II SA/Rz 1010/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. P. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO"/"Kolegium") w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej "K.p.a."), po rozpoznaniu odwołania R.P. (dalej: "Skarżący") od decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta") z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją z dnia 10 marca 2021 r. Starosta, w oparciu o art. 130a ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej: "P.r.d."), nałożył na Skarżącego - właściciela samochodu osobowego marki [....], numer rejestracyjny [...], opłatę w kwocie 4172,00 zł tytułem zapłaty za koszty usunięcia z drogi, przechowywania na parkingu strzeżonym oraz oszacowania wartości pojazdu. Organ ustalił, że dnia 8 czerwca 2019 r. policjanci Komendy Powiatowej Policji w [...] (dalej: "KWP") zatrzymali H.P., kierującego w stanie nietrzeźwości wskazanym wyżej samochodem osobowym. Pojazd został usunięty i umieszczony na parkingu strzeżonym, prowadzonym przez [...]. Pomimo wezwania do odbioru, pojazd nie został odebrany z parkingu w ciągu 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] (dalej: "SR") orzekł przepadek wyżej wymienionego pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Z wykonanej przez biegłego skarbowego wyceny pojazdu wynika, że przedstawia on niewielką wartość handlową. Koszty usunięcia i przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym Starosta ustalił na kwotę 4172,00 zł brutto (opłata za usunięcie pojazdu w wysokości 300,00 zł brutto, opłata 15,00 zł za dobę za parkowanie przez okres 248 dni oraz 152,00 zł brutto z tytułu wykonania opinii biegłego rzeczoznawcy). W odwołaniu Skarżący podniósł, że z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku, właścicielem pojazdu staje się powiat i nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby nie będącej już właścicielem pojazdu. Zarzucił też obciążenie go wszelkimi kosztami związanymi z przechowywaniem pojazdu w sytuacji, gdy wysokie koszty przechowywania od 8 czerwca 2019 r. były wynikiem długookresowej bezczynności organu związanej z usunięciem pojazdu. Ponadto organ niedokładnie wyjaśnił kwestię dotyczącą ustalenia wysokości kosztów związanych z zatrzymaniem pojazdu, w tym jego wyceną, a użyte w art. 130a ust. 10h P.r.d. określenie "zakończenie postępowania" odnosi się do postępowania o stwierdzenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją i naprowadziło, że w piśmie z dnia 5 lipca 2019 r. właściciel pojazdu – Skarżący, poinformowany został przez KWP o zabezpieczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym, o konieczności jego usunięcia oraz o skutkach nieodebrania w określonym przepisami prawa terminie, a także o kosztach z tym związanych. W dniu 26 lipca 2019 r. pełnomocnik Skarżącego pokwitował zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu, jednak nie dokonał odbioru. Następnie, w piśmie z dnia 6 sierpnia 2019 r. Starosta poinformował pełnomocnika o umieszczeniu przedmiotowego pojazdu na parkingu strzeżonym oraz o skutkach jego nieodebrania w określonym przepisami prawa terminie, a także o kosztach z tym związanych. Pisma zostały doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Dnia 26 września 2019 r. Starosta złożył do SR wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w [...] orzekł taki przepadek. Orzeczenie to stało się prawomocne 11 lutego 2020 r. Kolegium przytoczyło art. 130a ust. 10h P.r.d. i podniosło, że w dniu 8 czerwca 2019 r. policjanci KPP zatrzymali H.P., który kierował przedmiotowym samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości. Starosta uzyskał od Komendanta KWP tę informację, a także o wydanej w tym dniu dyspozycji o usunięciu pojazdu i umieszczeniu na parkingu strzeżonym. Kierujący pojazdem oraz Skarżący - jako właściciel pojazdu, byli poinformowani pismami (poprzez doręczenie zastępcze) o sposobie odebrania pojazdu oraz o konsekwencjach nieodebrania pojazdu w ciągu 3 miesięcy. Po bezskutecznym oczekiwaniu i po upływie tego okresu Starosta wystąpił do SR z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Od dnia usunięcia i umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym do dnia uprawomocnienia się wymienionego orzeczenia minęło 248 dni i należność za ten czas obciąża właściciela pojazdu. Kolegium podkreśliło, że do momentu wydania orzeczenia o przepadku pojazdu Skarżący oraz ustanowiony pełnomocnik mieli możliwość odbioru pojazdu, przez co mogli skutecznie ograniczyć koszty. W tej sytuacji obciążenie kosztami budżetu lokalnego, poza przypadkami, gdy nie da się ustalić właściciela pojazdu, nie znajduje uzasadnienia. Koszty takie powinien ponosić właściciel pojazdu, a przerzucanie je na innych zachęcałoby osoby prywatne do porzucania pojazdów, by kwestię ich zezłomowania i związanych z tym kosztów przerzucić na podmiot publiczny. Unormowanie takie stawiałoby osoby lekceważące przepisy obowiązującego prawa w sytuacji korzystniejszej niż pozostałych obywateli, którzy postępują zgodnie z prawem i na swój koszt poddają stare lub zniszczone samochody zezłomowaniu. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 h P.r.d. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w której dokonano błędnej oceny stanu faktycznego oraz lakonicznego potraktowania zalegającego w aktach materiału dowodowego, skutkujących jego pokrzywdzeniem przez nałożenie opłaty w kwocie 4.172 zł podczas, gdy z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu stał się Powiat [...] i nie ma podstaw do obciążania Skarżącego kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania jako osoby niebędącej już właścicielem pojazdu, - art. 130a ust. 10 h P.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące obciążeniem go jako niebędącego już właścicielem pojazdu wysokimi kosztami przechowywania pojazdu od 8 czerwca 2019 r., które były wynikiem długotrwałej bierności organu związanej z usunięciem pojazdu, którego przechowywanie na parkingu strzeżonym generuje koszty i logicznym było podjęcie przez organ działań zmierzających do ich maksymalnego zminimalizowania, - art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 130 a ust. 10 h P.r.d. poprzez bezpodstawne obciążenie go opłatą w kwocie 4.172 zł i niedokładne wyjaśnienie kwestii dotyczącej ustalenia wysokości kosztów związanych z zatrzymaniem pojazdu i jego wyceną podczas, gdy na organach administracji spoczywa obowiązek przedstawienia szczegółowego kosztorysu związanego z usuwaniem, przechowywaniem, a także wyceną pojazdu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. W dniu 8 czerwca 2019 r. policjanci KWP zatrzymali H.P., który w stanie nietrzeźwości kierował samochodem. W związku z tym policjant wydał dyspozycję usunięcia pojazdu na parking strzeżony, o czym powiadomiono Skarżącego, jako właściciela usuniętego pojazdu (pismo z dnia 5 lipca 2019 r.). W piśmie tym wezwano właściciela (Skarżącego) do pilnego odbioru pojazdu, w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia oraz pouczono o skutkach jego nieodebrania. Wg organów, przedmiotowe pismo zostało doręczone Skarżącemu w trybie art. 44 K.p.a. W dniu 23 lipca 2019 r. do KPP zgłosił się pełnomocnik Skarżącego (osoba kierująca pojazdem w dniu zatrzymania), który uzyskał zezwolenia na odbiór auta. Pojazd nie został jednak odebrany ze strzeżonego parkingu. W tej sytuacji Starosta pismem z dnia 6 sierpnia 2019 r. wezwał pełnomocnika - kierującego pojazdem w dniu 8 czerwca 2019 r. o pilny odbiór pojazdu z pouczeniem, że nie odebranie pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia oraz po upływie miesiąca od prawidłowego powiadomienia właściciela spowoduje wystosowanie wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Tej samej treści informację wysłano pełnomocnikowi pocztą e-mail. Wobec braku odbioru pojazdu, Starosta wnioskiem z dnia 26 września 2019 r. wystąpił do SR o orzeczenie przepadku; orzeczenie uwzględniające wniosek, z dnia 3 lutego 2020 r. sygn. I Ns 392/19 uprawomocniło się 11 lutego 2020 r. Na tej podstawie Starosta decyzją z dnia 10 marca 2021 r. ustalił kwotę poniesionych kosztów (za wycenę pojazdu, holowanie oraz parkowanie), obciążając nimi Skarżącego, jako właściciela pojazdu. Decyzja ta utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. II. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 130a ust. 2 pkt 1 lit.a) P.r.d. Zgodnie z tym przepisem, pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Natomiast w myśl ustępu 10, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Z kolei art. 130a ust. 10h P.r.d. stanowi, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Na tle wskazanych unormowań przyjęto, że w postępowaniu, w przedmiocie wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h P.r.d. organ nie ustala tego czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego - kwestie te są bowiem w świetle art. 130a ust. 10e P.r.d. przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym w sprawie przepadku pojazdu. Podkreśla się również, że decyzja, o której mowa w art. 130a ust. 10h P.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie. Nie może on odstąpić od jej sformułowania np. z uwagi na słuszny interes strony, o którym mowa w art. 7 K.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r. sygn. I OSK 2142/15). III. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że w dniu 8 czerwca 2019 r. przedmiotowym pojazdem kierowała osoba będąca w stanie nietrzeźwości, przy czym nie był to właściciel pojazdu. Ponieważ nie było możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób, policjant wydał dyspozycję usunięcia pojazdu na parking strzeżony. Ustaleń tych skarga nie podważa. Zatem zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 130a ust. 2 pkt 1 lit.a) P.r.d. Usunięcie pojazdu z drogi w takich okolicznościach odbywa się na koszt właściciela, natomiast po stronie organu powstają obowiązki przewidziane w art. 130a ust. 10 i następne P.r.d. O tym, że Starosta wywiązał się z tych obowiązków świadczy postanowienie SR z dnia [...] lutego 2020 r. sygn. [...], które uprawomocniło się w dniu 11 lutego 2020 r. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie podkreśla się, że moc wiążąca wyroku określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. np. wyroki NSA z dnia 18 września 2018 r. sygn. I OSK 2714/18, z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. II FSK 1935/18). W realiach sprawy oznacza to, że z dniem prawomocności orzeczenia o przepadku pojazdu, tj. z dniem 11 lutego 2020 r., jego właścicielem stał się Powiat [...]. Pozostają natomiast koszty związane z przedmiotowym pojazdem. Koszty te obejmują usunięcie, przechowywanie, oszacowanie, sprzedaż lub zniszczenie pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia, tj. 8 czerwca 2019 r. do zakończenia postępowania, tj. 11 lutego 2020 r. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 130a ust. 10h P.r.d., koszty te ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Ustęp 10d nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania (nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru). Natomiast w myśl art. 130a ust. 10i P.r.d., jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. W rozpoznawanej sprawie przedmiotowy pojazd w chwili usunięcia znajdował się we władaniu H.P. – osoby, która nie była jego właścicielem. Wobec tego, mając na uwadze domniemanie wynikające z ostatnio wskazanego przepisu, kosztami objętymi dyspozycją art. 130a ust. 10h P.r.d. należało obciążyć solidarnie osobę dysponującą pojazdem w chwili usunięcia i właściciela pojazdu. Organy obu instancji pominęły tę regulację, okoliczność ta nie została również podniesiona skargą. Jednakże Sąd, mając na uwadze art. 134 § 1 P.p.s.a. okoliczność tę uwzględnił, bowiem w ustalonym stanie faktycznym doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a P.p.s.a.). Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że naruszenie prawa materialnego miało miejsce tylko we wskazanym wyżej zakresie. Natomiast w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wątpliwości nasuwa jedynie przyjęta kwota oszacowania przedmiotowego pojazdu (faktura). Pozostałe zaś koszty, tj. holowanie pojazdu oraz koszty parkingu strzeżonego (od 8 czerwca 2019 r. do 11 lutego 2020 r. – łącznie 248 dni), ustalone zostały w oparciu o znajdujące się w aktach dowody. Końcowo wskazać należy, że przedstawione Sądowi akta administracyjne w części składają się z mało czytelnych kserokopii, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz lit.c, w zw. z art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.