II SA/Rz 493/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-09-23

Skład orzekający: Elżbieta Mazur-Selwa, Joanna Zdrzałka, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie szklarni, wydana na podstawie przepisów z 1974 r., może zostać udzielona pomimo braku pozwolenia na budowę, jeśli obiekt spełniał wymogi techniczne obowiązujące w dacie jego budowy, a postępowanie dotyczące odprowadzania wód opadowych stało się bezprzedmiotowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo udzieliły pozwolenia na użytkowanie szklarni, ponieważ obiekt, mimo braku pozwolenia na budowę, spełniał wymogi techniczne obowiązujące w dacie jego budowy (1994 r.), a przepisy z 1974 r. dopuszczały taką możliwość w sytuacji braku przesłanek do zastosowania art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego. Postępowanie w zakresie odprowadzania wód opadowych zostało prawidłowo umorzone jako bezprzedmiotowe, ponieważ nie naruszało przepisów technicznych obowiązujących w dacie budowy, a ewentualne immisje sąsiedzkie należą do zakresu prawa cywilnego.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się uchylenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie szklarni oraz decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego. Kwestionowali prawidłowość oceny stanu faktycznego, dopuszczenie do wadliwej decyzji, bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wód opadowych oraz niezastosowanie przepisów dotyczących rozbiórki lub doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Podnosili również kwestie dotyczące odprowadzania wód opadowych na ich działkę oraz usytuowania szklarni względem kanalizacji.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi K. K. i R. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 14 lutego 2025 r. nr OA.7721.20.10.2024 w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie - oddala skargę - Przedmiotem skargi K.K. i R.K. (dalej: "skarżące") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB" lub "organ odwoławczy") z dnia 14 lutego 2025 r. nr OA.7721.20.10.2024, w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie szklarni, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [....] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy szklarni usytuowanej na działce nr [...] (obecnie działka ma nr ewid. [...]) przy ul. [...] w S. (sygn. [...]) oraz w sprawie odprowadzenia wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni usytuowanych na ww. działce (sygn. [...]). W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że szklarnia posiada wymiary 3,70 x 6,50 m, jest posadowiona na betonowej podmurówce i usytuowana w odległości 1,15 m od ogrodzenia rozdzielającego posesję nr [...] od posesji nr [...] przy ul. [...] w S. Odległość od okapu szklarni do budynku na działce sąsiedniej wynosi 9,9 m. Szklarnia posiada konstrukcję stalową, z dachem nad całością w układzie dwuspadowym, z zewnątrz konstrukcja wypełniona została szkłem. Wody opadowe z przedmiotowej szklarni odprowadzane są za pomocą rynien i rur spustowych do trzech pojemników plastikowych posadowionych na gruncie. W okresie zimowym rynny i rury spustowe były demontowane, a woda opadowa odprowadzana jest wówczas na teren działki nr [...]. Pomiędzy ww. posesjami znajduje się ogrodzenie wykonane jako siatka stalowa przymocowana do stalowych słupków, z betonowym cokołem w dolnej części o wysokości około 20 cm ponad poziom terenu. Organ stwierdził, że szklarnia jest w dobrym stanie technicznym. Zgodnie z oświadczeniem właścicieli wykonana została w jesień 1994 r. i od tego czasu jest użytkowana. Ponadto obok szklarni znajduje się budynek gospodarczy posiadający dach jednospadowy zaopatrzony w rynny i rury spustowe za pomocą, których wody opadowe odprowadzane są do zbiorników metalowych, natomiast wody opadowe z budynku gospodarczego odprowadzane są na teren własnej działki nr [...] (obecnie [...]). Postępowanie w sprawie legalności budowy szklarni zostało rozstrzygnięte decyzją PINB z dnia 27 kwietnia 2017 r. nr [...], zreformowaną następnie przez organ odwoławczy decyzją z dnia 3 sierpnia 2017 r. nr [...], umarzającą w całości prowadzone postępowanie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1052/17 oddalił skargę na powyższą decyzję PWINB, zaś na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 877/18 uchylił wyrok WSA w Rzeszowie, zaskarżoną decyzję PWINB z dnia 3 sierpnia 2017 r. oraz decyzję PINB z dnia 27 kwietnia 2017r. NSA stwierdził po pierwsze, że badając przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. należało odwołać się do przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie wzniesienia obiektu. Sąd stwierdził również, że organy nadzoru budowlanego błędnie prowadziły odrębne postępowania administracyjne w sprawie samowolnej budowy szklarni oraz nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód opadowych z tejże szklarni. Ocena samowolnie wybudowanego obiektu powinna dotyczyć również zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie odprowadzania wody z tego obiektu. Sąd wskazał na konieczność przeanalizowania zgodności obiektów z przepisami zawartymi w § 12, § 13 i § 14 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (dalej: "rozporządzenie"). NSA zarzucił organom nadzoru budowlanego, że nie dokonały prawidłowej kwalifikacji spornego obiektu, co de facto uniemożliwiło ocenę zgodności szklarni z przepisami techniczno-budowlanymi. Wskazał, że gdy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz brak jest podstaw do nałożenia obowiązku z art. 40 - postępowanie powinno zakończyć się wydaniem na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie, co kończyłoby ostatecznie postępowanie i dawało gwarancję legalizacji inwestycji. Z kolei sprawa w przedmiocie prawidłowości odprowadzania wód opadowy z budynku gospodarczego i szklarni została rozstrzygnięta decyzją PINB z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...], uchyloną następnie w całości decyzją PWINB z dnia 18 kwietnia 2018 r. nr [...], umarzającą jednocześnie prowadzone postępowanie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyj w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 669/18 oddalił skargę na ww. decyzję PWINB, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3408/18, uchylił ww. wyrok WSA w Rzeszowie, ww. decyzję PWINB oraz decyzję PINB z dnia 28 lutego 2018 r. NSA wyjaśnił, że kwestie dotyczące budowy szklarni, odprowadzania wód opadowych ze szklarni i odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego należy rozpatrywać łącznie, w jednym postępowaniu. Rozpatrując ponownie sprawę legalności budowy szklarni, PINB w dniu 16 lipca 2020 r. przeprowadził oględziny podczas, których ustalono, że stan faktyczny szklarni usytuowanej na działce nr [...] nie uległ zmianie, a wody opadowe z budynku gospodarczego odprowadzane są jak wcześniej rynną i rurą spustową do metalowej beczki. Betonowy cokół ogrodzenia znajdującego się między posesjami podczas oględzin usytuowany był powyżej terenu sąsiadujących działek, wystając ponad teren około 2-3 cm. Następnie PINB decyzją z dnia 7 października 2024 r. nr PINB.5160.1.48.2016, wydaną na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38 poz. 229 z późn. zm.; dalej: "u.P.b. z 1974 r.") w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725; dalej: "u.P.b. z 1994 r.") oraz art. 105 i 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), udzielił pozwolenia na użytkowanie szklarni i umorzył postępowanie w części dotyczącej odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w odniesieniu do ustawowych definicji poszczególnych kategorii obiektów, przedmiotowa szklarnia najbliżej może być zakwalifikowana jako budynek gospodarczy. Przy takim założeniu PINB przeanalizował regulacje rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki w aspekcie odległości sytuowania budynków gospodarczych od granicy działki i stwierdził, że lokalizacja przedmiotowej szklarni nie narusza warunków technicznych rozporządzenia. Działka sąsiednia nr [...] jest działką zabudowaną budynkiem mieszkalnym, a odległość między obiektami wynosi około 10,15 m. Zdaniem PINB lokalizacja szklarni nie narusza również przepisów obowiązującej w trakcie budowy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. PINB ustalił, że działka nr [...] (obecnie [...]) w świetle ustaleń Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego dla [...], zatwierdzonego przez Miejską Radę Narodową Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r., położona jest w obszarze oznaczonym symbolami D 51 MNj - z rozproszoną zabudową mieszkaniową zagrodową i jednorodzinną, w znacznej części zajęty pod sady i uprawy polowe. Według organu w sprawie tej nie mają zastosowania również przepisy zawarte w art. 40 u.P.b., ponieważ obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym, spełnia wymogi w zakresie jego utrzymania technicznego i w związku z tym nie zachodzi potrzeba ingerencji w tę kwestię. PINB uznał, że nawet przy założeniu, że przedmiotowa szklarnia nie posiada cech budynku przepisy zawarte w rozporządzeniu nie miałyby w ogóle zastosowania. W kwestii odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni organ stwierdził, że przepisy zawarte w § 13 ust. 2 nie zostały naruszone, ponieważ wody opadowe odprowadzane są do beczek w okresie letnim, bądź na teren nieutwardzony własnej działki, co dopuszczają ww. przepisy. Ponadto między działkami istnieje ogrodzenie z betonową podmurówką wystającą ponad grunt, co stanowi zabezpieczenie przed spływem wody opadowej na działkę nr [...]. PINB odniósł się także do zastrzeżeń stron dotyczących pomiarów wykonanych w terenie odległości szklarni od ogrodzenia, wskazując, że zgodnie z zapadłym w sprawie wyrokiem NSA z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 801/23, w niniejszej sprawie uzyskanie rozstrzygnięcia sądu powszechnego w odniesieniu do aktualnego przebiegu granic nie jest wymagane. Odwołanie od tej decyzji wniosły K.K. i R.K. Skarżące podniosły, że decyzja została skierowana do K.J. i J.J., którzy nie byli stronami postępowania, a przy tym do osoby zmarłej, ponieważ J.J. nie żyje. Zarzuciły również, że materiał dowodowy był niekompletny. Oceniając położenie szklarni względem ogrodzenia, organ nie uwzględnił, że w pobliżu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] (obecnie [...]) znajduje się również kanalizacja. Podniosły także, że w sytuacji, gdy szerokość spornego pasa granicznego wynosi 91 cm i ulega zmniejszeniu na długości działki do 52 cm oczywistym jest, że woda z okapu szklarni, pozbawionego rynny, ścieka bezpośrednio na teren działki skarżących. Również dalsze ustalenia PINB wskazują na nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód deszczowych z budynku szklarni, bowiem wody te gromadzone są w beczkach, które posiadają przelewy i gumowe wężyki, co pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami, a ponadto w oczywisty sposób powoduje zawilgocenie sąsiedniego terenu, zwłaszcza w sytuacji gdy podmurówka wystająca ponad grunt i rozdzielająca obie nieruchomości ma zaledwie 2-3 cm. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, PWINB opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 lutego 2025 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie niesporna pozostaje data budowy szklarni oraz przepisy, które należało zastosować. PWINB podzielił również stanowisko organu I instancji, odnośnie zakwalifikowania szklarni jako budynku gospodarczego. Na podstawie zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ stwierdził, że w dacie budowy obiekt wpisywał się w teren zgodnie z jego przeznaczeniem. PWINB zgodził się również, że choć obiekt został zbliżony do granicy działki - to jego odległość od budynku usytuowanego na działce nr ewid. [...] jest zgodna z przepisami § 12, § 13 i § 14 rozporządzenia, bowiem powinna wynosić minimum 8 m, a wynosi 9,9 m od okapu szklarni. Również kwestia odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni została zdaniem PWINB oceniona przez organ I instancji zgodnie z wytycznymi wskazanymi przez NSA, tj. w jednym postępowaniu ze sprawą budowy szklarni. Organ wskazał, że w dacie budowy obowiązek odwodnienia połaci dachów za pomocą przewodów spustowych dotyczył obiektów, których połać dachowa położona była powyżej 6 m ponad poziomem terenu (§ 50 ust. 1 rozporządzenia). Dla wysokości niższych, jak w rozpatrywanej sprawie, przepisy takiego obowiązku nie nakładały. Nie można więc mówić o naruszeniu prawa w sytuacji pozbawienia obiektu rynien i rur spustowych w okresie zimowym. W ocenie PWINB organ powiatowy wykonał wytyczne zawarte w wyroku NSA. Organ przypomniał, że ponieważ nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 u.P.b. z 1974 r. oraz brak jest podstaw do nałożenia obowiązku z art. 40 - postępowanie powinno zakończyć się wydaniem na podstawie art. 42 u.P.b. z 1974r. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Stwierdził również, że w tych okolicznościach nie było podstaw do prowadzenia postępowania i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie odprowadzenia wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni, a postępowanie to, jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów odwołania, PWINB stwierdził, że kwestia przesłania decyzji do osoby zmarłej nie wpływa na wynik sprawy, bowiem w toku postępowania odwoławczego poinformowano następcę prawną zmarłego o wydanej przez PINB decyzji, umożliwiając wniesienie odwołania. Zdaniem organu, również kwestia usytuowania kanalizacji w pobliżu spornej szklarni nie wpływa na wynik sprawy, bowiem brak jest przepisów regulujących usytuowanie obiektów od rurociągu kanalizacji. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżące zarzuciły naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 i art. 109 § 1 k.p.a., poprzez zaakceptowanie decyzji dotkniętej wadą nieważności w postaci skierowania jej do osoby niebędącej stroną w sprawie oraz nieprawidłowo doręczonej; - art. 7 i art. 77 § 1 i 4 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie istotnych dowodów znajdujących się w aktach sprawy; art. 80 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, co czyni wydane rozstrzygnięcie wadliwym i wydanym z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów; art. 105 § 1 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie dotyczącej prawidłowości odprowadzania wód opadowych zachodzi bezprzedmiotowość postępowania; art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 u.P.b. z 1974 r., w zw. z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r., poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie wpływu spornej szklarni na jej otoczenie; art. 37 ust. 1 i 2 u.P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r. poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek do orzeczenia przymusowej rozbiórki spornej szklarni; art. 6 ust. 2 pkt 1 u.P.b. z 1974 r. w zw. z § 13 ust. 1 rozporządzenia, poprzez uznanie, że sporna szklarnia nie utrudni prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej; art. 6 ust. 2 pkt 1 u.P.b. z 1974 r. w zw. z § 12 i § 13 ust. 2 rozporządzenia, poprzez błędną ocenę sposobu odprowadzania wód opadowych i niedostrzeżenie faktu odprowadzania ich na teren działki sąsiedniej należącej do skarżących; art. 6 ust. 2 pkt 1 u.P.b. z 1974 r. w zw. z § 76 rozporządzenia, poprzez zaniechanie oceny prawidłowości wzniesienia szklarni w kontekście zachowania niezbędnych odległości od sieci kanalizacyjnej przebiegającej w bezpośrednim sąsiedztwie budowli; oraz ewentualnie - art. 40 u.P.b. z 1974 r., poprzez niezastosowanie powołanego przepisu i zaniechanie wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, a także o dopuszczenie dowodu z akt tut. Sądu oznaczonych sygn. akt II SA/Rz 1052/17, II SA/Rz 669/18 i II SA/Rz 796/22 na okoliczność treści znajdujących się w nich dokumentów, a zwłaszcza operatu szacunkowego. W uzasadnieniu skargi ponowiły argumentację zaprezentowaną wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania: K.J., A.J. i A.K., w piśmie procesowym z dnia 7 maja 2025 r. wnieśli o oddalenie skargi w całości oraz obciążenie skarżących kosztami postępowania. W piśmie wyjaśniono, że wody opadowe z dachu szklarni są odprowadzane do rynien, a następnie do zbiorników na wodę i wykorzystywane do podlewania roślin, bądź są odprowadzane na teren własny. Wyżej wymienieni zaznaczyli, że nie jest możliwy spływ wody na działkę nr [...] z uwagi na oddzielenie od działki nr [...] betonowym cokolikiem ogrodzenia, wyniesionym ponad teren. Obecnie poziom terenu działki nr [...] jest wyrównany z rzędną góry cokolików, a pas wzdłuż odrodzenia wyścielony grysem kamiennym. Dodali, że ogrodzenie rozgraniczające posesje wykonane zostało wspólnie w roku 1985 i jak dotąd nie było remontowane. Kolejno wyjaśnili, że budynki mieszkalne na działkach [...] i [...] były realizowane według opracowanego planu realizacyjnego w ramach Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domów Jednorodzinnych, gdzie ustalono granice działek, do których dostosowano usytuowanie uzbrojenia terenu, w tym równoległy do granicy przebieg kanalizacji sanitarnej. W 1983 r. nastąpiło zniesienie granic działek dla części osiedla i wyznaczenie nowego podziału, nie potwierdzonego wyniesieniem trwałych znaków granicznych w terenie. Ogrodzenie pomiędzy ww. działkami zostało wykonane w dobrej wierze i w przekonaniu, że tak przebiega granica wymienionych działek. Dodali, że ponieważ w 2019 r. okazało się, że granica ewidencyjna nie pokrywa się z przebiegiem rozgraniczającego ogrodzenia, wystąpili do Burmistrza [....] z wnioskiem o rozgraniczenie. Natomiast granica ewidencyjna jest w znacznym zbliżeniu i krzyżuje się z istniejącą kanalizacją sanitarną. Uczestnicy postępowania końcowo wskazali, że na usytuowanie szklarni w zbliżeniu względem wspólnego ogrodzenia zgodę wyraził w 1994 r. A.K., a po jego śmierci, w tym samym roku zgodę w formie pisemnej wyraziła K.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy zarówno organy jak i Sąd są związani na podstawie art. 153 P.p.s.a. prawomocnymi wyrokami NSA, tj.: -wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt: II OSK 877/18 -wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt: II OSK 3408/18. Z wyroku NSA z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt: II OSK 877/18 wynika, że w niniejszej sprawie badając przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. należało odwołać się do przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie wzniesienia obiektu. Stosowanie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie legalizacji samowoli budowlanej jest uzasadnione wówczas, gdy dany obiekt już w okresie realizacji naruszał wymogi techniczne (m. in. w zakresie odległości od granicy i zabudowań sąsiednich) i zachodzi potrzeba doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Trudno bowiem przyjąć, aby w ramach legalizacji organ nadzoru budowlanego nakazywał właścicielowi obiektu dostosowanie do współczesnych wymogów techniczno-budowlanych w sytuacji, gdy został on wybudowany zgodnie z przepisami technicznymi obowiązującymi na etapie jego budowy, ale bez uprzedniego pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy nadzoru budowlanego błędnie prowadziły odrębne postępowania administracyjne w sprawie samowolnej budowy szklarni oraz nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód opadowych z tejże szkłami Ocena samowolnie wybudowanego obiektu powinna dotyczyć również zgodności z przepisami techniczno- budowlanymi w zakresie odprowadzania wody z tego obiektu. Jednym z etapów postępowania w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki jest etap postępowania wyjaśniającego, w którym zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., postępowanie powinno zmierzać do ustalenia, czy obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Sąd wskazał na konieczność przeanalizowania zgodności obiektów z przepisami zawartymi w § 12, § 13 i § 14 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. NSA zarzucił organom nadzoru budowlanego, że nie dokonały prawidłowej kwalifikacji spornego obiektu, co de facto uniemożliwiło ocenę zgodności szklarni z przepisami techniczno-budowlanymi. Niezbędne jest ustalenie cech obiektu i odniesienie jego opisu do ustawowych definicji poszczególnych kategorii obiektów, a następnie skonfrontowanie takiego ustalenia z brzmieniem przepisów Prawa budowlanego oraz techniczno-budowlanych z daty realizacji spornego obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gdy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz brak jest podstaw do nałożenia obowiązku z art. 40 - postępowanie powinno zakończyć się wydaniem na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie, co kończyłoby ostatecznie postępowanie i dawało gwarancie legalizacji inwestycji. Z wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt: II OSK 3408/18 natomiast wynika że kwestie dotyczące budowy szklarni, odprowadzania wód opadowych ze szklarni i odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego należy rozpatrywać łącznie, w jednym postępowaniu. Istotny i wiążący w sprawie był także wyrok NSA z dnia 15 maja 2024 r., II OSK 801/23. W wyroku tym NSA przesądził, że błędny jest pogląd, że " zainicjowane przed sądem powszechnym postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości stanowi "zagadnienie wstępne", o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.". "W niniejszej sprawie uzyskanie rozstrzygnięcia sądu powszechnego w odniesieniu do aktualnego przebiegu granic nie jest wymagane w toku postępowania dotyczącego legalności budowy szklarni jeśli chodzi o stwierdzenie istniejących odległości zabudowy od granicy działki, w sytuacji gdy postępowanie toczy się w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wydanie decyzji w sprawie legalności budowy szklarni nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez właściwy sąd wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Nie zachodzi tu związek przyczynowy, o jakim wyżej mowa, ponieważ aktualny przebieg granicy pomiędzy działkami może mieć znaczenia dopiero wówczas gdy organ ustali, że w trakcie budowy spornego obiektu doszło do naruszenia przepisów obowiązujących w dacie jego powstania i niezbędne jest wykonanie robót doprowadzających obiekt do stanu zgodnego z prawem, ale takich ustaleń w niniejszej sprawie na tym etapie postępowania nie dokonano, stąd należało przyjąć, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy toczącym się postępowaniem rozgraniczeniowym a postępowanie w sprawie legalności budynku szklarni, a więc nie istnieje przeszkoda prawna do wydania decyzji w sprawie oceny legalności obiektu budowlanego. Natomiast to, że wynik innego postępowania w przyszłości może mieć wpływ na dowodzenie przez stronę, iż w inny sposób kształtuje się przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami, nie przesądza samo w sobie o istnieniu zagadnienia wstępnego". "Dodatkowym argumentem przemawiającym za przyjęciem takiego stanowiska jest to, że w sprawie dotyczącej legalności budowy szklarni orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 877/18, w którym przesądził, że należy oceniać zgodność wzniesionego obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w czasie jego powstania. Przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy bowiem okresu realizacji budowy. W sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, a więc bez wymaganego pozwolenia na budowę, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy jego realizacja była zgodna z przepisami prawa budowlanego, w tym z normami techniczno-budowlanymi uprzednio obowiązującymi (Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r.). Przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy. Jednocześnie zauważył, że stosowanie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie legalizacji samowoli budowlanej jest uzasadnione wówczas, gdy dany obiekt już w okresie realizacji naruszał wymogi techniczne (m.in. w zakresie odległości od granicy i zabudowań sąsiednich) i zachodzi potrzeba doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Trudno bowiem przyjąć, aby w ramach legalizacji organ nadzoru budowlanego nakazywał właścicielowi obiektu dostosowanie do współczesnych wymogów techniczno-budowlanych w sytuacji, gdy został on wybudowany zgodnie z przepisami technicznymi obowiązującymi na etapie jego budowy, ale bez uprzedniego pozwolenia na budowę". Organy przy rozpoznaniu kontrolowanej sprawy zrealizowały przytoczone wyżej wytyczne, gromadząc i oceniając materiał dowodowy zgodnie z wykładnią NSA. Postępowanie dowodowe w sprawie spełniało standardy k.p.a., a ustalony stan faktyczny sprawy jest prawidłowy, kompletny i nie budzi wątpliwości Sądu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [....] prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy szklarni usytuowanej na działce nr [...] (obecnie działka ma nr ewid. [...]) przy ul. [...] w S. (sygnatura [...]) oraz w sprawie odprowadzenia wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni usytuowanych na w/w działce (sygnatura [...]). Szklarnia posiada wymiary 3,70 x 6,50 m, posadowiona jest na betonowej podmurówce, usytuowana jest w odległości 1,15 m od ogrodzenia rozdzielającego posesję nr [...] od posesji nr [...] przy ul. [...] w S. Odległość od okapu szklarni do budynku na działce sąsiedniej wynosi 9,9 m. Konstrukcja szkłami wykonana jako stalowa dach nad całością w układzie dwuspadowym z zewnątrz konstrukcja wypełniona została szkłem. Obiekt jest w dobrym stanie technicznym. Wody opadowe z przedmiotowej szklarni odprowadzane są za pomocą rynien i rur spustowych do trzech pojemników plastikowych posadowionych na gruncie. W okresie zimowym rynny i rury spustowe zostały zdemontowane, woda opadowa odprowadzana jest wówczas na teren działki nr [...]. Wody opadowe z budynku gospodarczego na działce [...] odprowadzane są za pomocą rynien i rur spustowych do zbiorników metalowych. W okresie letnim woda opadowa wykorzystywana jest do podlewania roślin i warzyw uprawianych w szklarni. Pomiędzy w/w posesjami znajduje się ogrodzenie wykonane jako siatka stalowa przymocowana do stalowych słupków, w dolnej części betonowy cokół o wysokości około 2-3 cm ponad poziom terenu. Realizując wytyczne NSA, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] rozpatrywał łącznie sprawę odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni (znak sprawy: [...]) i sprawę legalności budowy szklarni (znak sprawy: [...]). Po połączeniu powyższych zagadnień postępowanie prowadzone było pod sygnaturą: [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pismem z dnia 8 lutego 2022 r. znak: [...] poinformował strony postępowania, że wspomniane zagadnienia będą rozpatrywane łącznie, kompleksowo pod sygnaturą [...]. Do akt niniejszej sprawy została włączona potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia tego pisma. Zarzuty skarżących są w tym zakresie niezasadne. Kierowanie przez PINB w [...] do stron postępowania pism oznaczonych łącznie sygnaturami obu postępowań nie stanowi naruszenia prawa mającego wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Sąd w tym zakresie w całości podziela stanowisko Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie. Nie była przedmiotem sporu zarówno data budowy szkłami (1994 r.) oraz przepisy, które w sprawie należy zastosować - ustawa Prawo budowlane z 1974 r. oraz Rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, jak i jej zakwalifikowanie jako budynku gospodarczego. Rację mają organy przyjmując, że choć z ustawy Prawo budowlane 1974 r. nie wynika definicja "szklarni", to posiłkując się słownikową interpretacją można stwierdzić, że przedmiotowa szklarnia pełni funkcje budynku gospodarczego. Uzasadnienie przyjętej kwalifikacji zostało obszernie i kompleksowo wyjaśnione w decyzji organów obu instancji i Sąd ocenę te w całości akceptuje. Zgodność obiektu z przepisami technicznymi z okresu budowy obiektu została prawidłowo przeanalizowana i oceniona przez organy. PWINB wyjaśnił, że "kwestia odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni została przez organ powiatowy oceniona zgodnie z wytycznymi wskazanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w jednym postępowaniu ze sprawą budowy szklarni. Wskazuję, że w dacie budowy obowiązek odwodnienia połaci dachów za pomocą przewodów spustowych dotyczył obiektów, których połać dachowa położona była powyżej 6 m ponad poziomem terenu (§ 50 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki). Dla wysokości niższych, jak w rozpatrywanej sprawie, przepisy takiego obowiązku nie nakładały. Zatem nie można mówić o naruszeniu prawa w sytuacji pozbawienia obiektu rynien i rur spustowych w okresie zimowym. Ewentualnych roszczeń z tytułu immisji sąsiedzkich (spływ wód, zsuw śniegu) można dochodzić na gruncie prawa cywilnego, organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do nakładania obowiązków na właściciela, który nie naruszył przepisów budowlanych. Przepis art. 50 ust. 1 w/w Rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. nie jest jednak przepisem zakazującym wykonania właścicielowi urządzeń odwadniających połać dachu, o ile wykona je w sposób zgodny z przepisami Prawa budowlanego i aktów wykonawczych. W rozpatrywanej sprawie właściciel wyposażył budynek gospodarczy i szklarnię w rynny i rury spustowe (za wyjątkiem okresu zimowego) w sposób nie naruszający w/w przepisów. Zgodnie z § 79 Rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. odprowadzanie wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód jest zabronione. Zakaz ten nie dotyczy naturalnego spływu wód opadowych. Wody opadowe z budynku gospodarczego i szklarni odprowadzane są do plastikowych i metalowych zbiorników na wodę, skąd następnie woda służy do podlewania roślin na działce. Powyższe rozwiązanie nie narusza w/w przepisów rozporządzenia. Natomiast częstotliwość i sposób opróżniania zbiorników i związane z tym ewentualne immisje sąsiedzkie nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego". Sąd ocenę tę w całości podziela. To samo dotyczy kwestii usytuowania przedmiotowej szklarni względem granic działki oraz względem innych obiektów. Organy słusznie powołując przepisy § 12, § 13 Rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, wykazały, że choć obiekt został zbliżony do granicy działki - to jego odległość od budynku usytuowanego na działce nr ewid. [...] jest zgodna z przepisami, bowiem powinna wynosić minimum 8 m, a wynosi 9,9 m od okapu szklarni. Z przepisu § 14 w/w Rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska również wynika, że minimalna odległość budynków gospodarczych od budynków niezabezpieczonych ścianą oddzielenia przeciwpożarowego wynosi 8 m, która to odległość została zachowana. Zatem z punktu widzenia przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie budowy takie usytuowanie szklarni nie narusza przepisów w/w rozporządzenia, gdyż przepisy te dopuszczały zbliżenie budynku do granicy działki, o ile zachowana zostanie minimalna odległość 8 m między budynkami (§ 12 ust. 2 w/w rozporządzenia). Z kolei aktualny przebieg granicy między działkami nr ewid. [...] i [...] zgodnie z zapadłym w sprawie wyrokiem NSA z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt: II OSK 801/23 pozostaje bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 15 maja 2024 r., II OSK 801/23). Skarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, gdyż jak podkreślił NSA w wyroku w sprawie II OSK 877/18 w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz brak jest podstaw do nałożenia obowiązku z art. 40 - postępowanie powinno zakończyć się wydaniem na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie. PINB w [....] wypełnił obowiązek wynikający z tego przepisu i zasadnie udzielił pozwolenia na użytkowanie szklarni. Wobec wyżej przytoczonych uwarunkowań nie ma podstaw do prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie odprowadzenia wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni. To z kolei sprowadza się do tego, że postępowanie administracyjne w tym zakresie z przyczyn prawnych i faktycznych stało się bezprzedmiotowe w tej części. Postępowanie administracyjne, które stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. podlega umorzeniu w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest dalsze prowadzenie postępowania i brak jest podstaw do wydania jakichkolwiek nakazów przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego i szklarni, zatem organy wydały prawidłowe rozstrzygnięcie także w tym zakresie. Końcowo Sąd podziela ocenę PWINB powielonego w skardze zarzutu odwołania przesłania decyzji do osoby zmarłej. Nie wpłynął ten fakt na wynik sprawy, bowiem w toku postępowania odwoławczego Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: OA.7721.20.10.2024 poinformował A.K. (wstępującą do postępowania w miejsce zmarłego J.J. i Pani K.J.) o wydanej przez PINB w [....] decyzji, umożliwił stronie wniesienie odwołania, z którego to prawa strona nie skorzystała. Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem A.K. została zaznajomiona z zaskarżoną decyzją, otrzymała też pełnię praw przysługujących stronie postępowania na podstawie k.p.a. Zarzut braku udziału w postępowaniu może skutecznie podnieść strona, której taka sytuacja dotyczy. Kwestia usytuowania kanalizacji w pobliżu spornej szklarni nie wpływa na wynik sprawy. Usytuowanie szkłami zostało przeanalizowane pod kątem zgodności z odpowiednimi przepisami techniczno- budowlanymi, organ odwoławczy nie stwierdził uchybień w tym zakresie (brak jest przepisów regulujących usytuowanie obiektów od rurociągu kanalizacji). Rozstrzyganie zarzutów dotyczących naruszenia nieruchomości skarżących, kwestii granic działki nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło