II SA/Rz 547/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B. N. i Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej -skargę oddala- Przedmiotem skargi B. N. i Z. N. (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt K. N. c. B. i Z. (dalej w skrócie: "małoletnia") w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Sąd Rejonowy w [....] Sąd Rodzinny w toku postępowania prowadzonego pod sygn. akt [...], postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. tymczasowo umieścił małoletnią w placówce opiekuńczo – wychowawczej typu interwencyjnego – Pogotowiu Opiekuńczym w [...] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Pismem z dnia 27 listopada 2014 r. Kierownik Działu Pomocy Instytucjonalnej i Pieczy Zastępczej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") zawiadomił skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego prowadzonego pod nr [...] w sprawie miesięcznej opłaty za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Po rozpoznaniu wniosków skarżących o odstąpienie od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], odmówiła skarżącym odstąpienia od ustalenia w całości miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Po rozpoznaniu odwołania skarżących od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymało ją w mocy, natomiast dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 597/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na powyższą decyzję. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] Sąd Rodzinny w toku postępowania o czyn karalny i demoralizację umieścił tymczasowo małoletnią w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym (dalej w skrócie: "MOW") na czas trwania tego postępowania. Na wniosek skarżących, postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] Sąd Rodzinny uchylił postanowienie z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt [...]. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 4 marca 2015 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] organ I instancji dokonał ustalenia skarżącym miesięcznej opłaty za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Po rozpoznaniu odwołania skarżących od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] organ I instancji ponownie dokonał ustalenia skarżącym miesięcznej opłaty za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 roku nr [...] SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Po rozpoznaniu skargi skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r. uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 998 – dalej w skrócie: "ustawa o wspieraniu rodziny") zwrotem "za pobyt dziecka" oznacza, iż rodzice zobowiązani są ponieść koszty wygenerowane za faktyczny pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Oznacza to, że nie można natomiast obciążać ich kosztami za samo formalne pozostawanie dziecka w pieczy zastępczej. Zdaniem Sądu, powyższego stanowiska nie zmienia § 63 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. 2011 r. nr 109, poz. 631). Przepis ten dotyczy kosztów pobytu w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, ponadto obciąża nimi całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą, a nie rodziców dziecka. Sąd stwierdził, że § 63 ust. 9 rozporządzenia w zestawieniu z art. 193 ust 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny nie można rozumieć w ten sposób, że skoro placówka ma obowiązek ponieść koszty pobytu jej podopiecznego w MOW, a rodzice mają obowiązek ponieść koszty pobytu dziecka w tej placówce, to rodzice są zobowiązani niejako zwrócić placówce poniesione przez nią koszty pobytu dziecka w MOW. Takie rozwiązanie byłoby uzasadnione wyłącznie w razie obowiązywania odpowiedniej podstawy prawnej. W art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny jednoznacznie stwierdzono, że rodzice ponoszą koszty pobytu dziecka w pieczy zastępczej, a w § 63 ust. 9 rozporządzenia, że placówka ponosi koszty pobytu jej podopiecznego w MOW. I w jednym, i w drugim przypadku chodzi o faktyczny pobyt dziecka w danej placówce. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] organ I instancji: 1) ustalił skarżącej B. N. miesięczną opłatę za pobyt dziecka – K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w wysokości: - 3.221,23 zł za okres od 18 listopada 2014 r. do dnia 30 listopada 2014 r., - 959,17 zł za okres od 1 grudnia 2014 r. do dnia 4 grudnia 2014 r., - 479,59 zł za okres od 7 grudnia 2014 r. do dnia 8 grudnia 2014 r., - 5.275,46 zł za okres od 10 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., - 2.877,52 zł za okres od 1 stycznia 2015 r. do dnia 12 stycznia 2015 r., - 239,79 zł za dzień 16 stycznia 2015 r., - 2.877,52 zł za okres od 20 stycznia 2015 r. do dnia 31 stycznia 2015 r., - 1.592,91 zł za okres od 1 lutego 2015 r. do dnia 6 lutego 2015 r., w łącznej kwocie 17.523,19 zł, do której zapłaty była zobowiązana solidarnie ze Z. N., 2) ustalił skarżącemu Z. N. miesięczną opłatę za pobyt dziecka – K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w wysokości: - 3.221,23 zł za okres od 18 listopada 2014 r. do dnia 30 listopada 2014 r., - 959,17 zł za okres od 1 grudnia 2014 r. do dnia 4 grudnia 2014 r., - 479,59 zł za okres od 7 grudnia 2014 r. do dnia 8 grudnia 2014 r., - 5.275,46 zł za okres od 10 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., - 2.877,52 zł za okres od 1 stycznia 2015 r. do dnia 12 stycznia 2015 r., - 239,79 zł za dzień 16 stycznia 2015 r., - 2.877,52 zł za okres od 20 stycznia 2015 r. do dnia 31 stycznia 2015 r., - 1.592,91 zł za okres od 1 lutego 2015 r. do dnia 6 lutego 2015 r., w łącznej kwocie 17.523,19 zł, do której zapłaty był zobowiązany solidarnie z B. N. Od opłaty naliczane być miały odsetki ustawowe od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna. Jako podstawę prawną wydanej decyzji, organ I instancji powołał przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 182 ust. 3, art. 193 ust. 1 pkt 2, art. 193 ust. 1a, ust. 2, ust. 6, ust. 7a i ust. 7b, oraz art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zwrócił się do Placówki Opiekuńczo - Wychowawczej w [...] z prośbą o wykazanie dni, w trakcie których małoletnia będąc wychowanką placówki przebywała na ucieczce. W odpowiedzi, Dyrektor placówki poinformował, że małoletnia przebywała poza placówką w następujących dniach: - od 28 listopada 2014 r. od godz. 17.00 do 29 listopada 2014 r. do godz. 21.30, - w dniu 4 grudnia 2014 r. powróciła ze szkoły o godz. 20.30, - od dnia 5 grudnia 2014 r. do 7 grudnia 2014 r. do godz. 21.40, - od dnia 9 grudnia 2014 r. do 10 grudnia 2014 r. do godz. 14.30, - od dnia 13 stycznia 2015 r. do 16 stycznia 2015 r. do godz. 3.00, tego samego dnia wyszła do szkoły i nie powróciła po lekcjach do placówki. Samodzielnie powróciła w dniu 20 stycznia 2015 r. o godz. 15.10, - od dnia 25 stycznia 2015 r. od godz. 8.00 do 25 stycznia 2015 r. do godz. 20.00, - od dnia 29 stycznia 2015 r. od godz. 18.00 do 30 stycznia 2015 r. do godz. 16.00, - od dnia 31 stycznia 2015 r. od godz. 9.00 do 1 lutego 2015 r. do godz. 22.30, - od dnia 5 lutego 2015 r. od godz. 9.00 do 6 lutego 2015 r. do godz. 21.00. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że uwzględniając nieobecność małoletniej w placówce w dniach: 5, 6 i 9 grudnia 2014 r., 13, 14 i 15 stycznia 2015 r., 17, 18 i 19 stycznia 2015 r., te dni wyłączył z opłaty rodziców za pobyt małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej, natomiast przyjął do opłaty dni, w których małoletnia przez kilka godzin przebywała w placówce. Z uwagi natomiast na to, że od dnia 7 lutego 2015 r. małoletnia była równocześnie podopieczną MOW w [...], organ I instancji wyłączył z ustalenia opłaty okres, w którym małoletnia była jednocześnie wychowanką placówki i Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego. Dalej organ I instancji wskazał, że zgodnie z Zarządzeniem Nr [....] Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo - wychowawczych na terenie miasta [...], średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym w [...], w którym przebywała małoletnia, obowiązujący od kwietnia 2014 r. do końca marca 2015 r. wynosił 7433,60 zł. Dlatego też kwoty zobowiązań zostały obliczone w następujący sposób: - za okres od dnia 18 listopada 2014 r. tj. od dnia umieszczenia małoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej do dnia 30 listopada 2014 r. w wysokości 3221,23 zł (7433,60 zł / 30 dni miesiąca listopada x 13 dni pobytu w placówce), - za okres od dnia 1 grudnia 2014 r. do 4 grudnia 2014 r. w wysokości 959,17 zł (7433,60 zł / 31 dni miesiąca grudnia x 4 dni pobytu w placówce), - za okres od dnia 7 grudnia 2014 r. do 8 grudnia 2014 r. w wysokości 479,59 zł (7433,60 zł / 31 dni miesiąca grudnia x 2 dni pobytu w placówce), - za okres od dnia 10 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. w wysokości 5275,46 zł (7433,60 zł / 31 dni miesiąca grudnia x 22 dni pobytu w placówce), - za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do 12 stycznia 2015 r. w wysokości 2877,52 zł (7433,60 zł / 31 dni miesiąca stycznia x 12 dni pobytu w placówce), - za dzień 16 stycznia 2015 r. w wysokości 239,79 zł (7433,60 zł / 31 dni stycznia x 1 dzień pobytu w placówce), - za okres od dnia 20 stycznia 2015 r. do 31 stycznia 2015 r. w wysokości 2877,52 zł (7433,60 zł / 31 dni miesiąca stycznia x 12 dni pobytu), - za okres od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 6 lutego 2015 r. w wysokości 1592,91 zł (7433,60 zł / 28 dni miesiąca lutego x 6 dni pobytu w placówce). Po rozpoznaniu odwołania skarżących, SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.: 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; 2) ustaliło skarżącym na dzień 18 listopada 2014 r., solidarnie opłatę za pobyt dziecka, K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w wysokości: 3221,23 zł od 18 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r., 959,17 zł od 1 grudnia 2014 r. do 4 grudnia 2014 r., 479,59 zł od 7 grudnia 2014 r. do 8 grudnia 2014 r., 5.275,46 zł od 10 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., 2.877,52 zł od 1 stycznia 2015 r. do 12 stycznia 2015 r., 239,79 zł za 16 stycznia 2015 r., 2877,52 od 20 stycznia 2015 r. do 31 stycznia 2015 r. oraz 1592,91 zł od 1 lutego 2015 r. do 6 lutego 2015 r., w łącznej wysokości 17 523,19 zł. SKO wskazało, że organy obu instancji są związane oceną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 204/17, w którym Sąd stwierdził, że prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia rodzicom opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej: 1) powinno obejmować dni faktycznego pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz 2) pomijać dni, w których dziecko przebywało w innej instytucji sprawującej opiekę, w tym w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, nie stanowiącym instytucji pieczy zastępczej. Dalej SKO wskazało, że niespornym jest, że umieszczenie małoletniej w pieczy instytucjonalnej nastąpiło z datą 18 listopada 2014 r. Niespornym jest także fakt przebywania przez małoletnią przez co najmniej część doby w instytucji pieczy zastępczej, w każdym z dni objętych rozstrzygnięciem. Nie budzi też sporu wymiar podstawy miesięcznej odpłatności wynikający z zarządzenia Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie miasta [...]. SKO stwierdziło, że nie mogły być uwzględnione zarzuty odwołania odnoszące się do częściowego pobytu dziecka w określonych dniach w placówce i poza nią (wskutek ucieczek i zwolnień na część dnia do domu rodzinnego). Już skorzystanie z faktycznego pobytu dziecka w placówce przez dowolnie krótką część doby powoduje bowiem, że mamy do czynienia w pobytem dziecka w placówce w określonej dacie kalendarzowej (w dniu). To zaś jest dostateczne do realnego uruchomienia wszystkich mechanizmów gotowości zakładu administracyjnego do świadczenia pomocy, co kluczowe - do jej faktycznego świadczenia (utrzymywania zapewnienia schronienia, posiłku, ubrania, opieki). Rezygnacja przez podopieczną z pobytu w placówce, nie ma w sensie jurydycznym wpływu na relację publicznoprawną zachodzącą między rodzicami a organem wymierzającym należność za pobyt dziecka w pieczy instytucjonalnej w tym dniu. Zdaniem SKO, nie bez znaczenia w tym względzie pozostaje transformacja kosztów faktycznej działalności instytucji sprawującej pieczę z kosztów opieki nad dzieckiem legalnie obecnym, na koszty czynności wyjaśniających w stosunku do dziecka nieobecnego, jakie w wypadku samowolnego opuszczenia placówki generują działania narzucone przez § 5 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz.U. Nr 292, poz. 1720). Nadto, na wypadek powrotu dziecka, czy to legalnie, czy nielegalnie opuszczającego placówkę (o porze doby w zasadzie nieprzewidywalnej) placówka ma obowiązek zapewniać, czy to w toku zajęć, czy to w trakcie opieki w porze nocnej, należytą obsadę kadrową stosownie do liczby podopiecznych, które powinny się w niej znajdować, stosownie do § 10-12 cyt. rozporządzenia. Świadczenie tak rozumianej opieki i zdolność do jej sprawowania niezwłocznie po powrocie dziecka w danym dniu do placówki, jest faktyczną pracą placówki. Generuje wydatki i zgodnie z fikcją średniego kosztu utrzymania dziecka, stanowi podstawę wymiaru odpłatności za dzień opuszczenia przez dziecko placówki lub dzień powrotu dziecka do placówki. W ustawowym terminie skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję SKO, wnosząc o jej uchylenie w całości, oraz o zasądzenie od organu solidarnie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że pobyt dziecka w danym dniu w pieczy zastępczej chociażby przez kilka godzin, umożliwia obciążenie rodziców dziecka pełnymi kosztami pobytu dziecka w placówce za cały ten dzień, bez względu na to ile czasu dziecko faktycznie przebywało w tym dniu w pieczy zastępczej ( a ile faktycznie nie przebywało w pieczy zastępczej, lecz np. przebywało na ucieczce), podczas gdy należało przyjąć, że ustalając od rodziców dziecka opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej za niepełne dni pobytu, należy obniżyć opłatę za te niepełne dni pobytu w pieczy zastępczej proporcjonalnie do czasu, przez jaki w takim dniu dziecko faktycznie przebywało w pieczy zastępczej; b) art. 193 ust. 6a ustawy o wspieraniu rodziny poprzez jego niezastosowanie i nieobniżenie opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej w dniu 24 grudnia 2014 r., proporcjonalnie o czas, w którym małoletnia przebywała u skarżących na wigilii; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu faktycznego czasokresu pobytu małoletniej w pieczy zastępczej, za który należy się od skarżących opłata za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej i błędnym uwzględnieniu przy ustaleniu tego czasokresu - w całości dni, w których w związku z ucieczkami z placówki opiekuńczo-wychowawczej małoletnia przebywała chociażby tylko kilka godzin w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a w konsekwencji wyliczenie za te dni opłaty w pełnej wysokości ( t. j. w wysokości takiej jak za cały dzień pobytu w placówce); b) art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ ustalając czasokres faktycznego pobytu małoletniej w pieczy zastępczej, za który należna jest opłata, organ całkowicie pominął: - okoliczność, że małoletnia wskutek ucieczek i urlopowania do skarżących na wigilię, przez część dni za które organ ustalił opłatę przebywała tylko kilka godzin w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a więc opłata za te dni powinna być proporcjonalnie obniżona o czas, w którym małoletnia nie przebywała faktycznie w pieczy zastępczej, - okoliczność przyczyniania się przez skarżących do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej w trakcie jej pobytu w pieczy zastępczej poprzez zakup m.in. obuwia, odzieży, środków czystości, podręczników, zeszytów i innych przyborów szkolnych. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że zobowiązanie rodziców do ponoszenia opłat związanych z przebywaniem dziecka w pieczy zastępczej w pełnej wysokości za cały dzień pobytu, w sytuacji gdy w tym dniu dziecko to w związku z ucieczką z placówki sprawującej pieczę zastępczą przebywa zaledwie kilka godzin w pieczy zastępczej, pozostaje w sprzeczności z ratio legis art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, którym jest partycypacja rodziców w kosztach utrzymania ich dziecka pozostającego w pieczy zastępczej. Skarżący powołali się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził, że na podstawie art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny rodzice dziecka mogą być obciążeni kosztami za faktyczny pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a nie za samą gotowość placówki do wykonywania pieczy zastępczej i gotowość na powrót dziecka do placówki (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1055/15). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa tak procesowego, jak i materialnego. Organom nie można zarzucić uchybień co do prawidłowości zgromadzenia i oceny materiału dowodowego. Nie ma także podstaw do negatywnej oceny konsekwencji prawnych, jakie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa przyjęto względem poczynionych ustaleń. W sprawie nie ma sporu, że skarżący są rodzicami małoletniej – na dzień wydania decyzji - K. N. Oczywistym jest również fakt, że Sąd Rejonowy w [....] Sąd Rodzinny na mocy postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt [...] tymczasowo umieścił małoletnią w placówce opiekuńczo – wychowawczej typu interwencyjnego – Pogotowiu Opiekuńczym w [...]. Małoletnia przebywała w tym ośrodku – z przerwami – w okresie od 18 listopada 2014 roku do dnia 6 lutego 2015 roku. Niekwestionowane jest również, że na mocy zarządzenia Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie miasta [...] miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce zastępczej w okresie od kwietnia 2014 r. do końca marca 2015 r. ustalono na kwotę 7433,60 zł. Stosownie do postanowień art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny rodzice ponoszą miesięczną opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w takim ośrodku. Dokonując wykładni cytowanego przepisu organy zobowiązane były uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania, jakie w niniejszej sprawie sformułował tutejszy Sąd w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 204/17 – art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz. U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.". W powołanym orzeczeniu Sąd wyraził pogląd, że zobowiązanie rodziców do ponoszenia opłat związanych z przebywaniem dziecka w pieczy zastępczej, gdy dziecko to w pieczy zastępczej faktycznie nie przebywa, pozostaje w sprzeczności z ratio legis art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Na mocy wskazanego przepisu można zobowiązać rodziców do pokrycia kosztów, jakie ponosi organizator pieczy zastępczej, za pobyt dziecka w tej pieczy, nie można natomiast obciążać ich kosztami za samo formalne pozostawanie dziecka w pieczy zastępczej. Adekwatnie do przedmiotowych wskazań organ I instancji ustalił, że w okresie od 18 listopada 2014 roku do dnia 13 lutego 2015 roku, to jest to jest w okresie formalnego umieszczenia małoletniej w pieczy zastępczej, przebywała ona w placówce opiekuńczo – wychowawczej typu interwencyjnego – Pogotowiu Opiekuńczym w [...] w dniach: - od dnia 18 listopada 2014 r. do dnia 30 listopada 2014 r., - od dnia 1 grudnia 2014 r. do 4 grudnia 2014 r., - od dnia 7 grudnia 2014 r. do 8 grudnia 2014 r., - od dnia 10 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., - od dnia 1 stycznia 2015 r. do 12 stycznia 2015 r., - w dniu 16 stycznia 2015 r., - od dnia 20 stycznia 2015 r. do 31 stycznia 2015 r., - od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 6 lutego 2015 r. Z uwagi na fakt, że od dnia 7 lutego 2015 r. małoletnia była równocześnie podopieczną MOW w [...], organ I instancji wyłączył z ustalenia opłaty okres, w którym małoletnia była jednocześnie wychowanką tej placówki. W oparciu o informację uzyskaną od Dyrektora Placówki Opiekuńczo - Wychowawczej w [...] organ ustalił, że małoletnia przebywała poza placówką ("na ucieczce") w następujących dniach: - od 28 listopada 2014 r. od godz. 17.00 do 29 listopada 2014 r. do godz. 21.30, - w dniu 4 grudnia 2014 r. powróciła ze szkoły o godz. 20.30, - od dnia 5 grudnia 2014 r. do 7 grudnia 2014 r. do godz. 21.40, - od dnia 9 grudnia 2014 r. do 10 grudnia 2014 r. do godz. 14.30, - od dnia 13 stycznia 2015 r. do 16 stycznia 2015 r. do godz. 3.00, tego samego dnia wyszła do szkoły i nie powróciła po lekcjach do placówki. Samodzielnie powróciła w dniu 20 stycznia 2015 r. o godz. 15.10, - od dnia 25 stycznia 2015 r. od godz. 8.00 do 25 stycznia 2015 r. do godz. 20.00, - od dnia 29 stycznia 2015 r. od godz. 18.00 do 30 stycznia 2015 r. do godz. 16.00, - od dnia 31 stycznia 2015 r. od godz. 9.00 do 1 lutego 2015 r. do godz. 22.30, - od dnia 5 lutego 2015 r. od godz. 9.00 do 6 lutego 2015 r. do godz. 21.00. Organ przyjął, że z okresu, za który należy naliczyć opłatę za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej należy wyłączyć dni: 5, 6 i 9 grudnia 2014 r., 13, 14 i 15 stycznia 2015 r., 17, 18 i 19 stycznia 2015 r., albowiem w tych dniach małoletnia nie przebywała w pieczy. Organ uwzględnił natomiast dni, w których małoletnia chociaż przez kilka godzin przebywała w placówce – wracała do ośrodka samodzielnie lub w asyście właściwego podmiotu. Oś argumentacji prezentowanej w skardze zmierza do podważenia tego działania i zasadza się na założeniu, że w sytuacji gdy małoletnia przebywała w placówce jedynie przez część doby, to wyłącznie za tę część – godziny – powinno naliczyć się opłatę. Rozumiejąc intencje skarżących Sąd musi jednak stwierdzić, iż do działania zbieżnego z wolą skarżących brak podstaw prawnych. Opłata za pobyt dziecka w placówce powinna być miesięczna – wynika to expressis verbis z treści art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Wprawdzie w niniejszej sprawie organ wymierzył opłatę w nieregularnych interwałach czasowych, jednakże w konfiguracji faktycznej niniejszej sprawy nie można tego postrzegać, jako błąd mający wpływ na wynik sprawy; przy przyjętych założeniach opłata byłaby kwotowo identyczna. W ocenie Sądu okres pobytu dziecka w pieczy zastępczej, za który oblicza się opłatę, o jakiej mowa w art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny ustala się w dniach, nie ma natomiast normatywnego uzasadnienia dla dalszej detalizacji pomiaru czasu tego pobytu "schodząc" do godzin. Wsparciem prezentowanego stanowiska jest treść art. 193 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny, gdzie ustala się moment rozpoczęcia okresu pobytu dziecka w pieczy, za który należna jest opłata. Ustawodawca wskazał wprost, iż chodzi o "dzień" umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Niezależnie więc od tego, o której godzinie dziecko zostało umieszczone w placówce, opłata należna jest za "dzień" umieszczenia. Rację ma zatem SKO, gdy stwierdza, że skorzystanie przez dziecko z pobytu w placówce przez dowolną część doby, skutkuje tym, że dziecko przebywa w placówce w określonej dacie kalendarzowej – w danym dniu. Placówka jest w takim układzie zobowiązana do zapewnienia wszystkich przedmiotowo dla niej właściwych świadczeń – schronienie, posiłek, opieka, itd. Samowolne opuszczenie placówki i dowolne do niej powroty w ramach jednej doby, nie mogą kształtować zakresu obowiązku rodziców do ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny. Finalnie mogłoby to prowadzić do zupełnie patologicznych sytuacji, w których dziecko, w celu "optymalizacji" opłat wracałoby do placówki jedynie na posiłki i nocleg. Pracownicy placówki nigdy nie mieliby pewności, czy i kiedy ich podopieczny wróci, co jednak nie zwalniałoby ich z obowiązku pozostawania w gotowości do udzielenia świadczeń. Należy przy tym odnotować, że zakres świadczeń udzielanych przez placówki instytucjonalnej pieczy zastępczej wynika z przepisów prawa – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej, Dz. U. 2011r. nr 292, poz. 1720. Opłata ustalona na mocy zarządzenia Prezydenta Miasta [...] nr Vl/1308/2014 z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie miasta [...] ma z założenia (i z nazwy) charakter ryczałtowy ("średnie miesięczne wydatki"). Tym samym nie można od placówki oczekiwać, iż wobec każdego podopiecznego (jego rodziców) będzie autonomicznie ustalać opłatę za pobyt, w zależności od faktycznych kosztów, rzeczywiście udzielonych świadczeń. Każdy podopieczny w swych prawach do świadczeń udzielanych przez placówkę jest równy i na utrzymanie każdego z tych podopiecznych przewidziano tę samą kwotę. Okoliczność, że w danej dobie dany podopieczny, wskutek samowolnych działań, nie skorzystał ze świadczeń udzielanych przez placówkę w pełnym zakresie, pozostaje indyferentne z perspektywy ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy rodzinie. Z wyłożonych względów za niezasadny Sąd uznał zarzut kwestionujący naliczenie opłaty za dzień pobytu małoletniej w placówce, w sytuacji gdy przebywała ona w niej jedynie przez część doby. Przy takim rozumieniu art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny, za nieskuteczny należało uznać również zarzut naruszenia art. 193 ust. 6a, zgodnie z którym opłaty nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców; w tej konkretnej sprawie chodziło o dzień 24 grudnia 2014 roku – Wigilię. Małoletnia przebywała u rodziców w tym dniu jedynie przez część doby, natomiast pozostałą jej część przebywała w placówce. Przyjmując konsekwentnie, iż "okres", o jakim mowa w tym przepisie, to mierzony w dniach przedział czasu, w którym małoletni przebywał w placówce, opłata za dzień 24 grudnia 2014 roku została naliczona prawidłowo – małoletnia w tym dniu przebywała w placówce. Uwzględniając całość powyższego Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.