II SA/Rz 474/11

Dnia 1 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zgody na ekshumację zwłok - postanawia- odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji II SA/Rz 474/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 474/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przyznał adwokatowi M. S. - pełnomocnikowi skarżącej I. K. wynagrodzenie w kwocie 147,60 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej związanej ze sporządzeniem i wniesieniem zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 20 grudnia 2011r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu 16 kwietnia 2012r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek złożony adw. M. S., w którym zwrócił się o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed Sądem I instancji. oświadczając jednocześnie, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. W jego uzasadnieniu wskazał, że oprócz czynności związanych z postępowaniem zażaleniowym, za które zostało mu już przyznane wynagrodzenie, podejmował także działania przed Sądem I instancji, tj. zapoznał się z aktami sprawy i sporządził wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uznając powyższy wniosek jako niezasadny referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012r. odmówił przyznania wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że składając wniosek o przywrócenie terminu, który został odrzucony jako niedopuszczalny, pełnomocnik nie przyczynił się do ochrony interesu prawnego skarżącej, a tym brak jest podstaw do dochodzenia z tego tytułu prawa do wynagrodzenia za pomoc prawną. W sprzeciwie od wskazanego wyżej postanowienie adw. M. S. zarzucił bezzasadne przyjęcie, że podjęte przez pełnomocnika działania za które domaga się wynagrodzenia nie odpowiadały przesłankom starannego działania. Podał, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej już po odrzuceniu skargi i po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W celu doprowadzenia skargi I. K. do rozpatrzenia złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia kierując się wyraźnym zapatrywaniem o właściwości takiego działania wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 12 października 2011r., sygn. akt: II OZ 934/11. Rozpoznając powyższy wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, że złożenie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu wywołuje ten skutek, iż Sąd rozpoznaje od początku wniosek o przyznanie tego wynagrodzenia. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez adwokata M. S. jest więc utrata mocy przez zaskarżone postanowienie. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Podkreślić należy, że pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, a decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Przyznanie tego wynagrodzenia musi być poprzedzone zbadaniem czy taka pomoc została rzeczywiście udzielona. O wysokości przyznanego wynagrodzenia Sąd orzeka na podstawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji 240 zł. Dodatkowo z § 2 ust 1 i 3 cytowanego rozporządzenia wynika, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia Na adwokacie jako fachowym pełnomocniku procesowym ciąży więc obowiązek starannego działania przy podejmowaniu decyzji jakich czynności procesowych, dopuszczalnych pod względem procesowym, a także zasadnych pod względem merytorycznym ma dokonać, aby chronić interes reprezentowanej przez niego strony. Faktyczne udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej ma miejsce dopiero wówczas, gdy sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika środek prawny zapewnia jego mocodawcy dostęp do sądu. To zaś następuje wtedy, gdy środek ten został sporządzony w sposób umożliwiający jego merytoryczne rozpoznanie (Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2011 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie V) s. 776, ISBN: 978-83-7620-986-9). Nie może budzić wątpliwości, iż przez faktyczne udzielenie pomocy prawnej należy rozumieć profesjonalne działanie wyznaczonego adwokata i znajomość obowiązujących przepisów prawa. Reprezentowana strona ma bowiem prawo wymagać, by czynności pełnomocnika były skuteczne, adekwatne do stanu sprawy i zgodne z prawem (postanowienie SN z dnia 14 sierpnia 1997 r. sygn. akt II CZ 88/97, OSNC 1998/3/40). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik został ustanowiony po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargi I. K. w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy jednak, że skarga została wniesiona w terminie, a przyczyną odrzucenia było nieuzupełnienie jej braków fiskalnych. Do oceny profesjonalnego pełnomocnika pozostawało więc znalezienie takiej drogi, aby chronić interesy skarżącej. Wniosek o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy strona zachowała termin do dokonania czynności jest niedopuszczalne, tym samym wniosek nie podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Bez znaczenia pozostaje okoliczność podniesiona w sprzeciwie, że pełnomocnik pokierował się uzasadnieniem postanowienia NSA z dnia 12 października 2011r., sygn. akt II OZ 934/11, ponieważ nie było ono dla pełnomocnika wiążące. Uznać należy więc ze działanie to nie służyło ochronie interesu skarżącej i nie może stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 250 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.