II SA/Rz 51/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi MS jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO" lub "Kolegium") w [.] z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którą wydano w następującym stanie sprawy; Decyzją z dnia [.] sierpnia 2013 r. nr [.] Burmistrz Miasta [.] przyznał MS świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem K. na okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 lipca 2015 r. Decyzją z dnia [.] maja 2014 r. zmieniono ww. decyzję w zakresie wysokości przyznanego świadczenia. W dniu 4 lipca 2014 r. GS przedłożył Burmistrzowi Miasta [.] orzeczenie z dnia [.] maja 2014 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności syna K. informując o nagłej poprawie stanu zdrowia dziecka, które legło u podstaw wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [.] sierpnia 2014 r. nr [.] Burmistrz Miasta [.] uchylił własną decyzję z dnia [.] sierpnia 2013 r. zmienioną decyzją z dnia [.] maja 2014 r. – z dniem [.] lipca 2014 r. Powodem podjętego rozstrzygnięcia było ustalenie, że GS –mąż MS, przedłożył w Ośrodku Pomocy Społecznej orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [.] z dnia [.] maja 2014 r., którym ustalono u syna K. umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres do 31 maja 2015 r. W tej sytuacji, dysponując orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [.] lipca 2013 r. wydanym na okres do dnia 31 lipca 2015 r. oraz o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [.] maja 2014 r. wydanym na okres do 31 maja 2015 r. uznano, że nastąpiła poprawa stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, co zarazem miało wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456) – dalej u.ś.r. W odwołaniu od ostatnio wymienionej decyzji MS zwróciła uwagę, że pomimo iż jej mąż – ojciec K. przedłożył kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna, co uczynił zresztą ze złośliwości, bez jej wiedzy i nie była także obecna podczas tych badań, ona dysponuje takim samym orzeczeniem, tyle że określającym inny stopień niepełnosprawności. Z orzeczenia z dnia [.] lipca 2013 r. wynikało bowiem, że kolejny wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności należało złożyć w terminie 30 dni przez upływem ważności tego orzeczenia, które wydano do dnia 31 lipca 2015 r. W związku z wydaniem następnego orzeczenia przed tą datą wystąpiła również do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [.] o wydanie kolejnego orzeczenia, którym ustalony zostanie prawidłowy stopień niepełnosprawności jej dziecka. Opisaną na wstępie decyzją SKO w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, skoro z przedłożonego aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna strony wynikało, że jego stopień niepełnosprawności nie jest już znaczny, lecz umiarkowany, to okoliczność ta ma niewątpliwie wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organy orzekające w sprawach świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego, nie mogą natomiast oceniać orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Są to bowiem dokumenty urzędowe będące dowodem tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z decyzją powyższą nie zgodziła się MS, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. W ocenie skarżącej, skoro jej syn legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które nie zostało uchylone, a kolejny termin badania w orzeczeniu z dnia [.] lipca 2013 r. wyznaczono na dzień 31 lipca 2015 r., które przecież również jest dokumentem urzędowym, to ona nadal jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedłożone zaś przez jej męża orzeczenie z dnia [.] maja 2014 r. wydane zostało w oparciu o niepełną dokumentację medyczną, bez jej wiedzy i na skutek złośliwego działania ojca dziecka ze szkodą dla tego ostatniego. Nie uchylono nim jednak poprzedniego orzeczenia, a ponadto orzeczenie z dnia [.] maja 2014 r. wydano przed wyznaczonym poprzednio terminem kolejnego badania. Przeto brak było podstaw do pozbawienia jej świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd nie dopatrzył się podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonych decyzji. Poza sporem było, iż decyzją z dnia [.] sierpnia 2013 r. Burmistrz Miasta [.] przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem – K,. na okres od dnia 1 sierpnia 2013 r. do dnia 31 lipca 2015 r. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że pierwotnie w orzeczeniu z dnia [.] lipca 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w [.] przyznał synowi skarżącej K. urodzonemu dnia 3 lipca 1997 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Ten sam Powiatowy Zespół w dniu [.] lipca 2013 r. po rozpatrzeniu odwołania z dnia 16 lipca 2013 r. uchylił zaskarżone orzeczenie i zaliczył KS do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym rzeczywiście wskazano, że wydaje się je do dnia 31 lipca 2015 r., a więc miało ono tzw. charakter okresowy. Z akt administracyjnych wynika także, że w dniu 4 lipca 2014 r. mąż skarżącej – ojciec K. - GS okazał w MOPS w [.] orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania i Niepełnosprawności w [.] z dnia [.] maja 2014 r., z którego wykonano kopię i poświadczono jej zgodność z oryginałem. Z orzeczenia tego wynika, że w kwietniu 2014 r. został złożony wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z uwzględnieniem poprawy stanu zdrowia. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano na wcześniej wydane – do dnia 31 lipca 2015 r. – orzeczenie z dnia [.] lipca 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ze schorzeń O2-P. Orzeczeniem z dnia [.] maja 2014 r. zaliczono KS do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. We wskazaniach podano, że nie wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. W uzasadnieniu wskazano też, iż orzeczenie zapadło po wnikliwej analizie dostarczonej dokumentacji medycznej (zaświadczenie lekarskie, orzeczenie oraz opinia poradni Psychologiczno – Pedagogicznej), ocenie stanu zdrowia sporządzonej przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego i ocenie psychologa uczestniczącego w postępowaniu orzeczniczym, stwierdzono, iż u badanego występuje konieczność czasowej albo częściowej pomocy w pełnieniu ról społecznych. W ocenie Zespołu aktualny stan zdrowia KS uzasadniał decyzję o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ze schorzeń O2-P. Orzeczony stopień ma charakter okresowy i orzeczenie zostało wydane do dnia 31 maja 2015 r. Skarżąca kwestionuje pozbawienie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o powyższe orzeczenie z dnia [.] maja 2014 r. zarzucając, że nie powinno być ono wydane, skoro poprzednie – orzekające o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [.] lipca 2013 r. było ważne do dnia 31 lipca 2015 r. a o kolejne mogła wystąpić nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Wskazuje, że orzeczenie z dnia [.] lipca 2013 r. jest dokumentem urzędowym, kolejne zostało zaś wydane bez uwzględnienia wszystkich istotnych dla oceny stanu zdrowia informacji. W istocie z § 15 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 139, poz. 1328 z późn. zm. – zwanego dalej Rozporządzeniem) wynika, że w przypadku posiadania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydanego na czas określony można wystąpić z wnioskiem o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Jednakże z ust. 2 tego samego przepisu wynika, że w przypadku zmiany stanu zdrowia można wystąpić z wnioskiem o wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. W ust. 3 wskazano, iż w przypadku gdy załączona dokumentacja medyczna oraz badanie osoby, o której mowa w ust. 2, przez lekarza – przewodniczącego składu orzekającego, nie wskazują na zmianę stanu zdrowia, skład orzekający wydaje orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Wbrew zarzutom skarżącej możliwe jest więc wydanie nowego orzeczenia przed upływem terminu, na który wydane zostało poprzednie orzeczenie. Może to nastąpić w przypadku zmiany stanu zdrowia osoby, której to orzeczenie dotyczy; zmiany tj. poprawy lub pogorszenia jej stanu zdrowia. Z uzasadnienia orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [.] wynika, że zapadło ono w sytuacji opisanej w § 15 ust. 2 Rozporządzenia i organy orzekające w sprawie musiały uwzględnić jego treść. Orzeczenie to jest także dokumentem urzędowym stanowiącym zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a., dowód tego co w nim urzędowo zaświadczono i do tego aktualnym tj uwzględniającym poprawę stanu zdrowia KS. Poprzednie, na które powołuje się skarżąca utraciło ten walor. Dopóki orzeczenie z dnia 12 maja 2014 r. nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego lub zmienione w taki sam sposób jak opisany w § 15 ust. 2 Rozporządzenia, organy są zobligowane do uwzględnienia okoliczności, które z niego wynikają, a więc w opisanej sytuacji nie mogą przyjmować, że syn skarżącej ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym, skoro z aktualnego orzeczenia wynika, że ma stopień umiarkowany. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W kontrolowanej sprawie wystąpiła właśnie taka okoliczność, gdyż nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej mająca wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zmienił się stan zdrowia syna skarżącej, nad którym sprawuje ona opiekę. Wobec nowego stanu faktycznego potwierdzonego treścią orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw o Niepełnosprawności w [.] z dnia [.] maja 2014 r., z którego wynika, iż KS nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. skarżąca nie spełnia już przesłanek do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaistniały stan faktyczny uprawniał organy do wydania decyzji uchylającej prawo do przyznanego wcześniej świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zaistniały przypadek podpada pod dyspozycję art. 163 K.p.a. Wadliwie co prawda organy powołały jedynie art. 25 u.ś.r., ale nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Podstawa materialnoprawna do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne znajduje się bowiem w art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 163 K.p.a. To czy rzeczywiście aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane w oparciu o – jak twierdzi skarżąca – niepełną dokumentację – może być przedmiotem postępowania przed odpowiednim Zespołem ds. orzekania o niepełnosprawności. Jak wyżej wskazano decydujące znaczenie może być wyeliminowanie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności jeśli istotnie nie zostały uwzględnione wszystkie okoliczności decydujące o stopniu niepełnosprawności dziecka. Nieprecyzyjnie SKO wskazało też, że organy nie mogą oceniać orzeczeń o niepełnosprawności. Nie tyle nie mogą oceniać orzeczeń, co nie mając podstaw i kompetencji do ustalania takiego stopnia. Ocenie podlega bowiem każdy dowód w sprawie, a takim dowodem jest także wyżej wymienione orzeczenie. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.