II SA/Rz 540/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert NSA Stanisław Śliwa Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...] SA/Rz 540/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu odwołania S. C. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [....] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 28 lutego 2004 r. - utrzymał tę decyzję w mocy. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 371 ust. l i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, ze zm.) oraz art. 138 § l pkt l. Kpa. Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania administracyjnego w sprawie wynika, że S. C. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 27 lutego 2004 r i złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego - przedkładając dokumenty dotyczące zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., opisaną wyżej Starosta orzekł o odmowie przyznania mu prawa do świadczenia przedemerytalnego od 28 lutego 2004 r., z uwagi na fakt otrzymania przez wnioskodawcę odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę za okres od 1 marca 2004 r. do 31 lipca 2004 r. Od decyzji tej S. C. złożył odwołanie do Wojewody wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego od 27.02.2004 r. z zawieszeniem uprawnienia do jego wypłaty do 31.07.2004 r., tj. za okres, za który otrzymał odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia. Zdaniem odwołującego w decyzji zostały naruszone przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zakresie przyznawania świadczeń przedemerytalnych. Zarzucił, iż w dniu 27. 02 .2004 r. spełniał wszystkie warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego i przedłożył niezbędne dokumenty, które uprawniały go do uznania za posiadającego prawo do tego świadczenia. Wojewoda nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] maja 2004 r. powołaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję nim zaskarżoną. W jej motywach podniósł, że zgodnie z przepisem art. 371 ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. Z treści tego przepisu wynika, iż miarodajnym dla ustalenia realizacji ustawowych przesłanek nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, jest dzień zarejestrowania wnioskodawcy w powiatowym urzędzie pracy. Spełnienie w tym dniu, wynikających z art. 37k ust. l ustawy, warunków stanowi o uprawnieniu do pobierania świadczenia. Stosownie do art. 371 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu (...), świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. l pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4. Przepisy art. 27 ust. l i 2 dotyczą osób bezrobotnych ubiegających się o prawo do zasiłku. Z mocy art. 371 ust. 2 ustawy wskazane wyżej przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do osób zainteresowanych uzyskaniem uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego. W świetle art. 27 ust. l pkt 6 ustawy, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Z kolei przepis art. 27 ust. 2 pkt 4 stanowi, iż bezrobotnemu, o którym mowa w ust. l, spełniającemu warunki określone w art. 23, zasiłek przysługuje po upływie okresu, za który otrzymał odszkodowanie, o którym mowa w ust. l pkt 6. Zaprezentowane przepisy prawa przewidują zatem, iż w przypadku otrzymania przez osobę ubiegającą się o prawo do świadczenia przedemerytalnego odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, osoba ta nie posiada uprawnienia do pobierania świadczenia. Wskazane prawo będzie przysługiwało jej dopiero po upływie okresu, za który przyznane zostało odszkodowanie, pod warunkiem spełnienia w dacie rejestracji wynikających z art. 37k ust. l ustawy warunków. Znajdujące się w aktach sprawy świadectwo pracy wystawione przez A. S.A. w W. Oddział S. dnia 26.02.2004 r. potwierdza, iż w okresie od 01.07.1987 r. do 26.02.2004 r. S. C. był zatrudniony u tego pracodawcy. Stosunek pracy został rozwiązany z dniem 27.02.2004 r. w wyniku wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę, w związku z art. l ust. l ustawy z dnia 13.03.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. Nr 90, póz. 844). Ze świadectwa pracy wynika także, iż w odniesieniu do P. C. został skrócony okres 6 - miesięcznego wypowiedzenia umowy o pracę oraz że za skrócony okres otrzymał, z mocy art. 361 § l Kodeksu pracy, odszkodowanie. Okres, o który nastąpiło skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę, obejmuje przedział czasowy od 01.03.2004 r. do 31.07.2004 r. Okres wypowiedzenia uległ skróceniu również o 3 dni, w oparciu o zawarte między S. C. a pracodawcą porozumienie, o którym mowa w art. 36 § 6 K.p. W rezultacie stosunek pracy ustał z dniem 27.02.2004 r. Zgłaszając się do PUP w dacie 27.02.2004 r. celem dokonania rejestracji P. C. nie pozostawał zatem w zatrudnieniu. Okres pobierania odszkodowania przewidzianego w art. 36 § l K.p., co prawda, w podanym dniu nie rozpoczął się jeszcze, ze skróceniem natomiast okresu wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie zawartego porozumienia przepisy Kodeksu pracy nie wiążą uprawnienia pracownika do pobierania odszkodowania. Ustanie zatrudnienia z dniem 27.02.2004 r. było jednakże związane także ze skróceniem okresu wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę, co uprawniało S. C. już w podanej dacie do otrzymania odszkodowania, którego okres faktycznego pobierania przypada od 01.03.2004 r. do 31.07.2004 r. Zauważyć należy bowiem, iż zgodnie z przepisem art. 36 § 6 K.p. strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Ustalenie takie nie zmienia trybu rozwiązania umowy. W świetle powołanego przepisu, zawarte przez S. C z pracodawcą porozumienie odnośnie skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę nie zmienia faktu, iż rozwiązanie z P. C. stosunku pracy nastąpiło w wyniku wypowiedzenia umowy przez podmiot zatrudniający, a więc przez A. S.A. w W. Oddział w S. z przyczyn nie dotyczących C. oraz z zastosowaniem przez pracodawcę skrócenia okresu wypowiedzenia umowy. Dokonując analizy stanu faktycznego sprawy oraz biorąc pod uwagę przepis art. 371 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ odwoławczy stwierdził, iż w dniu rejestracji w PUP P. S.C. nie przysługiwało prawo do świadczenia przedemerytalnego, o czym zasadnie orzekł Starosta w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji nie podzielił poglądu odwołania o naruszeniu przez Starostę przepisów ustawy o zatrudnieniu (...), w tym także przepisów normujących zasady przyznawania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W jego ocenie organ I instancji dokonał prawidłowej oceny faktów w aspekcie przepisów prawa materialnego zawartych w przedmiotowej ustawie. Organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił , iż zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego może nastąpić po jego nabyciu przez zainteresowaną osobę oraz przy realizacji przesłanek zawieszenia określonych w art. 37n ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W przypadku odwołującego podane warunki nie zostały spełnione, co uzasadnia odmowę uznania żądania odwołującego się zawieszenia uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył S. C. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zarzucając naruszenie poprzez błędną interpretacje i zastosowanie przepisów ustawy o zatrudnieniu a w szczególności jej art. 37l , 27 i 37 n.. W uzasadnieniu skargi argumentował, iż art. 37l w ustępie pierwszym wskazuje datę nabycia prawa do świadczenie przez osobę, która spełnia wymagane w nim przesłanki, zaś w drugim datę, od której następuje wypłata świadczenia. Jest ona związana z zarejestrowaniem się w urzędzie pracy i przedłożeniem wymaganych dokumentów. Zastrzeżenie zawarte w ust. 2 odnosi się wyłącznie do daty rozpoczęcia wypłaty świadczenia. Jego odpowiednie zastosowanie do świadczenia przedemerytalnego oznacza, że w oparciu o ten przepis ustala się datę rozpoczęcia jego wypłaty a nie datę nabycia uprawnienia. Za taką interpretacja przemawia zapis art. 27 ust. 2 ustawy stanowiący, że zasiłek przysługuje po upływie okresu, za który bezrobotny otrzymał odszkodowanie. Organ I instancji winien był w ocenie skarżącego ustalić jego prawo do świadczenia emerytalnego od dnia 27 lutego 2004r i wskazać datę rozpoczęcia realizacji tego prawa od dnia 1 sierpnia 2004r, tj. po upływie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. W polemice ze skargą podkreślił, że sporne przepisy należy interpretować w ten sposób, iż ust. 1 art. 37 ustala przesłanki nabycia prawa, które muszą być spełnione w dacie rejestracji bezrobotnego, zaś ust. 2 wskazuje przesłanki przyznania przez organ uprawnienia, związane z datą zarejestrowania się lub przedłożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień. Za taką interpretacja przemawia §2 ust 1 rozporzadznia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podług tego przepisu powiatowy urząd pracy występuje z wnioskiem do właściwego organu rentowego o ustalenie wysokości emerytury stanowiącej podstawę przyznania świadczenia przedemerytalnego. We wniosku określa się datę, od której ma przysługiwać to świadczenie. Wskazanie daty, od której przysługiwać będzie świadczenie oznacza wskazanie daty rozpoczęcia jego wypłaty. Wojewoda zaznaczył, że spór, co do daty przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego powstał w związku ze zmianą od 1 marca 2004r. zasad wyliczania wysokości emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jako że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem tej decyzji jest świadczenie przedemerytalne, przyznania prawa do którego - od dnia następnego po dniu rejestracji charakterze bezrobotnego - odmówiono skarżącemu. Stan faktyczny sprawy wydaje się być bezsporny. W szczególności strona przeciwna nie kwestionuje spełnienia przez skarżącego na dzień rejestracji przesłanek materialnych prawa do takiego świadczenia, ustanowionych art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1944r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. Dz 2003 r. Nr 58, poz.514, ze. zm.) , zwanej dalej ustawą. Spór pojawia się natomiast na tle daty nabycia uprawnienia do wspomnianego świadczenia oraz daty od której winno być ono realizowane. Skarżący został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy , jako bezrobotny w dniu 27 lutego 2004 r. W dniu tym nie pozostawał już w stosunku pracy, jako że stosunek ów został rozwiązany z dniem 26 lutego 2004r. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy i połączone było ze skróceniem przez zakład pracy 6 miesięcznego okresu wypowiedzenia umowy o pracę do 1 miesiąca, dokonanego w oparciu o art. 36 1 §1 kodeksu pracy. Tak ustalony okres wypowiedzenia winien upłynąć w dniu 29 lutego 2004r. Niezależnie jednak od owego skrócenia, strony stosunku pracy skorzystały z uprawnienia przewidzianego w art. 36 §1 pkt 6 k.p. do ustalenia wcześniejszego terminu rozwiązania umowy o pracę, który - co zaznaczono wcześniej - upłynął 26 lutego 2004 r. Skrócenie owo nie zmieniało trybu wypowiedzenia umowy o pracę. Zgodnie z zapisem powołanego wyżej art. 361 kp skarżącemu przysługiwało odszkodowanie od zakładu pracy za skrócenie okresu wypowiedzenia dokonanego w trybie tego przepisu, tj. za okres od 1 marca do 31 lipca 2004 r. Za czas bowiem utraconej za zgodą pracownika a nawet być może z jego inicjatywy części wypowiedzenia, pracownik nie ma prawa do rekompensaty od zakładu pracy ( patrz : J. Suzdorf "Okresy wypowiedzenia umowy o pracę w świetle kodeksu pracy- Służba Pracownicza 1998/3/1). Ze świadectwa pracy wynika, że zakład pracy przyznaje, iż skarżącemu przysługuje odszkodowanie za czas skrócenia wypowiedzenia, tj. za 5 miesięcy od 1.03 do 31.03 2004. Wbrew twierdzeniom zaskarżonej decyzji brak w nim natomiast wzmianki o jego wypłacie. Z przedstawionych ustaleń wynika zatem, że brak jest dowodów, by w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego i w ciągu dwu następnych dni skarżący pobierał odszkodowanie, wiadomo natomiast, że nie posiadał uprawnienia do odszkodowania za ten właśnie okres. Faktu tego organ zresztą nie kwestionuje. Mimo to odmówił skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 28 lutego 2004 r. powołując się na zapis art. 37l ust. 1 i 2 ustawy. Po myśli art. 37l prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy . Prawo do świadczenia emerytalnego ustala się na wniosek tej osoby ( ust.1). Po myśli natomiast ust. 2, świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust 1 pkt 3-6 i ust 2 pkt 2. Zgodzić się wypadnie z twierdzeniem organu, że przepis ust. 1 określa datę , w której spełnione być muszą przez bezrobotnego przesłanki materialno-prawne warunkujące w świetle art. 37 k prawo do świadczenia a przepis ust. 2 ustala datę od , której świadczenie jest przyznawane. Z brzmienia ust. 2 wynika przy tym , iż zasadą jest przysługiwanie świadczeń od dnia następnego po rejestracji lub od dnia złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Inny sposób ustalenia daty przysługiwania świadczeń, przewidziany wymienionymi w tym ustępie przepisami art. 27 ustawy ma charakter wyjątku. Podług z art. 27 ust 1 pkt 6 ustawy, który mógłby mieć w sprawie zastosowanie - prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę. Po myśli art27 ust. 2 pkt 2 ustawy bezrobotnemu spełniającemu warunki przewidziane w art. 23 zasiłek przysługuje po upływie okresu, za który otrzymał odprawę lub odszkodowanie, o których mowa w ust 1 pkt 5 i 6. Ze sformułowania art. 27 ust.1 pkt 6 ustawy wynika , że ustawodawca skutki w nim przewidziane związał z faktem otrzymania odszkodowania a nie z prawem do odszkodowania. Jest to zrozumiałe, bowiem tylko w razie wypłaty odszkodowania można powiedzieć , że bezrobotny posiada źródło utrzymania ( przynajmniej przez pewien czas), co uzasadnia ograniczenie jego uprawnień do zasiłku. Otrzymanie odszkodowania nie powoduje przy tym utraty prawa do zasiłku na stałe a jedynie na okres jego pobierania, powodując niejako zawieszenie uprawnień w tym zakresie. Skutkiem jego otrzymania jest zatem stan, że osoba bezrobotna nie może przejściowo skorzystać z uprawnienia do zasiłku w dacie przewidzianej w art. 23 ust 1 ( dzień następny po rejestracji ) przez okres odpowiadający okresowi, za który wypłacono odszkodowanie, bądź uprawnienie to przejściowo traci na taki właśnie okres, jeżeli je już nabyła : patrz Anna Kosut – Komentarz do ustawy o bezrobociu – Info- Trade - Gdańsk 1996 str. 132-133 ) Przenosząc tę interpretację na świadczenie przedemerytalne przyjąć zatem należy, że przesłanką odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia następnego po dacie rejestracji, byłoby wypłacenie bezrobotnemu odszkodowania za okres, który by dzień ten obejmował. Spełnienie natomiast przesłanki otrzymania odszkodowania w terminie późniejszym, jak również za okres późniejszy, niż dzień, od którego świadczenia przysługuje, zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 37l ust.2 może skutkować jedynie przejściową utratą tego świadczenia na okres odpowiadający okresowi, za który przyznano odszkodowanie i wznowieniem wypłaty po jego upływie. Kwestia orzeczenia o tejże przejściowej utracie winna być rozważona przy uwzględnieniu zapisów art. 27 ust. 2 pkt 4 i 37 n, jak również faktu, iż odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odmienna interpretacja przepisu art. 37l a w szczególności przyjęcie, tak jak uczynił to organ, iż późniejsza, niż data - od której wedle zasady wynikającej z art. 37l ust. 2 przysługują świadczenie przedemerytalne - wypłata odszkodowania i to za późniejszy okres skutkuje nie nabyciem prawa do świadczenia przedemerytalnego, mimo spełniania w tej właśnie dacie materialnoprawnych przesłanek owego świadczenia nie znajduje oparcia w brzmieniu przepisu art. 37 l, 27 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 pkt 4 ustawy . Przeczy także ona celowi instytucji przewidzianej w art. 27 ust 1 pkt 6, jakim jest zapobieżenie pobieraniu świadczeń przez osoby mające inne, choćby przejściowe źródło utrzymania. To zaś czyni zaskarżoną decyzję naruszającą te przepisy w sposób , który miał wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu ponownym organ oceni uprawnienie skarżącego do świadczenia przedemerytalnego zgodnie ze stanem faktycznymi i prawnym sprawy - przy uwzględnieniu poglądów prawnych Sadu wyżej wyrażonych Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a uchylił zaskarżoną decyzję.