II SA/Rz 517/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na pokrycie remontu budynku mieszkalnego -skargę oddala- II SA/Rz 517/12 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 430/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy w T. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej na pokrycie remontu budynku mieszkalnego. Okoliczność, że dana osoba (rodzina) posiada zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu niż to, które zostało zniszczone w wyniku klęski żywiołowej, sama w sobie jednoznacznie nie przesądza, że w jego wyniku nie poniosła takich strat, których znaczny rozmiar w ogólnym rozrachunku może w sposób negatywny wpłynąć na zaspokojenie tych potrzeb. Sąd uznał, że ocena sytuacji S. P. dokonana przez orzekające organy była przedwczesna i nie uwzględniała wszystkich okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Mimo, że zniszczony przez powódź budynek nie był miejscem stałego zamieszkania skarżącego, organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny, że ubiegając się o pomoc w formie zasiłku celowego na jego remont, nie wykorzysta go do zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb mieszkaniowych lub poprzez podejmowane przez siebie czynności nie zmierza do skoncentrowania w tym miejscu swojego centrum życiowego (tocząca się z jego wniosku sprawa o dział spadku po zmarłej żonie i przyznanie mu budynku na wyłączną własność), zwłaszcza, że lokal mieszkalny przyjęty jako zaspokajający jego potrzeby mieszkaniowe jest lokalem komunalnym, którego głównym najemcą jest jego żona. Nie zostało także wyjaśnione, z jakich części budynku korzystał skarżący i czy zostały one zalane, czy i jakie straty on sam poniósł w nim i/ lub w jego wyposażeniu, jakie prace musiał w związku z tym wykonać oraz czy był w stanie przezwyciężyć tę sytuację we własnym zakresie. Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, odmówił wnioskodawcy udzielenia pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego w T. ul. W. W uzasadnieniu podał, że skarżący pomimo posiadania udziału we współwłasności przedmiotowego budynku w czasie powodzi nie zamieszkiwał w nim, a swoje potrzeby mieszkaniowe realizował w lokalu mieszkalnym przy ul. M. w T. Budynek nie uległ zalaniu w części pozostającej w dyspozycji wnioskodawcy, a jedynie w części użytkowanej i zamieszkiwanej przez córkę skarżącego i jej rodzinę. W odwołaniu od wskazanej powyżej decyzji S. P. reprezentowany przez pełnomocnika adw. L. K. podał, że twierdzenia organu są nieuprawnione oparte na subiektywnych informacjach uzyskanych od rodziny odwołującego. Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie pomocy finansowej odwołującemu, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, na informacje zawarte w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2011 r. o posiadanych przez skarżącego i jego żonę nieruchomościach gruntowych, informacje o statusie mieszkania przy ul. D. w T. oraz informacje o postępowaniu o dział spadku w skład, którego wchodzi budynek przy ul. W., a także treść oświadczeń żony skarżącego oraz M. S. i P. S., informacje uzyskane w trakcie przeprowadzonej w dniu [...] marca 2012 r. rozprawy administracyjnej, które pozwalają na stwierdzenie, że skarżący nie prowadził w zalanym budynku w bezpośrednim okresie przed powodzią gospodarstwa domowego. Potwierdza tą okoliczność oświadczenie skarżącego, że w zalanym budynku nie mieszkał, co najmniej od połowy 2006 r., zeznania świadków, ponadto nie przedłożył dowodów na zakup usług niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa domowego w tym budynku z okresu przed powodzią. Postępowanie dowodowe potwierdziło fakt jedynie okazjonalnego przebywania S. P. w spornym budynku, a sytuacja wnioskodawcy jest nieporównywalnie lepsza od sytuacji wielu innych osób, które w wyniku powodzi utraciły dach nad głową. Organ podał, że zasiłki powodziowe nie są wypłacane jako rekompensata za straty poniesione na skutek powodzi, a mają umożliwić realizację poszkodowanym niezbędnych potrzeb bytowych. Świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie umożliwić zaspokojenie podstawowych potrzeb, których nie mogą zrealizować w związku z klęską żywiołową czy też zdarzeniem losowym – trudnych sytuacji, których nie są w stanie przezwyciężyć we własnym zakresie. S. P. w skardze do Sądu zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedostatecznie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności pominięcie faktu, że przebywanie skarżącego pod adresem ul.. M. D. w T. miało charakter tymczasowy, a od połowy 2011r. zamieszkuje on przy ul. W., gdzie prowadzi gospodarstwo domowe ; - art. 78 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 10 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania świadków Z. i P. S., nieuwzględnienie dowodów zgłaszanych przez stronę w toku postępowania administracyjnego, w szczególności dowodów z zeznań świadków na okoliczność zamieszkiwania przez skarżącego w domu przy ul. W. oraz jego sytuacji rodzinnej zważywszy, że zachodzą w tym przedmiocie rozbieżności ; -art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu ustaleń faktycznych i przypisaniu im rozstrzygającego znaczenia wyłącznie w oparciu o subiektywny wybór i o analizę niektórych dowodów przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego ; - art. 11, art. 18 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowicie wadliwe uzasadnienie decyzji organów I i II instancji, nieodniesienie się do konkretnych okoliczności sprawy wskazanych przez skarżącego w tym faktu, że pobyt skarżącego w mieszkaniu przy ul. M. D. miał charakter przejściowy i wiązał się z konfliktem pomiędzy S. P., a jego zięciem P. S.; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu ; - naruszenie zasad postępowania administracyjnego sformułowanych w art. 6 i art. 8 k.p.a. przez wydanie decyzji ostatecznej opartej o całkowicie odmienną wykładnię przepisów prawa materialnego niż przyjęta na tle podobnego stanu faktycznego, w szczególności niezasadne zróżnicowanie skarżącego i jego córki Z. S. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 11 lipca 2012r. skarżący oświadczył, że otrzymał od ubezpieczyciela odszkodowanie w kwocie ponad 20. 000 zł. Podał ponadto, że przed powodzią korzystał z pokoju na piętrze, a dopiero po wyremontowaniu parteru zajął pokój tam pokój, który zajmuje do chwili obecnej. Wyjaśnił także, że nie zamieszkuje z żoną przy ul. D. ze względu na jej zły stan zdrowia i nie pomaga jej w chorobie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja odmawiająca udzielenia S. P. pomocy finansowej – zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego w T., przy ul. W. Zasiłek celowy, stosownie do treści art. 40 ust 1 ustawy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. W odróżnieniu od ogólnej zasady - przyznania świadczenia z pomocy społecznej po spełnieniu kryterium dochodowego, zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3). Jest świadczeniem przyznawanym w granicach uznania administracyjnego, co wynika z użytego przez ustawodawcę zwrotu "może być przyznany", przy czym organ nie działa dowolnie. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc na odbudowę czy remont domu w formie zasiłku celowego powinna być kierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach, które stanowiły ich centrum życiowe, które na skutek powodzi uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Celem tego zasiłku jest pomoc w zapewnieniu "dachu nad głową" osobom, które utraciły miejsce zamieszkania, i nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć sytuacji, w której się znalazły. Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Sporna nieruchomość znajdowała się we współwłasności majątkowej małżeńskiej małżonków S. P. oraz H. P. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w T. I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po H. P. nabyli z mocy ustawy: mąż S. P., córka Z. S. oraz syn G. P. W domu przy ul. W., który uległ zalaniu w czasie powodzi w 2010 r. zamieszkiwali i zamieszkują nadal Z. i P. S. wraz z rodziną. Rodzina ta zaspokajała swoje potrzeby mieszkaniowe w wyżej wymienionym budynku, dlatego decyzjami Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. wydanymi w okresie od [...] października 2010 r. do [...] lutego 2011r. przyznano jej pomoc finansową postaci zasiłków celowych na pokrycie kosztów remontu zajmowanej przez rodzinę parterowej części domu. Przyznanie świadczeń poddane było kontroli ścisłej organu, który wypłacał je etapami na podstawie przedstawionych faktur. S. P. - współwłaściciel ww. budynku nie realizował w nim swoich potrzeb mieszkaniowych. W czasie powodzi zamieszkiwał w lokalu komunalnym, przy ul. D. w T., którego głównym najemcą była jego żona B. R. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że organy wykonały wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 430/11 oraz, że nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Argumentacja skarżącego, że zamieszkiwał w spornym budynku i tam prowadził gospodarstwo domowe nie zasługuje na uwzględnienie i nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zalegającym w aktach sprawy. Sąd podziela pogląd organu, że zeznania skarżącego nie zasługują na wiarę, gdyż w trakcie postępowania administracyjnego (w wywiadach środowiskowych z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2011r.) podawał wzajemnie sprzeczne informacje o miejscu swojego stałego zamieszkania, a także w sposób odmienny wskazywał pomieszczenia, które zajmuje w spornym domu. Na wiarę zasługują natomiast zeznania P. S. oraz M. S., z których wynika, że skarżący nie realizował swoich potrzeb mieszkaniowych w spornym budynku. Powyższe w zestawieniu z faktem, że skarżący utrudniał prowadzenie postępowania, w szczególności przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w domu przy ul. W., nie wyrażał zgody na wypłatę środków przyznanych Z. i P. S. na remont spornego budynku, uzasadniają tezę, że zeznań skarżącego nie można uznać za wiarygodne. Ostatnia z przedstawionych okoliczności przeczy tezie, że w spornym budynku skarżący realizował swoje niezbędne, podstawowe potrzeby bytowe, ponieważ w takim wypadku ukierunkowałby swoje dążenia na możliwe najszybszą wypłatę środków celem jego wyremontowania, czy chociażby wyremontowania pomieszczeń, które współużytkował z córką i zięciem. Brak jest również jakichkolwiek informacji, które potwierdzałyby okoliczność zamieszkiwania w spornym budynku. Za co najmniej chybioną należy uznać argumentację podniesioną na rozprawie, że skarżący nie mieszka z żoną przy ul. D. w T. ze względu na jej zły stan zdrowia i że nie pomaga jej w chorobie. Sąd zauważa ponadto, że skarżący na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. oświadczył, że zajmuje w chwili obecnej pokój znajdujący się na parterze domu przy ul. W., co oznacza, że pośrednio skorzystał z pomocy udzielonej jego córce na remont tego domu. Natomiast odszkodowanie w wysokości ponad 20. 000, 00 zł uzyskane z tytułu ubezpieczenia domu może przeznaczyć na remont pokoju na piętrze zajmowany przed powodzią. Za nietrafne należy uznać zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., ponieważ organy wszechstronnie i dokładnie wyjaśniły okoliczności sprawy i ustaliły stan faktyczny, co wyjaśniono powyżej. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 78 § 1, art. 7 , art. 77, art. 10 § 1 k.p.a. przez pominięcia dowodów z przesłuchania P. S. i Z. S. - organy bowiem uwzględniły zeznania P. S. ustalając stan faktyczny sprawy, natomiast Z. S. była w postępowaniu administracyjnym reprezentowana przez P. S. i nie składała zeznań. Organ wydał decyzję w oparciu o ustalenia faktyczne i analizę całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tym samym nie naruszył, wbrew zarzutom skargi art. 80 k.p.a i art. 75 § 1 k.p.a. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie organ bowiem odniósł się do zarzutów odwołania i nie naruszył zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6 k.p.a i 8 k.p.a., a zróżnicowanie sytuacji skarżącego oraz jego córki w kontekście otrzymania i odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku powodziowego znajduje pełne uzasadnienie w innych sytuacjach faktycznych w jakich znajdują się te osoby. Sąd wyjaśnia, że jakkolwiek to skarżący jest współwłaścicielem spornego budynku, który uległ zniszczeniu w czasie powodzi i partycypował w kosztach utrzymania tego domu, to jednak okoliczność ta nie przesądza o przyznaniu mu zasiłku celowego na remont zniszczonego domu. Okolicznością decydującą o jego przyznaniu jest przede wszystkim udowodniony fakt prowadzenia gospodarstwa domowego bezpośrednio przed powodzią w uszkodzonym domu, stanowiącym jedyne miejsce zamieszkania i fakt, że tej sytuacji występujący o pomoc nie jest w stanie przezwyciężyć we własnym zakresie przy wykorzystaniu własnych zasobów i środków. Takich okoliczności skarżący nie wykazał. Ponadto wskazać należy, że zasiłek celowy nie jest formą odszkodowania za skutki klęski żywiołowej ani rekompensatą wypłacaną przez Państwo osobom, które klęska dotknęła. Rolą tego zasiłku nie jest pokrycie wszystkich kosztów wygenerowanych przez powódź. Zasiłek celowy stanowi formę pomocy dla osób i rodzin w celu umożliwienia przezwyciężenia trudnej sytuacji, w której się znalazły. Takie rozumienie istoty zasiłku wynika wprost z treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując, Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa, a tylko naruszenie prawa w formie określonej w art. 145 § 1 P.p.s.a., może skutkować uwzględnieniem skargi. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił