II SA/Rz 490/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 490/13 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił K. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym synem. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 17, art. 3 i art. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."). Z ustaleń fatycznych organu wynika, że podanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona złożyła 23 stycznia 2013 r., a dotychczas pobierała takie świadczenie do dnia 31 grudnia 2012 r. Orzeczeniem z 12 stycznia 2013 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności małoletni B. W. zaliczony został do osób niepełnosprawnych ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustalono również, że wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. fizycznej 11,3015 ha (2,0698 ha przeliczeniowego) i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych. Pomimo więc tego, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem, w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego żądane świadczenie jej nie przysługuje. Po rozpatrzeniu odwołania K. W. decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO" lub "Kolegium"), na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że zasadniczym warunkiem wynikającym z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie przez wnioskodawcę lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z ustaleń faktycznych sprawy wynikało, że K. W. opiekę taką sprawuje nad małoletnim synem, który od urodzenia jest osobą niepełnosprawną. Ustalono równocześnie, że K. W. jest właścicielką gospodarstwa rolnego. Dlatego też w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12, przyjąć należało że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Z tego powodu zasadnie odmówiono przyznania wnioskodawczyni żądanego świadczenia. Z powyższą decyzją nie zgodziła się K. W., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domaga się uchylenia decyzji SKO i przyznania żądanego świadczenia. Skarżąca wyraża przekonanie, że w świetle przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełniła warunek rezygnacji z zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem chorym na porażenie mózgowe. W odpowiedzi SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawna ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargę w granicach danej sprawy. Skarga K. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy, w którym zapadła skarżona decyzja jest bezsporny, zatem ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym mogą stanowić podstawę faktyczną wyrokowania. Dla oceny legalności skarżonej decyzji istotne jest ustalenie, że skarżąca będąc matką niepełnosprawnego dziecka sprawuje nad nim opiekę, a dziecko ma rozpoznany i orzeczony stopień niepełnosprawności. Równocześnie poza sporem pozostaje to, że skarżąca jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji w całości twierdząc, że z treści art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie wynika konieczność zachowania chronologii w zakresie "rezygnacji z zatrudnienia". W ten sposób wskazuje na błędną wykładnię powołanego przepisu. Tak zbudowany zarzut skargi jest nietrafny. Podkreślić należy, że organy orzekając w sprawie skarżącej nie stosowały art. 16a ust. 1 u.ś.r., zatem nie mogły naruszyć tego przepisu przez jego błędną wykładnię. Zdaniem Sądu ten przepis w ogóle nie mógł mieć zastosowania w sprawie skarżącej, bo jego dyspozycja może być odniesiona do opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną nie będącą dzieckiem. Rodzicowi dziecka przysługuje świadczenie pielęgnacyjne i taka sprawa toczyła się przed organem pomocy społecznej i w takiej sprawie zapadła skarżona decyzja. Z zastosowanej względem skarżącej regulacji wynika, że o przyznanie świadczenia może skutecznie ubiegać się wyłącznie ten, kto rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnacja, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i nie podejmowanie zatrudnienia to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wskazuje art. 3 pkt 22 ustawy. Jednocześnie zakończenie i niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej winno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą, której stan zdrowia bezwzględnie wymaga opieki a pozostaje ona związana węzłem pokrewieństwa ze sprawującym opiekę. Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie prawa skarżącej nie zostały naruszone bowiem skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Strona podnosi w skardze, że pojęcie zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej należy rozumieć szeroko. Zdaniem WSA, ta argumentacja jest niesłuszna. Konstrukcja definicji ustawowej art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uwzględnia wśród form aktywności zarobkowej prowadzenia gospodarstwa rolnego. SKO w odpowiedzi na skargę H. K. trafnie podkreśliło, że w niniejszej sprawie należy się posiłkować tezą uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12. W orzeczeniu tym w sposób jednoznaczny przesądzono, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uchwale podkreślono, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, iż NSA za celowe uznał dokonanie przez pracodawcę w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. przepisie definiującym wyrażenia zatrudnienie lub inna praca zarobkowa), pominięcia ustawodawczego nie wymieniając wśród form aktywności zawodowej prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd mając na względzie cel i istotę instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, przy założeniu racjonalności i konsekwencji preferencji pracodawcy uznał, że nie ma powodu dla roszczenia, w drodze wykładni, zakresu definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" na rolników prowadzących gospodarstwo rolne. Z zebranych przez organy dowodów w tym z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika bezsprzecznie, że skarżąca nie pracuje zawodowo, a prowadzi gospodarstwo rolne, pozostawała w stosunku pracy. Te fakty nie są pomiędzy stronami niniejszego postępowania sporne. Ponieważ w świetle uchwały NSA prowadzenie gospodarstwa rolnego nie mieści się w pojęciu zatrudnienia jak i wykonywanej innej pracy zarobkowej, to rezygnacja skarżącej z pracy w gospodarstwie nie uprawniałaby do przyznania do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca tym samym nie wykazała, że została spełniona podstawowa przesłanka pozytywna z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w postaci rezygnacji z określonych form aktywności zarobkowej. Dlatego zaskarżona decyzja SKO, jakkolwiek w mniemaniu strony nielegalna, nie narusza obowiązującego prawa. Opisane motywy zadecydowały o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Ze względu na zgodność skarżonej decyzji z przepisami prawa brak jest podstaw do odnoszenia się do wniosku o przyznanie świadczenia, aczkolwiek należy podkreślić, że z istoty sądowej kontroli decyzji wynika tylko możliwość oceny jej legalności, a nie uprawnienie do orzekania w miejsce organu administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak na wstępie biorąc pod uwagę treść art. 151 p.p.s.a.