II SA/Rz 465/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. W. z dnia [...] marca 2009 r., [...] orzekającą o wymeldowaniu J. K. i małoletniej A. K. z pobytu stałego z domu mieszkalnego położonego w S. W. przy ul. J. K. 1. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm./ dalej: k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 w związku z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 139, z 2006 r., poz. 993 ze zm./ dalej: u.e. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że odwołanie J. K. nie mogło być uwzględnione, gdyż decyzja Prezydenta Miasta S. W. nie narusza prawa. W trakcie postępowania poprawnie ustalono stan faktyczny, z którego wynika, że J. K. opuścił lokal przy ul. J. K. 1 w 2003 roku, zatem spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 u.e., gdyż doszło do faktycznego opuszczenia lokalu, opuszczenie to ma charakter trwały i było dobrowolne. Bez znaczenia dla istoty sprawy jest wytoczenie przez odwołującego powództwo o ochronę posiadania, gdyż ta kwestia pozostaje poza postępowaniem meldunkowym. Dodatkowo podkreślił, że zameldowanie służy celom ewidencyjnym i nie może prowadzić do utrzymywania fikcji tj. zameldowania osoby w lokalu, w którym faktycznie ona nie przebywa. Z rozstrzygnięciem Wojewody nie zgodził się J. K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł o unieważnienie decyzji Prezydenta S. W. i Wojewody P. orzekających o wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu przy ul. J. K. 1 w S. W. W uzasadnieniu skargi skarżący ogólnie wskazał, że skarżone decyzje nie biorą pod uwagę faktów i są oparte na niewyjaśnionym stanie faktycznym. Organy błędnie przyjmują, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, w sytuacji, gdy wiązało się ono z działaniami wnioskodawców utrudniającymi fizyczne przebywanie w lokalu. Dodatkowo skarżący wskazał, że brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu przy ul. J. K. 1 potwierdza podjęcie przez niego działań zmierzających do ochrony posiadania i złożenie w sądzie powszechnym stosownego powództwa. Ten fakt, w ocenie skarżącego jednoznacznie potwierdza, że nie opuścił on lokalu, z którego został wymeldowany na podstawie skarżących decyzji. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznając skargi orzekają w ramach danej sprawy. Skarga J. K. jest zasadna. Wprawdzie skarżący nie sformułował wprost zarzutu naruszenia przepisów postępowania jako podstawy żądania uchylenia decyzji orzekających o wymeldowaniu, jednak z uzasadnienia skargi wynika taki właśnie zarzut. Sąd podziela to stanowisko i stwierdza, że zarówno decyzja Wojewody jak i decyzja Prezydenta S. W. wydane zostały przedwcześnie, a to oznacza, że bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Art. 15 ust. 2 u.e. daje podstawę do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu jeżeli opuściła ona miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowaniu. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd poza sporem jest fakt, że skarżący J. K. wraz z małoletnią córką A. nie mieszka w lokalu przy ul. J. K. 1 w s. W. od około 6 lat. Dla organów stwierdzenie tego faktu było równoznaczne z przyjęciem, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania w warunkach określonych w art. 15 ust. 2 u.e. W ocenie Sądu taki sposób rozumienia okoliczności rozpoznawanej sprawy narusza przepisy prawa, przede wszystkim nie pozwala przyjąć założenia uczynionego przez organy, w myśl którego opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Uczynienie przez organy takiego założenia pozostaje w kolizji z regułami poprawnie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a więc narusza art. 7 i art. 77 k.p.a. Dla Sądu nie budzi wątpliwości stwierdzenie, że definitywna ocena charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego jest możliwa tylko po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie ochrony posiadania. Dla oceny dobrowolności opuszczenia lokalu orzeczenie w tym zakresie ma charakter podstawowy i jest zagadnieniem wstępnym. Żądanie przez skarżącego przywrócenia posiadania dobitnie wskazuje, że po jego stronie istnieje wola przebywania w miejscu, z którego został wymeldowany. Stanowisko Sądu tym bardziej wydaje się zasadne, że skarżący w trakcie rozprawy przed WSA w Rzeszowie oświadczył, że postępowanie o ochronę posiadania jest w toku, a rozstrzygnięcie w tym zakresie przed sądem cywilnym pierwszej instancji jest dla niego korzystne. Wprawdzie wyrok dotyczący tej kwestii nie jest jeszcze prawomocny, ale nie zmienia to faktu, że poprawna ocena charakteru opuszczenia lokalu jest pochodną tego orzeczenia. Sąd nie może podzielić stanowiska organów zaprezentowanego w uzasadnieniu obu decyzji, w myśl którego postępowanie meldunkowe jest niezależne od rozstrzygnięcia w zakresie ochrony posiadania. Sąd wskazuje, że podstawą wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu może być tylko opuszczenie lokalu, które ma charakter dobrowolny. Podzielić można stanowisko organów, że ewidencja ludności ma przede wszystkim charakter potwierdzający pobyt określonych osób w oznaczonym miejscu. Nie oznacza to jednak, jak wskazuje Wojewoda, że wymeldowaniu podlegają osoby o ile nie przebywają w miejscu stałego pobytu. Podejście takie zupełnie odrywa fakt nieprzebywania osoby z jej wolą. Taki sposób interpretacji art. 15 ust. 2 u.e. jest niedopuszczalny. Sąd wskazując na konsekwencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 /Dz.U. nr 78, poz. 716/, zauważa, że zameldowanie nie jest związane z posiadaniem tytułu prawnego do lokalu, ale nie oznacza to, że wymeldować można osobę, która domaga się przywrócenia utraconego posiadania. Stanowisko Sądu znajduje uzasadnienie w orzecznictwie, które przyjmuje, że brak podjęcia przez osobę wymeldowaną kroków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania jest potwierdzeniem opuszczenia lokalu /wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008 r., II OSK 1426/07, LEX 48 9261 teza 3/. A contrario przyjąć trzeba, że cechy opuszczenia nie ma, gdy osoba takie kroki podejmuje, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wreszcie trudno przyjąć dobrowolność opuszczenia w sytuacji gdy osoba nie przebywa w lokalu na skutek działania osób trzecich /np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2008 r. II SA/Bd 968/07, LEX 488321/. Zatem do chwili jednoznacznego określenia charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego z lokalu przy ul. J. K. organy meldunkowe nie miały podstaw do wymeldowania skarżącego i jego małoletniej córki. W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia tej kwestii podstawowe znaczenie ma postępowania o ochronę posiadania, gdyż z nim wiąże się nie tylko okoliczność faktyczna sprawy tzn. przebywanie fizycznie w lokalu ale także wola bycia w nim, a to jest przesłanka prawna wymeldowania, bo oznacza wypełnienie warunku z art. 15 ust. 2 u.e. Wskazując na ten aspekt sprawy Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu skarżonej decyzji, przyjmującego brak związku sprawy o wymeldowanie z ochroną posiadania. W tym zakresie Sąd nie podziela poglądu NSA wyrażonego w wyroku z dnia 21 listopada 2008 r. teza 4. Reasumując stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie sprawy przez sąd cywilny w cywilny w zakresie posiadania lokalu jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie administracyjnej dotyczącej wymeldowania osoby, która utraciła jego posiadanie, gdyż orzeczenie to nie jest tylko ustaleniem stanu faktycznego sprawy, ale także przesłanką prawną określoną w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 139, z 2006 r., poz. 993 ze zm./ pozwalającą przyjąć, czy opuszczenie miało cechę dobrowolności, bo tylko taki warunek może być podstawą decyzji o wymeldowaniu. Brak ustaleń w tej materii musi skutkować przyjęciem, że decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a to musi skutkować uchyleniem skarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organy prowadząc ponownie postępowanie będą zobowiązane do ustalenia charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego. W tym celu powinny odnieść się do orzeczenia w sprawie ochrony posiadania i stosownie do niego zastosować art. 15 ust. 2 u.e. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak na wstępie.