II SA/Rz 527/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Krystyna Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 527/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku M. B., przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy w kwocie 350 zł, z przeznaczeniem na zakup 2 sztuk okularów (150 zł), zakup żywności (100 zł) oraz dofinansowanie do opłat mieszkaniowych (100 zł). W uzasadnieniu, powołując się na przeprowadzony wywiad środowiskowy, organ podał, że wnioskodawca otrzymuje zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy w wysokości 678,71 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.". Niemniej zdaniem organu, bezrobocie oraz długotrwała choroba wnioskodawcy uzasadniają przyznanie mu wsparcia z pomocy społecznej. W ocenie organu, przyznany zasiłek odpowiada okolicznościom sprawy, zaspokaja zgłoszone potrzeby i mieści się w możliwościach finansowych pomocy społecznej. M. B. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że otrzymana pomoc nie zapewni mu podstawowych i koniecznych potrzeb życiowych. Podał, że zamieszkuje wraz ze swoją byłą żoną i dwoma synami, jednakże prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Miesięczny koszt utrzymania mieszkania to kwota około 1.000 zł. Podał, że od stycznia 2016 r. jest osobą bezrobotną, a od stycznia 2017 r., w związku z utratą prawa do zasiłku, również osobą pozbawioną jakichkolwiek dochodów. Ponadto wnioskodawca wskazał na swoje choroby, które wymagają długotrwałego leczenia. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ocenił przyznanie zasiłku celowego w kwocie 350 zł za prawidłowe. Wskazał, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, co oznacza, że jego przyznanie nie jest obowiązkiem organu administracji. Celem pomocy społecznej jest bowiem wspieranie jej beneficjentów w przezwyciężaniu trudnych okoliczności życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Ponadto, jak stwierdziło Kolegium, rodzina wnioskodawcy posiada znaczne zasoby materialne, które mogłyby zostać wykorzystane na poprawę jakości życia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w konsekwencji przyznanie mu zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego. Zdaniem skarżącego, organ błędnie przyjął, że skarżący posiada comiesięczny dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, gdyż uprawnienie to utracił z dniem 4 stycznia 2017 r. Organ odwoławczy nie wyjaśnił ponadto, na podstawie jakich dowodów ustalił i co rozumie pod stwierdzeniem, że rodzina skarżącego posiada znaczne zasoby materialne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Co do zasady kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wskazanych wyżej wad i uchybień nie zawiera. Kwestie zasiłków celowych przyznawanych z pomocy społecznej regulują przepisy art. 39 -41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930, ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 u.p.s.). W szczególnie jednak uzasadnionych przypadkach, o czym stanowi art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s., osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; Kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej, a taki status deklaruje skarżący, wynosi zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. 634 zł. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo obliczony został dochód skarżącego na 678,71 zł miesięcznie. Za dochód, zgodnie ze wskazaniami art. 8 ust. 3 u.p.s. uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Skoro wniosek o przyznanie zasiłku został złożony w styczniu 2017 r., organy prawidłowo uwzględniły przy obliczeniu dochodu dochód z miesiąca grudnia 2016 r., który stanowił zasiek dla bezrobotnych w kwocie 678,71 zł. Organy orzekające w sprawie wzięły jednak pod uwagę fakt, że skarżący, wskutek utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 4.01.2017 r. czasowo pozostaje bez środków do życia, czyniąc starania o ponowne przyznanie renty i przyznały mu świadczenia z pomocy społecznej. Złożyły się na to nie tylko zasiłek celowy przyznany zaskarżoną decyzją, ale również pomoc w formie korzystania z gorących posiłków od 12.01.2017 r. do 30.04.2017 r. (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 r.) oraz specjalny zasiek celowy w miesiącu lutym 2017 r. w kwocie 500 zł, z przeznaczeniem na opłacenie czynszu – 312 zł i zakup żywności – 188 zł (decyzja z [...] lutego 2017 r.). Choć decyzje o przyznaniu ww. świadczeń nie zostały objęte kontrolą Sądu w niniejszej sprawie, przy ocenie stanu faktycznego i sytuacji bytowej skarżącego nie sposób ich pominąć. Okoliczności te wskazują, że pomoc społeczna pokrywa znaczną część potrzeb materialnych skarżącego, zaś skarżący wydaje się domagać zaspokojenia wszystkich tych potrzeb. Należy podkreślić, że pomoc społeczna ma za zadanie umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.), kierując się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przyznanie zasiłku celowego zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.05.2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677, wyrok NSA z dnia 16.01.2009 r., I OSK 343/08, LEX Nr 528050), jednakże ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku nie oznacza, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie granice tego uznania nie zostały przekroczone, a ocena materiału dowodowego prowadząca do przyznania specjalnego zasiłku celowego w kwocie 350 zł, z przeznaczeniem na zakup okularów, zakup żywności oraz dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, dokonana została przez organy w sposób prawidłowy. Słusznie co prawda skarżący zwraca uwagę na brak wskazania na podstawie jakich ustaleń organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że " rodzina posiada znaczne zasoby materialne, które mogłyby być wykorzystane na poprawę jakości życia", jednakże z okoliczności sprawy nie wynika, by stwierdzenie to miało wpływ na wysokość przyznanego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu intencją organu było podkreślenie, że w kryzysowej sytuacji istnieje konieczność sięgnięcia w pierwszej kolejności po składniki własnego majątku, w dalszej kolejności po pomoc rodziny czy przyjaciół, a dopiero w ostatniej kolejności zwrócenie się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Rolą pomocy społecznej jest bowiem pomoc i wsparcie w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych a nie wyręczanie beneficjentów w rozwiązywaniu takich sytuacji. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie cele te zostały spełnione , nie doszło też do naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co skutkowało oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 P.p.s.a.