II SA/Rz 537/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 537/08 U z a s a d n i e n i e Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2008 r. Z. P. zwróciła się do Urzędu Gminy o zwrot działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], położonych w G., które zostały wywłaszczone z przeznaczeniem pod budowę skansenu, bądź wypłacenie jej ekwiwalentu pieniężnego za te nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Wójt Gminy uznał się rzeczowo niewłaściwym do rozpatrzenia tej sprawy i przekazał ją do załatwienia według właściwości Staroście. W zażaleniu na to postanowienie Z. P. podtrzymała swoje żądania zwrotu nieruchomości, ewentualnie zamiany na inne grunty. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jako podstawę prawną wydanego orzeczenia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 i art. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że organ I instancji przekazując wniosek strony do innego organu administracji publicznej, nie wskazał przepisu prawa materialnego, z którego wynikałaby właściwość rzeczowa organu do załatwienia sprawy. Kolegium podkreśliło, że przekazanie podania w drodze postanowienia wydanego w trybie art. 65 § 1 k.p.a. jest możliwie tylko wówczas, gdy konkretny przepis prawa statuuje właściwość innego organu do rozpatrzenia podania, znajdującego się w posiadaniu organu przekazującego. Tym samym organ odwoławczy podał, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia naruszyło wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. stosowanego do postanowień na mocy art. 126 k.p.a. Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Z. P. podtrzymując swoje żądanie zwrotu nieruchomości położonych na terenie Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2 ). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Oznacza to po stronie sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - postanowienie administracyjne, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3, to jest naruszenie prawa materialnego, jeśli miało ono wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa stanowiące podstawę wznowienia postępowania lub stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Poddawszy zaskarżone postanowienie takiemu właśnie badaniu, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] uchylające w całości postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] i przekazujące mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji uznał się rzeczowo niewłaściwym do rozpatrzenia podania Z. P. o zwrot nieruchomości położonych na ternie gminy i przekazał tę sprawę do załatwienia według właściwości Staroście. Sąd stwierdził, że Wójt Gminy w sposób prawidłowy wydał postanowienie, gdyż uznając się niewłaściwym w tej sprawie przed wszczęciem postępowania administracyjnego - niezwłocznie przekazał wniesione do niego podanie do organu właściwego. Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, przed wszczęciem postępowania administracyjnego stwierdzi swoją niewłaściwość w sprawie, która podlega rozpatrzeniu w trybie administracyjnym, powinien niezwłocznie przekazać to podanie do organu właściwego w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W przypadku gdy organ administracji publicznej wszczął już postępowanie administracyjne i na tym etapie stwierdzi swoją niewłaściwość, to zobowiązany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a sam wniosek przekazać do załatwienia organowi właściwemu zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone bowiem przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/05, LEX nr 203867). Stosownie do art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.) o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. Zgodzić się należy z organem II instancji, że Wójt Gminy wydając zaskarżone postanowienie nie wskazał przepisu prawa materialnego, a jedynie powołał przepisy prawa procesowego, jest to uchybienie, niemniej jednak nie stanowi ono podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazać należy, że organ II instancji jest organem powołanym do merytorycznego rozpoznania sprawy i wskazane wyżej uchybienia tego typu przez organ I instancji może naprawić we własnym zakresie, przywołując właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia (patrz: wyroku NSA OZ w Gdańsku z 6 maja 1999r., II SA/Gd 134/97 - LEX nr 44166). Tymczasem organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (podając przy tym przepis art. 138 § 1 pkt 2 nie odpowiadający treści rozstrzygnięcia). Organ I instancji prawidłowo ustalił organ właściwy do rozpatrzenia podania, a rozstrzygnięcie kwestii będącej przedmiotem postępowania nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. W/w uchybienie powoduje stwierdzenie przez Sąd naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ II instancji dające podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W postępowaniu ponownym Kolegium weźmie pod uwagę w/w wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Z przytoczonych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Określenie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawnienia się wyroku znajduje uzasadnienie w przepisie art. 152 P.p.s.a. Brak orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego jest wynikiem nie złożenia wniosku przez skarżącą w tym zakresie, mimo pouczenia jej o tym uprawnieniu.