II SA/Rz 494/18
WyrokWSA w Rzeszowie2018-06-28
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Ewa Partyka, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawieszenie działalności gospodarczej przez męża skarżącej, bez jednoczesnego spełnienia przesłanek z art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, skutkuje utratą dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego w zakresie ustalenia dochodu rodziny. W szczególności, wątpliwości budziło doliczenie kwoty 2059,60 zł do dochodu męża skarżącej za 2014 r. oraz brak precyzyjnych ustaleń dotyczących utraty i uzyskania dochodu przez skarżącą i jej męża w okresach objętych wnioskiem o świadczenie wychowawcze. Niewłaściwe ustalenie dochodu rodziny mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca E. Z. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia na pierwsze dziecko za okresy od listopada 2016 r. do listopada 2016 r. oraz od stycznia 2017 r. do września 2017 r., uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Kluczową kwestią sporną było ustalenie dochodu męża skarżącej z działalności gospodarczej oraz uwzględnienie utraty i uzyskania dochodu przez członków rodziny w okresach objętych wnioskiem. Skarżąca kwestionowała sposób obliczenia dochodów, wskazując na zawieszenie działalności gospodarczej męża i brak faktycznych dochodów z tego tytułu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz pkt 3 decyzji Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Maciej Kobak Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i pkt 3 decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K.Z. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 30 listopada 2016 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 9 maja 2016 r. E.Z. (dalej: skarżąca") złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze i olejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia.
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Marszałek Województwa powołując się między innymi na przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w punkcie 1 odmówił E.Z. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K.Z. w okresie od 1 maja 2016 r. do 31 lipca 2016 r., w punkcie drugim przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na syna K.Z. w okresach od 1 kwietnia 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r. oraz od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r., oraz na córkę A. Z. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
W dniu 11 października 2017 r. E.Z. złożyła oświadczeni, że jej mąż od dnia 1 października 2017 r. nie przebywa za granicą i od tego czasu do dnia zatrudnienia tj. 16 stycznia 2017 r. nie miał żadnych dochodów, a także że w dniu 1 marca 2017 r. zawiesił działalność gospodarczą.
Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Marszałek Województwa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] października 2016 r.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] uchylił od 1 października 2016 r. decyzję z dnia 5 października 2016 r. i pismem z tego samego dnia zawiadomił skarżącą o przekazaniu sprawy organowi właściwemu tj. Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej.
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy społecznej działający z upoważnienia Wójta Gminy decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...]
W punkcie 1 przyznał E.Z. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. Z. na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r., w punkcie 2 prawo do świadczenia wychowawczego na syna K.Z. na okres od 1 października 2016 r. do 31 października 2016 r. orz na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., w punkcie 3 odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na K.Z. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 30 listopada 2016 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r.
W terminie przewidzianym do złożenia odwołania skarżąca złożyła odwołanie" od decyzji z Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2018 r." W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 2 lutego 2018 r. otrzymała decyzję dotyczącą zwrotu świadczeń wychowawczych na syna K.Z. za okres od 1 listopada 2016 r. do 30 listopada 2016 r. oraz za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się z obliczeniem dochodów za trzy miesiące: listopad 2016 r., styczeń i luty 2017 r. podniosła, że od października 2016 r. jej mąż przebywa w Polsce, działalność prowadził do 28 lutego 2017 r. ale z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od listopada 2016 r. do 28 lutego 2017 r. nie miał żadnych dochodów. Jedynym dochodem był jej dochód z tytułu zatrudnienia oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych-2107,76 zł (0,8399 ha przeliczeniowego x12 miesięcyx208,83). Dopiero od 16 stycznia 2017 r. jej mąż zatrudnił się w firmie O. z tytułu czego otrzymuje dochód. Działalność gospodarcza męża od 1 marca 2017 r. jest zawieszona.
Zaskarżoną do Sądu decyzją, sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], Kolegium nie podzieliło stawianych zarzutów utrzymując decyzję organu I instancji w mocy.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem sporu co do zasady było doliczenie przez organ I instancji do dochodu rodziny dochodu męża z prowadzonej działalności gospodarczej w trakcie jej trwania (pomimo braku dochodów z jej prowadzenia), jak również po Powołując się na art. 2 pkt 19 pkt e ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wskazał, że przez utratę dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 1829). Z kolei 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 1829), jest mowa o sytuacji, w której "Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia."
Zdaniem Kolegium przypadek ten nie wystąpił.
W związku z powyższym rozpoznając wniosek na okres 2016-2017 organ uwzględnił zadeklarowany przez męża wnioskodawczyni dochód z działalności gospodarczej opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 30000 zł za 2014 r., 2500 zł miesięcznie.
Wobec powyższego organ odwoławczy przyjął, że w omawianym okresie czasu dochód rodziny E. Z. kształtował się następująco:
1) w listopadzie 2016 r dochód R. Z. w kwocie 2847,02 zł, na który składają się dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych na zasadach ogólnych 171.62zł, ryczałt za prowadzoną działalność gospodarczą - 2500,00 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - 175,40 zł, dochód E.Z. z tytułu zatrudnienia - 1050,31 zł. Łącznie dochód rodziny w listopadzie 2016 r. wyniósł 2847,02 + 1050,31 = 3897,33 zł, i w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł 974,33 zł miesięcznie.
2). W grudniu 2016 r. E. Z. utraciła dochód, dochód męża wyniósł 2.847,02 zł, w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 711,75 zł miesięcznie.
3). W styczniu i lutym 2017 r. dochód R. Z. wyniósł 2.847,02 zł, i według ustaleń organu składał się na niego: dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych na zasadach ogólnych -171.62 zł, ryczałt za prowadzoną działalność gospodarczą - 2500,00 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - 175,40 zł, dochód E.Z. z tytułu zatrudnienia wynosił 1.226,58 zł. Łącznie miesięczny dochód rodziny w styczniu i lutym 2017 r. wyniósł 2847,03 + 1226,58 = 4073,70 zł. W przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 1018,42 zł miesięcznie.
4).Od marca 2017 r. na dochód rodziny składały się: dochód R. Z. - 5154,63 zł, w tym: dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych na zasadach ogólnych 171.62 zł, ryczałt za prowadzoną działalność gospodarczą - 2500,00 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - 175,40 zł, dochód z tytułu zatrudnienia -2307,61 zł.
Dochód E.Z. z tytułu zatrudnienia wynosił 1226,58 zł. Łącznie miesięczny dochód rodziny od miesiąca marca 2017 r. do końca okresu zasiłkowego wyniósł 5154,6+ 1226,58 = 6381,31 zł. W przeliczeniu na jednego członka rodziny 1595,33 zł miesięcznie.
W świetle tych ustaleń organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko K.Z. w okresie od 2016-11-01 do 2016-11 -30 oraz w okresie od 2017-01-01 do 2017-09-30 z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedzibą w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017 r. IV SA/GI 1143/16, zgodnie z którym: "brak jest podstaw do uznania, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej skutkowało utartą dochodu dla potrzeb omawianej ustawy, zgodnie z jej art. 2 pkt 19 lit. e. Samo zawieszenie prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej nie daje podstaw do uznania, że zawieszenie to było spowodowane przesłankami określonymi w art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, czyli w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, do ukończenia przez dziecko wskazanego w tym przepisie wieku. (...). Skoro, zatem zawieszenie działalności nie nastąpiło na zasadach określonych w art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to niezależnie od zaprzestania wykonywania wszelkich czynności wchodzących w zakres tej działalności, zawieszenie takie nie powoduje utraty dochodu z tego tytułu w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. e ustawy."
W skardze na powyższą decyzję skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że niejasne jest dla niej wskazanie w decyzji dochodów R. Z. oraz B. Z. Kolejno podniosła, że nie zgadza się doliczeniem dochodów jej męża za 2016 i 2017 r. z działalności gospodarczej. Podkreśliła, że działalność męża jest zawieszona i nie przynosi żadnych dochodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., wskazując, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli, Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, ze zm.), zwanej dalej ustawą, która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 i 3 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wysokość świadczenia wynosi 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy), z tym, że na pierwsze dziecko przysługuje ono, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy), a w przypadku rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym – 1.200 zł.
W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organy obu instancji odmówiły skarżącej przyznania świadczeniach wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie – syna K. za okres od 1.11.2016 r. do 30.11.2016 r. i za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. (pkt 3 decyzji organu I instancji i decyzja SKO).
Kluczową i jednocześnie sporną w sprawie kwestią jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę determinująca uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
W ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zdefiniowane zostały pojęcia "dochodu rodziny" i "dochodu członka rodziny". Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Przepis art. 7 ust. 1-3 ustawy określa zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu.
W zakresie "dochodu" ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci odsyła natomiast do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a i b ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm. - dalej u.ś.). ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a),
b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
(art. 3 pkt 1 lit. b),
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).
Art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r. jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ustala się na podstawie złożonego przez nie oświadczenia o osiągniętym dochodzie. Taka konstatacja znajduje odzwierciedlenie w Rozdziale 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który reguluje postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 pkt 2) ustawy do wniosku dołącza się oświadczenie o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje:
a) o wysokości dochodu,
b) wysokości należnych składek na ubezpieczenie społeczne,
c) wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne,
d) wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego,
e) wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku.
Powyższe znajduje również potwierdzenie w treści przepisów wykonawczych, tj. Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 13 ust. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny.
W przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim dokumentem jest oświadczenie o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego; wzór oświadczenia określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 pkt 1 lit. b). Takie też oświadczenie zostało przez męża skarżącej złożone w niniejszej sprawie (k. 3 akt organu I instancji).
Przywołane wyżej przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, tj. art. 13 ust. 4 pkt 2 ustawy, czy art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r. maja aktualnie inne brzmienie.
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. już nie obowiązuje. Od 1 sierpnia 2017 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1465). Ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428) zmieniono m.in.:
- art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r.,
- art. 13 ust. 4 pkt 2 ustawy,
- art. 7 poprzez dodanie art. 7a, ust. 3a i 3b ustawy.
Zgodnie z art. 17 przepisy tejże ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. zmienianej w art. 6 (czyli u.ś.r.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6 mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się do dnia 1 listopada 2017 r.
Zgodnie z art. 19 przepisy ustawy zmienianej w art. 15 (czyli ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyłączeniem art. 13 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 22 i 23 ustawy zmienianej w art. 15, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres rozpoczynający się od dnia 1 października 2017 r.
Zgodnie z art. 40 pkt 4 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 13 ust. 22 ustawy zmienianej w art. 15 czyli ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ust. 22 ustawy zmienianej w art. 15, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Opisane wyżej nowe rozporządzenie wykonawcze z dnia 27 lipca 2017 r. weszło w życie 1 sierpnia 2017 r. i ono ma zastosowanie w kontrolowanej sprawie.
Sąd stanął na stanowisku, że wobec konieczności stosowania w sprawie przepisu art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy w starym brzmieniu i utraty mocy prawnej przez Rozporządzenie z dnia 18 lutego 2016 r. stosowanie go w stanie faktycznym sprawy jest wyłączone, tak jak i stosowanie również § 4 Rozporządzenia z dnia 27 lipca 2017 r. jest wyłączone, gdyż odwołuje się ono do zmienionej treści art. 13 ust. 4 pkt 2 ustawy.
Ustawodawca nakazał bowiem ustalenie wysokości dochodu z działalności gospodarczej rozliczanej "ryczałtem" w okresie, za jaki ustalane było w tej sprawie prawo do świadczenia na podstawie oświadczenia a nie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dokonana przez organy wykładnia tych przepisów była więc prawidłowa.
Problem w tym, że w kontrolowanej sprawie oprócz prawidłowego wliczenia do dochodu za 2014 r. R. Z. na podstawie jego oświadczenia kwoty 30 000 zł doliczyły doń kwotę 2059,60 zł na podstawie oświadczenia skarżącej z dnia 22 września 2016 r. (k. 10 kat akt organu I instancji). Bez jakiegokolwiek dowodu organy I i II instancji uznały, że jest to dochód opodatkowany na zasadach ogólnych. Z oświadczenia z 22 września 2016 r. nie wynika jasno, że kwota 2059,60 zł nie mieści się w "ryczałcie". Skarżąca nie wyjaśniła źródła tego dochodu, w aktach brak na ten temat jakiejkolwiek wzmianki.
Będący pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jej mąż – R. Z. oświadczył na rozprawie, że prawdopodobnie kwota ta to jego zarobki na czysto z B.. W aktach sprawy zalega na k. 19 akt organu I instancji oświadczenie skarżącej, iż jej mąż w 2014 r. przebywał w podanych tam terminach w celach zarobkowych w B.. Wyjaśniono w nim, że był to kontrakt z Przedsiębiorstwem Ogólnym M. Sp. z o.o. w K. w ramach działalności gospodarczej zarejestrowanej w Polsce i prowadzonej od 2010 r. Doliczenie kwoty 2059,60 zł do dochodu za 2014 r. jest więc wątpliwe. Nie wiadomo na pewno czy dochód ten był objęty ryczałtem czy też nie, nie ma też pewności co do jego źródła. Kwestię tę należy wyjaśnić. Zaniechanie organów stawia pod znakiem zapytania wyliczenie dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. i mogło rzutować na wynik sprawy.
Należy podkreślić, że w 2016 r. mąż skarżącej także przebywał w B. w celach zarobkowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i organ nie miał wątpliwości, że dochód ten objęty był ryczałtem.
Kolejna wątpliwość ma związek ze zmianą wysokości dochodu męża skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kolejnych latach, tj. po 2014 r.
Zdaniem skarżącej z samego faktu nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej nie można wnosić, że zaistniałe zmiany w wysokości uzyskiwanego dochodu w kolejnych latach nie można kwalifikować jako dochodu uzyskanego bądź utraconego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Należy podkreślić, że wykładnia językowa art. 2 pkt 19e ustawy dokonana przez organy jest prawidłowa i sąd ją w całości akceptuje.
Zgodnie z art. 2 pkt 21 ustawy zatrudnienie lub inne prawa zarobkowe w jej rozumieniu to także pozarolnicza działalność gospodarcza.
Okoliczność, że mąż skarżącej nie uzyskał dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej czy uzyskał go w mniejszej wysokości niż w roku bazowym 2014 nie oznacza, że w świetle prawa ta działalność nie była prowadzona, a więc że została utracona w rozumieniu norm ustawy. Po pierwsze, dla uznania działalności za gospodarczą nie jest konieczne osiąganie z tego tytułu zysków. Działalnością gospodarczą jest również taka aktywność, która przynosi straty. Po drugie, przepisy obowiązującej w chwili wydania decyzji ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.) umożliwiały stronie zarówno wyrejestrowanie działalności z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jak również zawieszenie tej działalności. Do tych uprawnień nawiązuje ustawodawca w definicji utraty dochodu wyrażonej w art. 2 pkt 19 lit. e ustawy. W badanym stanie faktycznym utrata dochodu spowodowana wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub jej zawieszeniem na warunkach wynikających z art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie nastąpiła.
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy budzi wątpliwości także w jeszcze jednym aspekcie. Z akt sprawy i ustaleń organów wynika, że E.Z. od 23 listopada 2016 r. podjęła zatrudnienie na umowę o pracę w firmie B. Sp. z o.o. do 22 lutego 2017 r. Prawidłowo więc organy zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy do dochodu bazowego z 2014 r. doliczyły jej uzyskany dochód z grudnia 2016 r. i po stwierdzeniu przekroczenia kryterium dochodowego odmówiły świadczenia za miesiąc styczeń 2017 r. Problem w tym, że zatrudnienie skarżącej na umowę o pracę z dnia 23 listopada 2016 r. ustało, jak piszą organy 22 lutego 2017 r. W aktach zalega nowa umowa o pracę skarżącej od 23 lutego 2017 r. u tego samego pracodawcy. Nie zmienia to jednak faktu, że zgodnie z art. 2 pkt 19c ustawy zakończenie stosunku pracy w dniu 22 lutego 2017 r. w firmie B. Sp. z o.o. (na co brak wyraźnego dowodu w sprawie) stanowi utratę dochodu, zaś nawiązanie nowego stosunku pracy od dnia 23 lutego 2017 r. u tego samego pracodawcy wiąże się z uzyskaniem dochodu (art. 2 pkt 20c ustawy), ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy. Należy podkreślić, że w stanie faktycznym sprawy nie ma zastosowania art. 7 ust. 3a ustawy, który zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin może być stosowany przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres od 1 października 2017 r.
To samo dotyczy męża skarżącej R. Z., który jak wynika z zaświadczenia z dnia 6 września 2017 r. (k. 29 akt administracyjnych organu I instancji) był zatrudniony od 6 września 2017 r. w firmie O. Sp. z o.o. spółka komandytowo – akcyjna, nie wiadomo do kiedy. A następnie po utracie tegoż zatrudnienia i związanego z nim dochodu uzyskał nowe zatrudnienie od 16 marca 2017 r. na podstawie umowy o pracę.
Brak precyzyjnych ustaleń w tym zakresie oznacza naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. i naruszenie art. 2 pkt 19c oraz art. 2 pkt 20c w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy poprzez ich wadliwą wykładnię i zastosowanie w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło