II SA/Rz 471/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. P. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] o odmowie częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt K. P. w Domu Opieki Społecznej w T. (dalej DPS) w wysokości 107,10 zł miesięcznie. W obszernym odwołaniu skarżący wskazał, iż kwota 107,10 zł pochodzi z zasiłku pielęgnacyjnego, który jego zdaniem jest wolny od potrąceń i egzekucji. Zarzucił, że z powodu stanu zdrowia nie brał czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Zestawienie zakupionych leków nie przedstawia wszystkich kosztów, bo DPS posiada faktury za leki limitowane, z których zwracał część kosztów, a innych za leczenie prywatne nie posiada, gdyż nikt ich nie żądał. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., sprostowaną następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.) i art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. zwana dalej w skrócie u.p.s.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż K. P. jest mieszkańcem DPS w T., posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...].06.2005 r. na podstawie którego zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż jego dochód, na który składa się zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny wynosi 477 zł miesięcznie Stosownie do art. 61 u.p.s. pobyt w DPS jest odpłatny, a przepis ten określa kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności. Organ wskazał, iż średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w T. (przy ul. [...]) wynosi 2 351,00 zł. Dalej cytując art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. Stosownie do treści tego przepisu opłata za pobyt w DPS dla K. P. ustalona została na kwotę 333,90 zł (tj. 70 % kwoty 477,00zł). Za zgodą odwołującego się Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w T. przekazuje bezpośrednio do DPS w T. kwotę 226,80 zł co stanowi 70 % otrzymywanego zasiłku stałego. Z pozostającej w dyspozycji kwoty 250,20 zł K. P. kwoty 250,20 zł, winien wpłacić do kasy DPS kwotę 107,10 zł. Powołując treść art. 64 i art. 58 ust. 1 i 2 u.p.s. dotyczące zwolnienia częściowego lub całkowitego za pobyt w domu opieki społecznej oraz pokrywania wydatków związanych z całodobową opieką i zaspokajaniem niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych przez dom opieki społecznej oraz na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, analizy sytuacji zdrowotnej i bytowej Kolegium stwierdziło brak podstaw do zastosowania wobec K. P. ulgi w odpłatności, tym bardziej, że kwota ta stanowi niewielką część kosztów utrzymania mieszkańca DPS. Za nietrafny Kolegium uznało zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. gdyż z akt sprawy wynika, że K. P. był prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania, o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją. Strona brała czynny udział w postępowaniu poprzez udostępnianie wymaganej dokumentacji, składanie oświadczeń i udzielanie informacji w trakcie wywiadu środowiskowego, pod którego treścią odwołujący złożył własnoręczny podpis. W obszernej skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji jako obarczonej wadami prawnymi i celowymi omyłkami. Wskazał, iż Kolegium w jej uzasadnieniu powołuje się na nieznaną mu decyzję z dnia [...].10.2010 r. Zaznaczył, że nigdy nie miał i nie ma grupy inwalidzkiej o stopniu umiarkowanym, natomiast dysponuje orzeczeniem z dnia [...].07.2005 r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności z orzeczeniem grupy 0-5R. Powtórzył zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. i argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane podaniem K. P. z dnia [...] grudnia 2009r., w którym zwrócił się o częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS w T. przy ul. [...] w zakresie kwoty 107,10 zł. Problematykę zwalniania z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej reguluje art. 64 u.p.s., zgodnie z którym osoby wnoszące opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych (pkt 2 art. 64 u.p.s.). Użyty w tym przepisie zwrot "można zwolnić" powoduje, że organom orzekającym na podstawie tego przepisu ustawodawca przyznał uprawnienie do orzekania w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej nie wyklucza jej sądowej kontroli, ale zakres tej kontroli doznaje ograniczenia do kontroli zgodności z normami dopełnienia. Kontrola ta sprowadza się do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, w tym zasad ogólnych zawartych w rozdziale 2 k.p.a. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności, gdyż sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą Sądu. Kontrola ta polega również na sprawdzeniu, czy organ prawidłowo wykorzystał przysługujące mu uznanie administracyjne, a w szczególności, czy organ działał na podstawie właściwego przepisu prawa materialnego, czy właściwe przepis ten był interpretowany i zastosowany na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, do czego obliguje art. 7 k.p.a. Reasumując powyższe uwagi można wyprowadzić wniosek, że podjęcie decyzji uznaniowej wiąże się z odpowiednim wyważeniem interesów obywatela z interesami publicznymi, czyli ustaleniu proporcjonalności każdego z obu rodzajów interesów. Stan faktyczny w niniejszej sprawie ustalony przez organy orzekające nie jest skomplikowany i ustalony został na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] stycznia 2010r., który skarżący podpisał bez uwag. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest po rozwodzie, ma dwóch synów, z którymi nie utrzymuje kontaktów, sam zajmuje dwuosobowy pokój, jest w wieku poprodukcyjnym, ma znaczny stopień niepełnosprawności. Organ ustalił, że dochodem K. P. w myśl ustawy o pomocy społecznej jest zasiłek stały wypłacany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie i zasiłek pielęgnacyjny wypłacany przez Urząd Miejski w T. Odpłatność skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej od K. P. od października 2006r. wynosi 333,90 zł. Od 1 października 2009r. miesięczny koszt utrzymania mieszkańca DPS wynosi 2 351 zł, co oznacza, że pozostałą kwotę odpłatności w wysokości 2 017,10 zł miesięcznie ponosi Gmina Miasta [...], co stanowi duże obciążenie dla budżetu gminy, gdyż pomniejsza środki, które gmina mogłaby wykorzystać na zaspokojenie potrzeb większej ilości osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Z materiału dowodowego wynika, że wydatki skarżącego na leki, na podstawie zestawienia faktur w 2009r. wyniosły 108, zł, co miesięcznie stanowi obciążenie 9zł. Organ wskazał na treść art. 58 u.p.s., zgodnie z którym wydatki związane z zapewnieniem opieki mieszkańcom i zaspokojeniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa DPS, bo zaspokaja potrzeby bytowe, mieszkaniowe i żywieniowe nadto placówka umożliwia i organizuje pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych przysługujących na podstawie odrębnych przepisów. Zatem placówka ta z mocy ustawy przejmuje na siebie wszystkie czynności związane z wykonywaniem usług opiekuńczych, zdrowotnych i bytowych szeroko rozumianych. Materiał dowodowy nie wskazuje, że w życiu skarżącego powstała nadzwyczajna sytuacja wymagająca szczególnej interwencji. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd uznał, że postępowanie wyjaśniające organy przeprowadziły z zachowaniem przepisów postępowania, a w szczególności umożliwiono stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w trybie art. 10 § 1 k.p.a. a tym samym zgłoszenia dodatkowych dowodów i wniosków z czego skarżący nie skorzystał. Konsekwencją takiego stwierdzenia jest stwierdzenie, że stosując przepisy postępowania, organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Również to przekroczenie granic uznania administracyjnego przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym nie nastąpiło w zakresie zastosowania normy prawa materialnego zawartej w art. 64 u.p.s., z której wynika, że zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej jest prawem, a nie obowiązkiem organu. Koniecznym jest podkreślenie, że granice sprawy administracyjnej zostały wyznaczone żądaniem skarżącego zawartym we wniosku z dnia [...] grudnia 2009r., o częściowe zwolnienie z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Natomiast organ gminy właściwy dla danej osoby w dniu skierowania jej do domu pomocy społecznej prowadzi odrębne postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w DPS, które kończy stosowną decyzją, co wynika z art. 59 ust. 1 u.p.s. Bez wpływu na wynik sprawy jest fakt, że SKO po wydaniu zaskarżonej decyzji postanowieniem z dnia [...] maja 2010r. nr [...] w uzasadnieniu decyzji sprostowało daty, które nie miały żadnego wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Przepis art. 113 k.p.a. nie wyłącza możliwości sprostowania oczywistej pomyłki pisarskiej w stosunku do decyzji ostatecznych. Nietrafny jest też zarzut, że skarżący dysponuje znacznym stopniem niepełnosprawności. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...], którą zaliczono K. P. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a orzeczony topień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe. W sytuacji, gdy skarżącemu umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem nie przedstawił innego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie, która dotyczy częściowego zwolnienia z opłat za pobyt w DPS okoliczność ta nie miała znaczenia dla treści podjętej decyzji, gdyż stwierdzone u skarżącego schorzenia są chorobami długotrwałymi. Niezależnie od wyżej przedstawionej argumentacji Sąd stwierdza, że z punktu widzenia interesu publicznego nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której synowie skarżącego nie wywiązują się z obowiązku alimentacyjnego względem ojca. W dochodzeniu do realizacji tego obowiązku winny być zainteresowane właściwe organy gminy, które pokrywają znaczącą część kosztów utrzymania skarżącego w DPS. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.