyniono istotne ustalenia faktyczne. Znajduje się w nich m.in.: - dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...] z dnia 8 czerwca 2019 r., która wskazuje osobę, od której odebrano pojazd, dane pojazdu oraz przyczyny zatrzymania pojazdu, - wydruk z bazy CEPiK odnoszący się do pojazdu, - wezwanie z 5 lipca 2019 r. skierowane do R. P. ws. odbioru pojazdu, - pełnomocnictwo udzielone przez R. P. dla H. P. do odbioru pojazdu, - zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego, wystawione przez KPP w [...], - wezwanie z 6 sierpnia 2019 r. skierowane do H. P.ws. odbioru pojazdu, - umowa sprzedaży-kupna samochodu nabytego przez R. P., - wniosek Powiatu [...] do Sądu Rejonowego o orzeczenie przepadku samochodu, - postanowienie Sądu Rejonowego [...] z 3 lutego 2020 r. orzekające o przepadku samochodu na rzecz Powiatu [...], prawomocne od 11 lutego 2020 r., - faktura nr [...] za wycenę samochodu z 2 listopada 2020 r. opiewająca na 233,70 zł, - faktura nr [...] z 10 października 2020 r. za holowanie samochodu na podstawie dyspozycji [...] oraz jego parkowanie przez 248 dni, opiewająca na 4020 zł, - zaświadczenie o demontażu pojazdu nr [...]. Dowody te, wbrew zarzutom skargi, potwierdzają poczynione w sprawie ustalenia i brak było podstaw do przyjęcia, że kontrolowane decyzje wydano z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spawy, w rozumieniu przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynikało, że pojazd mógł zostać usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie było możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, m.in. w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu (art. 130a ust. 2 pkt 1), a dyspozycję usunięcia mógł wydać policjant (art. 130a ust. 4 pkt 1). Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych należało do zadań własnych powiatów (art. 130a ust. 5f). Wysokość opłat za usunięcie pojazdu i jego parkowanie ustalana była w uchwale rady powiatu na dany rok (art. 130a ust. 6, 6a). Wniosek o orzeczenie przepadku kierował do sądu starosta (art. 130a ust. 10), jeżeli pojazd nie został odebrany w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Sąd Rejonowy orzekał przepadek pojazdu na rzecz powiatu (art. 130a ust. 10e). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania zobowiązana była ponieść osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (art. 130a ust. 10h). Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana była solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (art. 130a ust. 10i). Decyzja musiała zostać wydana przed upływem 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku (art. 130a ust. 10k). Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych wynikało, że rzeczony pojazd był kierowany przez osobę w stanie nietrzeźwości, wydano dyspozycję jego usunięcia z drogi i przechowywania na parkingu strzeżonym. Nie został on w przepisanym terminie odebrany, wobec czego orzeczony został jego przepadek na rzecz Powiatu. W tych okolicznościach właściciel pojazdu, według stanu z dnia jego zatrzymania, obowiązany jest ponieść opłatę za usunięcie pojazdu i jego przechowywanie, a w raz w nim obowiązek ten ciąży solidarnie na władającym pojazdem w chwili zatrzymania. Prawidłowo została również wyliczona wysokość opłaty, a w decyzjach szczegółowo podano, jakie składowe się na nią złożyły. Z dokumentów tych wynika, że należności takie zostały poniesione przez Powiat, tj. za usunięcie pojazdu, jego przechowywanie oraz wycenę. W świetle art. 130a ust. 10h i 10i ustawy – Prawo o ruchu drogowym, dla obciążenia dotychczasowego właściciela i władającego obowiązkiem uiszczenia opłaty nie ma znaczenie to, że w pewnym czasie orzeczony został przepadek pojazdu i jego własność przeszła na rzecz Powiatu. Opłaty te zostały bowiem naliczone tylko za pewien okres, za 248 dni przechowywania pojazdu i bynajmniej czas ten nie wynosił przeszło 2 lata, jak zasugerowano w skardze. Brzmienie powołanych przepisów jest jednoznaczne. Nie pozwala ono na takie dywagacje, jak przedstawione w skardze, ponieważ jednoznacznie określają zarówno podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty, rodzaje kosztów składających się na opłatę oraz okres ich naliczania. Określone w decyzji koszty zostały prawidłowo wyliczone, za prawidłowy okres, a wyliczenie te znajdują potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Zarzut zbyt długiego przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym w sytuacji, kiedy właściciel pojazdu i władający nim otrzymali wezwania do odbioru pojazdu z niezbędnymi informacjami o kosztach usunięcia przechowywania oraz skutkach nieodebrania w przepisanym terminie, uznać należało za niezrozumiałe, ponieważ mogli odebrać pojazd w każdym czasie, nie generując takich kosztów, jakimi zostali obciążeni poprzez swoje zaniechanie. Z podanych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargi jako niezasadne.